Η ειλικρίνεια στο εδώλιο

Πολλές φορές η ανθρώπινη ύπαρξη, μετέωρη ανάμεσα στη φθορά και την αναζήτηση νοήματος, έρχεται αντιμέτωπη με τα όρια της ελευθερίας, της μοναξιάς και των κοινωνικών συμβάσεων.

Ο Φρανσουά Οζόν αναλαμβάνει το ρίσκο να μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη τον «Ξένο», το εμβληματικό κείμενο του γαλλικού υπαρξισμού [L’Étranger]. Η ταινία, δομημένη σε δύο σαφώς διακριτά μέρη, ακολουθεί με θρησκευτική ευλάβεια τη γεωμετρία του βιβλίου, μετατρέποντας το Αλγέρι του 1938 σε ένα σκηνικό όπου δοκιμάζονται τα όρια της ανθρώπινης ειλικρίνειας και των κοινωνικών συμβάσεων.

Το πρώτο μέρος εστιάζει στην καθημερινότητα του Μερσό (Μπενζαμέν Βουαζέν) Η αφήγηση εκκινεί με τη διαβόητη φράση «Σήμερα πέθανε η μητέρα μου ή μήπως χτες ή προχθές;». Ο Οζόν επιλέγει να αποτυπώσει την κηδεία χωρίς κανένα μελοδραματικό εύρημα, υπογραμμίζοντας την απόλυτη απάθεια του ήρωα. Αυτή η συναισθηματική αποστασιοποίηση συνεχίζεται και στην πόλη, η ερωτική σχέση με τη Μαρί (Ρεμπέκα Μαρντέ) και η φιλία με τον περιθωριακό Ρεϊμόν (Πιέρ Λοτέν) βιώνονται ως απλά περιστατικά, χωρίς ηθική ιεράρχηση. Η κορύφωση έρχεται στην παραλία, όπου ο ήλιος μετατρέπεται σε κινηματογραφικό χαρακτήρα. Ο Οζόν χρησιμοποιεί το εκτυφλωτικό φως για να οπτικοποιήσει το «Παράλογο».

Το δεύτερο μέρος μετατοπίζει το κέντρο βάρους από το έγκλημα στην κοινωνική υποκρισία. Κατά τη διάρκεια της δίκης, ο δικαστικός μηχανισμός και η αποικιοκρατική αστική τάξη δεν δικάζουν την πράξη του φόνου, αλλά την άρνηση του Μερσό να συμμορφωθεί με τα κοινωνικά τελετουργικά. Το γεγονός ότι δεν έκλαψε στην κηδεία της μητέρας του μετατρέπεται στο απόλυτο τεκμήριο της ενοχής του. Ο Οζόν αναδεικνύει τον Μερσό ως έναν «μάρτυρα της αλήθειας», έναν άνθρωπο που αρνείται να πει το παραμικρό ψέμα για να σώσει το τομάρι του. Η τελική του σύγκρουση με τον ιερέα (Ντενίς Λαβάν) σφραγίζει το φιλοσοφικό μανιφέστο της ταινίας. Αντιμέτωπος με τη λαιμητόμο, ο ήρωας αποδέχεται την «τρυφερή αδιαφορία του κόσμου», βρίσκοντας μια παράδοξη λύτρωση στην απόλυτη μοναξιά του.