Ακαδημία Ποιείν, Ραδιόφωνο- Ταινιοθήκη- Θεάτρο Ποιείν

«”Κατάσταση Πολιορκίας”: ‘Ενα ερωτικό σπάραγμα που έγινε ντοκουμέντο καταγγελίας των βασανιστηρίων της Χούντας» (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)



Η Ρένα Χατζηδάκη («Μαρίνα») (1943-2003), κόρη της συγγραφέως Λιλής Ζωγράφου, υπήρξε μεταφράστρια, επιμελήτρια εκδόσεων και ψυχοθεραπεύτρια.

Ενταγμένη στον χώρο της Αριστεράς, «εκ γενετής πολιτική κρατούμενη» (βλ. συνέντευξή της στον Δημήτρη Γκιώνη [Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 1991] στο περιοδικό Οδός Πανός, τ.χ. 128, 2005, «Αφιέρωμα στη Ρένα Χατζηδάκη» σ.σ. 125-130) αφού «από την κοιλιά της μάνας μου με κρατούσαν οι Γερμανοί ως όμηρο στις φυλακές της Αγιάς κοντά στα Χανιά».

Το 1968 μέσα στις Φυλακές Αβέρωφ, ως κρατούμενη, έγραψε το ποίημα-ποταμός «Κατάσταση Πολιορκίας»:

«όντας ερωτευμένη, σαν ένα ερωτικό γράμμα. Έγραψα συνολικά πέντε ενότητες και τις διοχέτευσα έξω. Οι δυο χάθηκαν, οι άλλες τρεις είναι αυτές που μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης, στου οποίου το χέρι έπεσαν τυχαία από κάποιο κοινό φίλο».

Ο Θεοδωράκης γράφει στο ημερολόγιό του (και αργότερα στο βιβλίο του «Το χρέος») σχετικά με το έργο:

«Η Μαρίνα έμεινε στο διάδρομο μπροστά στο κελί αρ.1. Μαζί με μια άλλη κοπέλα που φορούσε πανταλόνια. Όταν με ξαναπήγαν πλάϊ στο παλιό κελί η Μαρίνα είχε μεταφερθεί στο κελί των γυναικών. Όταν έκανα την μεγάλη απεργία πείνας άκουγα τη φωνή της Μαρίνας που φώναζε τον φρουρό να με προσέχει… Η Μαρίνα έγραψε ένα ανυπέρβλητο σε ομορφιά, δύναμη και αλήθεια ποίημα. Κάθε λέξη, εικόνα, νόημα, μπηγόταν στη σάρκα μου. Με πονούσαν. Με ανακούφιζαν. Με λύτρωναν. Ήταν η φωνή μας. Ήταν τα ίδια μου τα λόγια « οι ελπίδες που έγιναν “σαπισμένα σταφύλια”.» Ήταν η οργή. Η πίκρα. Κι όμως ήταν η δύναμή μας. Πρώτα πήρα το πρώτο μέρος. Συνέθεσα χωρίς ανάσα τη μουσική. Αργότερα στο Βραχάτι μου στείλαν το δεύτερο και το τρίτο μέρος. Σα μουσική φόρμα είχα την ευκαιρία να επιβεβαιώσω το δρόμο που άνοιξα με τα “Επιφάνεια-Αβέρωφ”. Ήταν ένα καινούριο “Τραγούδι-Ποταμός” σε τρία μέρη. Στην αρχή ο τίτλος ήταν “Γυναικείες Φυλακές Αβέρωφ” γιατί εκεί γράφτηκε μετά την καταδίκη της Μαρίνας από το στρατοδικείο. Η Μαρίνα έγραφε κ’ έσκιζε αμέσως τα ποιήματά της. Σώθηκαν τα δικά μας χάρη σε μια συγκρατούμενη φίλη της (ήταν η Σύλβα Ακρίτα) που φρόντισε να τα αντιγράψει. Αργότερα μπήκε ο οριστικός τίτλος: “Κατάσταση Πολιορκίας».

Διαβάστε περισσότερα