Οκτώβριος του 2006. Μεσημεράκι, στο δωμάτιο του πατρικού μου. Στο τηλέφωνο ο Σωτήρης Παστάκας. Είχαμε αρχίσει από καιρό τη διαδικτυακή αλληλογραφία καθώς του είχα στείλει ποιήματά μου ώστε αν ήθελε να τα δημοσιεύσει στο blog του που είχε δημιουργήσει από το 2001 (β΄ φάση το 2004) παρακινούμενος από τον φίλο του ζωγράφο Παναγιώτη Λιναρδάκη. Αυτός τού είχε συστήσει τον webmaster Κωστή Σακκά και έπειτα από κατοχύρωση του σχετικού domain στο Πανεπιστήμιο Κρήτης είχε γεννηθεί το: «ΠΟΙΕΙΝ».
Θυμίζω οτι εκείνη την πρώτη πενταετία τού 2000, είχαν αρχίσει να δημιουργούνται δειλά δειλά τα πρώτα ηλεκτρονικά blogs, forum, sites και ψάχναμε τότε, παλαιότεροι και νεότεροι, τα πατήματά μας και στον ηλεκτρονικό κόσμο. Ο Παστάκας, μεγαλοψυχίατρος και ποιητής με θητεία στα έντυπα περιοδικά και άνθρωπος της παρέας. Εγώ γνώριζα τον ποιητικό χώρο μόνο μέσα από τα βιβλία, καθώς ως συλλογικότητα άνηκα στον χώρο της μουσικής γράφοντας και δημοσιεύοντας σε περιοδικά και εφημερίδες και πιστεύοντας μέχρι σήμερα στη λογοτεχνία της παρέας και όχι στις λογοτεχνικές παρέες.
Σε εκείνο, λοιπόν, το τηλεφώνημα, τον Οκτώβριο του 2006, ο Παστάκας μού πρότεινε να γίνω συνεκδότης του ΠΟΙΕΙΝ. Και να μετεξελιχθεί από προσωπική του ιστοσελίδα σε κάτι πιο μεγάλο. Πιο συστηματικό. Σε ηλεκτρονικό λογοτεχνικό περιοδικό. Κι έτσι ανέτειλε η Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης, ΠΟΙΕΙΝ. Με το λογότυπο ως σήμερα -τιμής ένεκεν-, δικής του εμπνεύσεως και με υπότιτλο: «ποιήματα, ποιητές & ποίηση (…ίσως).».
Για καιρό κρατούσα τον πληθυντικό αν και ο ίδιος γκρίνιαζε για αυτό. Και βεβαίως στην αρχή (πώς αλλιώς; ) κράτησα μια στάση μαθητείας. Μου γνώριζε τις γνωριμίες του. Ποιητές εγχώριοι και ξένοι. Από τα ταξίδια του εντός κι εκτός της χώρας. Εγώ με τον ενθουσιασμό της νεότητας και την άγνοια κινδύνου ιδίως για τα παρατράγουδα του χώρου. Η δική του, λοιπόν, εμπειρία και η δική μου όρεξη μάς έδεσαν. Όπως και οι εντελώς διαφορετικές μας ψυχοσυνθέσεις που αλληλοσυμπληρώνονταν.
Οι ίδιες μάς χώρισαν δώδεκα χρόνια αργότερα.
Ορμητήριό μας το τότε ιατρείο του στη Νέα Σμύρνη. Ατελείωτες ώρες αλληλογραφίας, συζητήσεων και σχεδιασμού της ύλης. Οι πρώτοι συνοδοιπόροι -με τον έναν ή τον άλλο τρόπο- συνεργάτες και σχολιογράφοι άρχισαν να καταφθάνουν, να συνεχίζουν ή να αποχωρούν (μέχρι σήμερα).
Επώνυμοι, αλλώνυμοι, ψευδώνυμοι. Λαλιώτης, Ριτσώνης, Γκούμας, Βουτυρόπουλος, Κολοτούρου, Γεωργόπουλος, Μουζάκης, Βόας, Κεντρωτής, Λέκκας, Λάσκαρης, Ρεούσης, Τριανταφυλλίδης, Γκολίτσης, Α.Β. Στρατής, Πάκος, Βολκώφ, Μύαρης, Ψαρρού, Φουντούλης, Πανταζής, Λειβαδάς, Ξένος, Παπαδόπουλος, Παπαντωνόπουλος, Ανδρεαδέλλη, Μπούρας, Μιχαήλ, Ράπτης, Γελασάκης, Τυρταίος, Τσιλώνης, Εγγλέζος (ο μετέπειτα έως και σήμερα προγραμματιστής μας), Χατζηιακώβου (με τις φιλοξενίες του στους χώρους που διευθύνει) και η λίστα ανοιχτή για όποιον θυμάται και άλλους καθώς είναι τόσοι πολλοί…! Όπως άρχισαν και οι πρώτες μαζικές συναντήσεις-εκδηλώσεις. Αλάβαστρον, Άλεκτον, Ιανός, Φλοράλ, Πόλις, σταθερά συμπόσια στον Κισσό, στον Λόφο Κολωνού, σε μικρά μπαρ, σε σπίτια.
Mια συλλογικότητα είχε δημιουργηθεί. Δίχως ποτέ να γίνει –μέχρι σήμερα- ένα κλειστό λογοτεχνικό club. Δίχως ποτέ να γίνει κρατικοδίαιτο με οποιοδήποτε τρόπο. Όλα αυτά όχι στο πλαίσιο ενός underground marketing ή μιας ελιτίστικης νοοτροπίας, αλλά γιατί αυτή ήταν από την αρχή η φύση του. Αυτή είναι και η νοοτροπία μου. Τόσο απλά. Τόσο φυσικά. Τόσο ανεξάρτητα. Καλώς ή κακώς.
[ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΕΚΔΗΛΩΣΕΙΣ ΠΟΥ ΔΙΟΡΓΑΝΩΣΕ ΤΟ ΠΟΙΕΙΝ]
Η συγκομιδή του ΠΟΙΕΙΝ
Χιλιάδες ποιήματα όλων των ηλικιών, των ειδών, των τόπων. Αφιερώματα-άρθρα-κριτικές- συνεντεύξεις (με τη σημερινή το κοντέρ δείχνει: 7.100 δημοσιεύσεις!), χιλιάδες σχόλια (αυτή η επισήμανση έχει τη δική της…ιστορία), ετήσια έντυπα Αλμανάκ (βραχύβιες εκδόσεις περιόδου 2009 εως 2012 με σχεδιασμό εξωφύλλων του Στράτου Φουντούλη), Σειρά Ποιείν από τις εκδόσεις Μετρονόμος (15 βιβλία), ομώνυμη ραδιοφωνική εκπομπή στην Ertopen Radio 106,7 (2014-2017) σε δική μου παραγωγή και παρουσίαση, συνεργασία (2013-2018) με τα ξένα λογοτεχνικά περιοδικά Rebstein και Iris Di Kolibris (Ιταλία), πολλή δουλειά, εκατοντάδες συλλογικές και μοναχικές αναμνήσεις και κυρίως κανένα άγχος, επιδίωξη ή παράπονο για το οτιδήποτε.
[Εξώφυλλα από τις εκδόσεις του ΠΟΙΕΙΝ]
[Αφίσες από διοργανώσεις του ΠΟΙΕΙΝ]
Κανένα άγχος ακόμα και για τα αναμενόμενα «λογοτεχνικά σφάλματα» σε επιλογές δημοσιεύσεων. Σφάλματα. Όχι αδικίες ή «φθηνοί» αποκλεισμοί για εξωλογοτεχνικούς λόγους. Συνεχίζω να πρεσβεύω ότι το μεγαλύτερο κέρδος του ΠΟΙΕΙΝ είναι πως από την πρώτη μέρα της παρουσίας του ως περιοδικό συνεχίζει να λειτουργεί με την πλέον δημοκρατική νοοτροπία δημοσίευσης: η κεντρική ανάρτηση να ανανεώνεται κάθε 24 ώρες. Αυτό σημαίνει πως είτε νομπελίστας ποιητής είσαι, είτε 20αρης πρωτοεμφανιζόμενος, έχεις ισότιμο χρόνο προβολής. Ισότιμο βήμα λόγου. Κρατώντας το αναφαίρετο και επιβεβλημένο δικαίωμα της αξιολόγησης των συνεργασιών προς δημοσίευση. Διαφορετικά δεν θα είναι περιοδικό, αλλά forum.
Η νέα εποχή
To 2018, με το ίδιος πάθος που συνδεθήκαμε με τον Παστάκα με το ίδιο και χωριστήκαμε. Ο ίδιος επέλεξε ως συνεχιστή στη θέση του τον Δημήτριο Μουζάκη. Ήδη το ΠΟΙΕΙΝ είχε αρχίσει να μπαίνει σε μια νέα φάση, λιγότερης εξωστρέφειας (παρουσιάσεις, εκδηλώσεις, εκδόσεις) δίνοντας βάση περισσότερο στην ύλη και όχι στα περί της ποίησης. Συνειδητή επιλογή δεδομένης της αλλαγής του ποιητικού χώρου και της αφθονίας πια των παρουσιάσεων, Φεστιβάλ, ποιητικών δράσεων, των λογοτεχνικών κύκλων κτλ. Με τον καιρό ήρθαν και άλλοι νέοι συνεργάτες. Πολλούς από αυτούς δεν τους έχω ποτέ συναντήσει δια ζώσης. Στέλνουν τις συνεργασίες τους και στηρίζουν το περιοδικό.
Η σημερινή, λοιπόν, ταυτότητα του ΠΟΙΕΙΝ αναγράφει ως συνεργάτες:
Omed Qarani, Ελισσαίος Βγενόπουλος, Νίκος Βουτυρόπουλος, Μιχάλης Γελασάκης, Γιώργος Δόντσος, Γιάννης Δρούγος, Παρασκευή Ζέρβα, Χρήστος Κανελλόπουλος, Μιχάλης Κατσιγιάννης, Γιώργος Κεντρωτής, Θεοδόσης Κοντάκης, Κώστας Κουτσουρέλης, Λάζαρος Λαζάρου, Παναγιώτα Λάσκαρη, Στάθης Λειβαδάς, Κώστας Μαντζάκος, Χρήστος Μαυρής, Γιώργος Κωνσταντίνος Μιχαηλίδης, Έφη Μπουκουβάλα-Κλώντζα, Γιώργος Μύαρης, Στέργιος Ντέρτσας, Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, Ευαγγελία Πολύμου, Γιώργος Πολυχρόνης, Νικόλας Προδρόμου, Δέσποινα Πυρκεττή, Ευστράτιος Σαρρής, Αλεξάνδρα Σωτηράκογλου, Παναγιώτης Δ. Τσάμης, Γεωργία Χάρδα με Τιμητικά Μέλη τους αγαπημένους, Γιάννη Γκούμα (1935-2022) και Κώστα Ριτσώνη (1946-2015).
Αυτοί οι τακτικοί και άτακτοι συνεργάτες/ιες του ΠΟΙΕΙΝ, όσοι/ες μας εμπιστεύονται τις δημιουργίες τους, όπως και οι αναγνώστες/ιες του είναι στην ουσία το περιοδικό. Είμαι απόλυτα πεπεισμένος για αυτό. Παρόλη την προσωπική ευθύνη και εργασία της Έκδοσης και Διεύθυνσης, της ανανέωσης της ύλης, της σελίδας στο facebook κ.ά. είκοσι χρόνια σε καθημερινή βάση! Γιατί το περιοδικό, όπως και κάθε περιοδικό, είναι οι επιλογές του και η κατεύθυνση που υιοθετεί κι αυτό γίνεται οπωσδήποτε από τα «κέντρικά», όμως χωρίς όλες αυτές τις συνεργασίες, το περιοδικό θα ήταν αλλιώς.
Για το λόγο αυτό, όσα είπαμε με την Ασημίνα Ξηρογιάννη, το 2016, για τα τότε 10χρονα του ΠΟΙΕΙΝ (https://www.fractalart.gr/spyros-aravanis/ ) συνεχίζουν εν πολλοίς να ισχύουν και το 2026. Παραθέτω μόνο εδώ τη τελευταία εκείνη ερώτηση:
«-Ποια είναι τα σχέδιά σας για το ΠΟΙΕΙΝ;
-Ένα είναι το σχέδιο και παραμένει αναλλοίωτο από την αρχή της εμπλοκής μου. Να δημοσιεύονται όσο το δυνατόν καλύτερα κείμενα χρησιμοποιώντας την παρουσία μου προς όφελος του ΠΟΙΕΙΝ και όχι το αντίστροφο».
«Oι βασιλιάδες κουβαλήσαν τ’ αγκωνάρια;»
Είκοσι, λοιπόν, χρόνια μετά, η μεγαλύτερη προσωπική μου ικανοποίηση συνεχίζει να είναι όταν συναντάω ανθρώπους του χώρου (αναγνώστες, ποιητές, δημοσιογράφους κτλ) και να ακούω να μου λένε με έκπληξη (νομοτελειακά πια με λιγότερη συχνότητα), αν έλθει για κάποιο λόγο η συζήτηση για το περιοδικό.
«Το ΠΟΙΕΙΝ; Ναι, το γνωρίζω, βεβαίως, το περιοδικό. Είναι αξιόλογο. Δεν ήξερα όμως ότι εσύ το εκδίδεις!».
Γιατί όπως σωστά ρωτάει ο δαιμόνιος Γερμανός:
«Ποιος έχτισε τη Θήβα την εφτάπυλη;
Στα βιβλία δε βρίσκεις παρά των βασιλιάδων τα ονόματα.
Oι βασιλιάδες κουβαλήσαν τ’ αγκωνάρια;»
