Η Κρίση της Ποίησης

Αλέκος Ε. Φλωράκης, «Εν παραβολαίς αινιγμάτων»,εκδ. Κουκκίδα, 2025 (γράφει ο Λάζαρος Λαζάρου)

 

 

Αλλά η κουρτίνα αρνείται να παραμερίσει,

γαντζώνεται πεισματικά, χλευάζει,

πρέπει να απαλλαγεί απ’ αυτήν,

τη σέρνει με μανία, την ξεσκίζει,

παράθυρο όμως δεν υπάρχει εκεί,

πίσω της μόνο απροσπέλαστος ο τοίχος.

(«Η κουρτίνα»)

 

«Εν παραβολαίς αινιγμάτων» (Κουκκίδα, 2025) τιτλοφορείται η τελευταία, δέκατη συνολικά, ποιητική συλλογή του εκλεκτού ποιητή Αλέκου Ε. Φλωράκη, αποτελούμενη από 28 ποιήματα. Ο τίτλος λόγιος, σχεδόν βιβλικός στη σύνταξη και στον ηχητικό του απόηχο, προϊδεάζει για μια ποίηση αλληγορική, όπου το βίωμα δεν εκφέρεται ευθύγραμμα, αλλά μετασχηματίζεται σε συμβολική εικόνα. Αυτό δηλώνει και ο τίτλος της συλλογής, παρμένος από το βιβλίο Σοφία Σειράχ (κεφάλαιο μζ΄, στίχος 15), το οποίο αναφέρεται στο έργο και τη σοφία του Βασιλιά Σολομώντα.

Η λέξη «παραβολαίς» παραπέμπει στον έμμεσο λόγο και η λέξη «αινιγμάτων» ενισχύει την υπαινικτική διάσταση: ο κόσμος μας, είναι ένα αίνιγμα και η ποίηση είναι ο μόνος αλληγορικός τρόπος για να το προσεγγίσουμε, να το ερμηνεύσουμε και, τελικά, να το αντέξουμε (παράβαλε εδώ τους στίχους της Κικής Δημουλά πως «Αίνιγμα δανείστηκα,/αίνιγμα επέστρεψα./Άφησα να μην ξέρω/πώς λύνεται ένα χθες,/ένα εξαρτάται,/το αίνιγμα των ασυμπτώτων»). Συνεπώς, η σύνδεση των δύο όρων υποδηλώνει πως το βαθύτερο νόημα εμφανίζεται θραυσματικά. Το εξώφυλλο, πολυσημικό και βαθιά υπερρεαλιστικό, οπτικοποιεί ακριβώς αυτή την ποιητική: ένα βλέμμα εγκλωβισμένο στη φθορά (ρωγμές, γυμνά τούβλα) και μια καρδιά εκτεθειμένη πίσω από παράθυρο (μετάβαση από τα κρυμμένα στα ορατά) συνθέτουν έναν εσωτερικό κόσμο που αποκαλύπτεται μόνο αποσπασματικά, σαν αίνιγμα προς αποκρυπτογράφηση.

Στην ανά χείρας ποιητική συλλογή ο Αλέκος Ε. Φλωράκης οικοδομεί έναν ρευστό κόσμο, όπου το πραγματικό μετατοπίζεται διαρκώς προς το ονειρικό, το μεταφυσικό και το εσωτερικό βίωμα. Τα ποιήματα λειτουργούν σαν μικρές παραβολές, οι οποίες αφηγούνται φαινομενικά απλά περιστατικά, τα οποία όμως ανοίγουν διαρκώς προς βαθύτερες υπαρξιακές, κοινωνικές και φιλοσοφικές αναγνώσεις. Η συλλογή καταφέρνει να συμπυκνώσει όλα τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Φλωράκη, όπως έχουν καταγραφεί από προηγούμενές του συλλογές: εικονοπλαστική δεινότητα, κριτική ματιά, λεπτή ειρωνεία και έντονοι υπαρξιακοί προβληματισμοί (παράβαλε τον στίχο «τύχη αγαθή που κατοικώ σε τόπο παράκτιο» («Η κατάδυση») με τη χαραλαμπίδειο δήλωση πως «είναι τύχη αγαθή που γεννήθηκα σε χώρα υπό κατοχή».

Στις υπαρξιακές αναζητήσεις του ποιητή συμπεριλαμβάνονται ο θάνατος, η ζώσα μνήμη, η φθοροποιός δύναμη του βιωμένου χρόνου, η αγωνία για το μέλλον της ανθρωπότητας. Θίγονται, επίσης, η μοναξιά και η αλλοτρίωση: «Έφυγαν πάλι., ας επιστρέψω στη σάλα,/ ολότελα άδεια πια,/ τα έπιπλα λείπουν,/ τα παράθυρα κλειστά,/ ένας καθρέφτης μόνο, χωρίς είδωλο» (Οικογενειακή γιορτή»). Αυτοί οι στίχοι μας θυμίζουν το ποίημα «Διακοπή» του Θ. Κουγιάλη: «Φύγαν οι καλεσμένοι μας. Το σπίτι/ είναι άδειο και σιωπηλό» (…) «Μείναμε μόνοι με την καθημερινότητα/με τις φροντίδες, τα προσωπικά προβλήματα/ και τις κρυφές πληγές μας».

Διαβάστε περισσότερα