[author] Του Γιώργου Πατιού [/author]

Μία από τις πλέον επαναλαμβανόμενες εκφράσεις στην τρέχουσα καθημερινότητα των Ελλήνων, χρησιμοποιούμενη βέβαια σε τόσο μεγάλη συχνότητα και σε τόσο μεγάλη κλίμακα καταστάσεων που καταντά εντελώς γραφική κι ανίσχυρη, είναι η έκφραση: ‘το Χ είναι παράλογο’.
Έτσι, το γεγονός της αύξησης π.χ. των τιμών των καταναλωτικών αγαθών σε συσχέτιση με την κατακόρυφη μείωση των μισθών ‘είναι παράλογο’. Η αύξηση των υπαρκτών κοινωνικών προβλημάτων που διαρκώς διογκώνονται σε συσχέτιση με τις αενάως υποσχούμενες από το κράτος πρακτικές ενίσχυσης του κοινωνικού ιστού, ‘είναι παράλογη’. Ο υπερφίαλος πολιτικός λόγος σε σχέση με την μηδενική πολιτική πράξη, ‘είναι παράλογος’. Η ανυπαρξία πραγματικής κοινωνικής έκφρασης της υπαρκτής κοινωνικής δυσαρέσκειας σε σχέση με την ζοφερή πραγματικότητα που όλο και περισσότερο μας πνίγει ‘είναι παράλογη’.
Τα παραδείγματα αυτά φυσικά αποτελούν μόνο μια μικρή ένδειξη της χρήσης της συγκεκριμένης έκφρασης στην καθημερινότητά μας. Αν θέλουμε να επεκταθούμε και πέραν των χρήσεων που αφορούν κοινωνικά γεγονότα μαζικής φύσης, μπορούμε ακόμη να προσθέσουμε πως ‘είναι παράλογο’ για κάποιον που απιστεί έναντι της συντρόφου του να απαιτεί πίστη από εκείνη, ‘είναι παράλογο’ να μην πράτουμε ο,τιδήποτε και μετά να κατηγορούμε όλους τους άλλους για το γεγονός πως τίποτε δεν μας συμβαίνει.
Κοινός τόπος σε όλες αυτές τις χρήσεις της συγκεκριμένης έκφρασης είναι πως απαραίτητη προϋπόθεση της είναι η γνώση του τι συνιστά ‘λογικό’ κάθε φορά. ‘Ετσι, εάν θέλουμε να συνεχίσουμε να ψάχνουμε το θεμέλιο του ‘παράλογου’, αυτό είναι μία απόλυτα σαφής και ευκρινής γνώση τόσο του ‘λογικού’ όσο και του τι συνιστά απαραίτητο τρόπο για να διαπιστώσει κανείς αυτό το λογικό.
Κι εδώ αρχίζει όχι το παράλογο αλλά το γελοίο…
Φοβάμαι πως με την δεδομένη υπερβολή που μας διακρίνει και με την υπαρκτή ανάγκη μας να υπεκφύγουμε κάθε ευθύνης, κάθε φορά που εκστομίζουμε χωρίς δεύτερη σκέψη: ‘είναι παράλογο’ γινόμαστε (όλο και πιο) γελοίοι. Για να γίνω σαφέστερος: το παράλογο υποδηλώνει ταυτόχρονα (και αναγκαστικά) δύο πράγματα: α) την αυταπόδεικτη αδυναμία μας να το υπερβούμε/ξεπεράσουμε/καταλύσουμε δια μέσου οπιασδήποτες έλλογης πρακτικής και β) την έλλειψη προσωπικής μας ευθύνης για αυτή μας την αδυναμία.
Εάν λοιπόν χαρακτηρίζουμε συλλήβδην κάθε πτυχή της κρίσης που διογκώνεται συνεχώς σε όλες τις εκφάνσεις του βίου μας ως ‘παράλογη’ ταυτόχρονα δηλώνουμε πως: α) δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτε για να την επιλύσουμε και β) δεν φταίμε εμείς βρε αδερφέ για το κακό που μας έχει βρει…
Το πρόβλημα που αναδεικνύεται μόλις συνειδητοποιούμε το βολικό, το ατελέσφορο και το ψευδές αυτής της τάσης μας να βαφτίζουμε τα πάντα ‘παράλογα’ δεν έχει να κάνει μόνο με την υπεκφυγή και την (ιδία) ψευδαίσθηση, έχει κυρίως να κάνει με το ουσιαστικότερο γνώρισμα της νεοελληνικής ύπαρξης, ήτοι, έχει να κάνει με το γελοίο.
Μόλις συνειδητοποιήσουμε την γελοιότητα μας και αφού βρούμε την απαραίτητη γενναιότητα να το παραδεχθούμε θα αναγκαστούμε επίσης να αναγνωρίσουμε τον πυρήνα της πραγματικής κρίσης μας, ο οποίος δεν είναι ούτε οικονομικός ούτε πολιτικός ούτε καν (απλά) κοινωνικός.
Γιατί ο πυρήνας της κρίσης μας είναι η αδυναμία μας να εκφέρουμε κρίση. Γιατί ο αληθινός χαρακτήρας της κρίσης μας είναι η γελοιότητα που μας διακρίνει σε όλες τις υπαρκτές και ενδυνάμει πρακτικές μας. Γιατί αυτή καθεαυτή η ‘κρίση’ που σήμερα όλοι μας βιώνουμε δεν είναι καν ηθική ή δικαιϊκή αλλά οντολογική.
Επειδή θέλω να αποφύγω την περαιτέρω χρήση όρων από την ‘φιλοσοφική διάλεκτο’ θα προσπαθήσω να γίνω όσο το δυνατόν πιο απλός και συνάμα συγκεκριμένος:
Η οικονομική κρίση που βιώνουμε δεν είναι παράλογη αλλά γελοία στον βαθμό που συνεχίζουμε να προσπαθούμε να την θεραπεύσουμε χρησιμοποιώντας εκείνες τις οικονομικές πρακτικές που την δημιούργησαν.
Η πολιτική κρίση που υπάρχει δεν είναι παράλογη αλλά γελοία στον βαθμό που εξακολουθούμε να θέλουμε να την επιλύσουμε χρησιμοποιώντας τους πολιτικούς εκείνους που προσωπικά την δημιούργησαν.
Η κοινωνική κρίση δεν είναι παράλογη αλλά γελοία στον βαθμό που αντί να επιλέξουμε διαφορετικές κοινωνικές πρακτικές (προσωπικής και υπεύθυνης συμμετοχής) επιλέγουμε να επιζητάμε πολιτικούς σωτήρες για να κάνουν την βρώμικη δουλειά αντί για εμάς.
Η ηθική/δικαιϊκή κρίση, που όντως αποτελεί το πλέον δυσκολοκατάβλητο χαρακτηριστικό της ‘κρίσης’ δεν είναι παράλογη αλλά γελοία στον βαθμό που αντί να μεταβάλλουμε τους αντίστοιχους θεσμούς και αντί να επιβάλλουμε δια της προσωπικής μας έμπρακτης διαμαρτυρίας τις όποιες θεσμικές αλλαγές, περιμένουμε από τους θεσμούς που την δημιούργησαν και τη συντηρούν να την θεραπεύσουν.
Ο πυρήνας όμως του γελοίου είναι ο καθρέφτης μας. Αντί να μας δείξει τα στραβά μας, εξακολουθεί να μας κανακεύει μεταθέτοντας αιώνια τις ευθύνες αλλού. Μόνο που αυτό το γελοίο δεν εξαντλείται σε μια απλή ψευδαίσθηση, αντιθέτως, εξαπλώνεται σε όλη μας την ύπαρξη (σαν καρκίνος που κάνει συνεχώς μεταστάσεις) καθιστώντας μας όχι παράλογους αλλά γελοίους και μηδαμινούς.

******************************

Ο Γιώργος Πατιός είναι Διδάκτορας Φιλοσοφίας

[author] Του Σωτήρη Παστάκα [/author]

Το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) ιδρύθηκε το 1994 από το υπουργείο Πολιτισμού «ως νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, με σκοπό την εφαρμογή της εθνικής πολιτικής για την προώθηση του βιβλίου.»
«Σύμφωνα με τον ιδρυτικό του νόμο, το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) είχε ως στόχο τον καθορισμό, τον σχεδιασμό και την εφαρμογή της εθνικής πολιτικής για την προώθηση του βιβλίου και της ανάγνωσης και ως προτεραιότητες την ενίσχυση της ανάγνωσης στην Ελλάδα, την προβολή και προώθηση του ελληνικού βιβλίου στο εξωτερικό και την καταγραφή των φαινομένων του χώρου (Παρατηρητήριο του Βιβλίου).»

Πως ένας «Εθνικός» φορέας, ήδη από τη γέννησή του το 1994, έγινε το μέσο προβολής και το όχημα προσωπικών φιλοδοξιών δέκα (αριθμητικώς 10) τω συνόλω εκπροσώπων των ελληνικών γραμμάτων, οι οποίοι κουβάλησαν στους ώμους τους επί μία 20/ετία όλο το άχθος της εκπροσώπησης στο εξωτερικό της λογοτεχνικής μας παραγωγής, αποτελεί άλλη μια παγκόσμια πρωτιά για την Ελλάδα. (Πρόσφατα γίναμε γνωστή ως η μοναδική χώρα στον κόσμο που με τον αντικαπνιστικό νόμο κήρυξε εκτός νόμου τα …σταχτοδοχεία!): η χώρα με τους δέκα συγγραφείς!

Ήδη, από το 1996, δυό-τρία χρονάκια μετά τη λειτουργία του, καταλάβαμε όλοι μας πως πίσω από τον τίτλο «Εθνικό» κρυβόταν εξυπηρετήσεις σε προσωπικό επίπεδο μικρής ομάδας λογοτεχνών η οποία διέσχιζε την Ελλάδα από την Ιεράπετρα μέχρι το Διδυμότειχο, και την Εσπερία από Ρώμης έως Νέας Υόρκης και Σύδνεϋ, έχοντας να επωμιστεί όλο το άχθος της διεθνούς εκπροσώπησης της λογοτεχνικής μας παραγωγής. Πρώτος ο Θανάσης Κωσταβάρας, μου είχε μιλήσει γι αυτόν τον «περιφερόμενο θίασο» που μονίμως εκπροσωπούσε τη χώρα μας, με ελάχιστες έως μηδενικές αλλαγές σε κάποιους δευτερεύοντες ρόλους, Με τα χρόνια, ο «περιφερόμενος θίασος» απέκτησε νομιμότητα δημοσίων λειτουργών και κανένας δεν διανοούταν να τους στείλει στα σπίτια τους, αλλά ούτε και οι συμμετέχοντες έβαλαν τις παντούφλες τους και αρνήθηκαν έστω ένα ταξίδι, βρε αδελφέ, με δική τους πρωτοβουλία.
Οι διευθυντές άλλαζαν, τα χρόνια περνούσαν, οι «πρεσβευτές» των Ελληνικών Γραμμάτων παρέμειναν οι ίδιοι νοματαίοι που είχαν επιβιβασθεί στο διαστημόπλοιο το 1994.
«Το ΕΚΕΒΙ στην διάρκεια της 19χρονης λειτουργίας του (θυμίζουμε ότι ιδρύθηκε επί υπουργίας Θάνου Μικρούτσικου) δεν διακρίθηκε πάντοτε για άψογες διαδικασίες και διαφάνεια ενώ κάποιες όψεις της λετουργίας του είχαν χαρακτήρα πελατειακό» , γράφει όψιμα ο κ. Μπακουνάκης στο «ΒΗΜΑ». Χρειάστηκαν 19 χρόνια για να το ανακαλύψει, αλλά το ανακάλυψε κι αυτός. Κάλιο αργά παρά ποτέ…
Αν κοιτάξουμε πως καταστρώνουν την εθνική τους στρατηγική για το βιβλίο οι άλλες χώρες θα καταλάβουμε περί τίνος μιλάμε, και το μέγεθος της διαφθοράς του «δικής μας εθνικής στρατηγικής». Οποιασδήποτε Ισπανός λογοτέχνης επιδοτείται πάραυτα για να διαβάσει ποιήματα και να μεταφραστεί σε ξένες γλώσσες χωρίς τη διαμεσολάβηση καμίας επιτροπής. Το Υπουργείο Πολιτισμού μπορεί να διεκπεραιώνει απευθείας την προώθηση του ελληνικού βιβλίου στο εξωτερικό χωρίς τη διαμεσολάβηση επιτροπών, παραεπιτροπών, και διευθυντών τμημάτων.
Πολλά μπορούν να γίνουν, που δεν έγιναν. Φύσει αισιόδοξος, επέμενα σε προσωπικές και δημόσιες κουβέντες για την κατάργηση του ΕΚΕΒΙ, επειδή είδα πως όσοι διευθυντές κι αν άλλαξαν η πολιτική τους παρέμενε η ίδια: παραδόπιστη κι αναποτελεσματική.
Ελπίζω πως μόνον καλό θα προέλθει από την ευθανασία του ΕΚΕΒΙ που είχε την τόλμη να επιβάλει ο κ. Τζαβάρας. Τα συγχαρητήριά μας στον κ. Υπουργό.
Δεν κρατάμε όμως κανένα καλάθι, ούτε μεγάλο ούτε μικρό. Μα και το ελάχιστο ξαναμοίρασμα της τράπουλας εκεί που είχαμε φτάσει δεν μπορεί παρά να είναι αναγκαίο. Αν ακολουθήσει ένα πιο ευέλικτο σχήμα κι κυρίως εντός οικονομίας, δηλαδή εξοικονόμησης, ο κος Τζαβάρας θα γράψει ιστορία. Εδώ είμαστε και θα τον κρίνουμε.

***********************

Ο Σωτήρης Παστάκας γεννήθηκε στη Λάρισα το 1954. Σπούδασε Ιατρική στη Ρώμη. Από το 1985 εργάζεται ως Ψυχίατρος στην Αθήνα. Το 2004 ίδρυσε την ηλεκτρονική επιθεώρηση ποιητικής τέχνης www.poiein.gr. Έχει εκδώσει μεταφράσεις Ιταλικής ποίησης, δοκίμια και ποιητικές συλλογές. Το τελευταίο του βιβλίο «Τριλογία-Χαμένο Κορμί, Συσσίτιο, Ροή Ρακής» κυκλοφόρησε το Νοέμβριο 2012, από τις εκδόσεις ΠΑΡΟΥΣΙΑ. Περισσότερα εδώ: http://www.poiein.gr/ouothnco-dhaooueao-aeianaoeeu

[author] Του Μιχάλη Γελασάκη [/author]

[Μια από τις τελευταίες φωτογραφίες του Νίκου Καββαδία]

Με αφορμή τη σημερινή επέτειο από τη γέννηση του ποιητή που έζησε, έγραψε και χόρεψε πάνω στο φτερό του Καρχαρία μέσα σε μια θάλασσα γιομάτη με λογής παράξενα φυτά παρουσιάζεται στο Ποιείν μια συνέντευξή του ποιητή Νίκου Καββαδία στον Γεράσιμο Α. Ρηγάτο για λογαριασμό της εφημερίδας «Δημοκρατική Πορεία» στο φύλλο 167, τη Δευτέρα 20 Φεβρουαρίου 1966.

Η συνέντευξη έγινε στο σπίτι της αδερφής του, Τζένιας Καββαδία, στη Δεξαμενή. Η συνέντευξη αυτή, όπως λέει ο ίδιος ο Ρηγάτος, (περιοδικό Ομπρέλα τ.71 01-02/2006 σ.9) δημιούργησε ένα κλίμα εμπιστοσύνης ώστε να δοθεί δύο χρόνια αργότερα, ίσως η πιο γνωστή συνέντευξη του Νίκου Καββαδία, στην «Πανσπουδαστική» στις 24 Μαρτίου 1967.

Παρακάτω η σύντομη και «σφιχτή» συνέντευξη*:

«Δεν είναι καθόλου συνηθισμένο το φαινόμενο να καθιερώνεται και να περνά στη γραμματολογία μας ένας λογοτέχνης, με το πρώτο του κιόλας βιβλίο. Ο Νίκος Καββαδίας, όμως, ανήκει σ’ αυτή τη θαυμαστή μειονότητα. Το «Μαραμπού», η πρώτη ποιητική συλλογή του Ν.Κ, βγήκε στα 1933. Θέμα του οι ανοιχτές θάλασσες, τα λιμάνια, οι ναυτικοί κι ο κόσμος τους. Ποιήματα του πολύ αγαπήθηκαν, όπως και τα’ άλλα της συλλογής του «Πούσι», όπως και το πεζό του η «Βάρδια».
Ο ποιητής, Κεφαλονίτης στην καταγωγή και τη σκέψη γεννήθηκε στο Χαρμπίν της Ματζουρίας (1910), μεγάλωσε στον Πειραιά κι έζησε στις θάλασσες. Αυτόν τον καιρό «ξεμπαρκάρησε» για λίγο. Με την ευκαιρία αυτή, συναντήσαμε τον ποιητή, που παραχώρησε στην εφημερίδα την πιο κάτω συνέντευξη:

Πληροφορηθήκαμε τελευταία τη μετάφραση της «Βάρδιας» στα Γαλλικά. Τι θα είχατε σχετικά να μας πείτε;
Μεταφραστής είναι ο Μισέλ Σωνιέ, που έχει μεταφράσει στα Γαλλικά Καζαντζάκη, Σεφέρη. Το βιβλίο θα εκδοθεί σε λίγο καιρό.

Πως βλέπετε τη σύγχρονη ελληνική ποίηση;
Πάντα είχαμε ποίηση, και τώρα έχουμε. Η ποίηση δε σταμάτησε ποτέ. Μπορεί κάποιες στιγμές να έχει εξάρσεις κι άλλες όχι, αλλά πάντα όταν εκφράζει τον καιρό της, ζει. Το ίδιο μεγάλη είναι η ποίηση σ’ οποιαδήποτε μορφή της, είτε την κλασική είτε την ελεύθερη…

Έχετε μήπως κάποιον ιδιαίτερο δεσμό με την Πάτρα;
Η Πάτρα είναι μια από τις πιο αγαπημένες μου πόλεις σ’ όλον τον κόσμο. Έχω ζήσει για λίγο καιρό στην Πάτρα, στρατιώτης, προτού φύγουμε για το Αλβανικό μέτωπο. Κι άλλες φορές έχω έρθει στην Πάτρα, με καράβια, έχω περπατήσει στις εξοχές της, έχω και κάποιους φίλους εκεί. Ένα απ’ τα πράγματα που δεν αποχωρίζομαι στα ταξίδια μου είναι μια άποψη της Πάτρας απ’ το λιμάνι, ζωγραφισμένη από μία Γαλλίδα φίλη.

Τι γράφετε τον τελευταίο καιρό;
Γράφω διηγήματα και ποιήματα, πάντα με θέμα μου τις θάλασσες και τους ανθρώπους της – θαλασσογραφίες. Μα, κατά κάποιο τρόπο, και το κοινωνικό υπόβαθρο της μεγάλης εποχής μας, δεν με αφήνει ανεπηρέαστο.

Ο Νίκος Καββαδίας, ναυτικός, ποιητής, ετοιμάζεται και πάλι να μπαρκάρει. Θα λείψει ξανά αρκετά από κοντά μας. Μα θα τον νοιώθουμε ανάμεσά μας χάρη στο προοδευτικό, λυρικό, βαθιά ανθρώπινο έργο του».

 

*Έχει διατηρηθεί η ορθογραφία της συνέντευξης

******************************
Ο Μιχάλης Γελασάκης είναι δημοσιογράφος, διευθυντής Σύνταξης του περιοδικού MusicPaper (www.musicpaper.gr ). Διετέλεσε αρχισυντάκτης και διευθυντής του περιοδικού “Δίφωνο” και ραδιοφωνικός παραγωγός. Στίχους του έχουν μελοποιήσει διάφοροι συνθέτες.

[author] Του Γιώργου Πατιού [/author]

Το πρώτο πράγμα που παρατήρησα μόλις γύρισα στην Ελλάδα τον περασμένο Σεπτέμβρη ήταν πως κανείς δεν γελούσε, και για να είμαι και πιο ακριβής, ούτε καν χαμογελούσε. Σπεύδω να συμφωνήσω πως δεν ήταν και κάποια σπουδαία παρατήρηση και πως σαφέστατα ήταν μια λογική κατάληξη τριών πολύ δύσκολων ετών.
Αυτό που δεν ήταν και μια τόσο λογική κατάληξη, ήταν η δεύτερη παρατήρηση που έκανα: όλοι λέγανε ψέμματα, συνεχώς, ασύστολα, τόσο στους εαυτούς τους όσο και στους άλλους.

Πρώτο ψέμα: θα αντέξουμε μωρέ, του Έλληνα ο τράχηλος… Με την αναγκαία διευκρίνιση πως του Έλληνα ο τράχηλος μια χαρά υπέμενε 400 χρόνια ραγιαδισμού, οι σημερινοί Έλληνες δεν αντέχουμε και τόσο. Δεν αναφέρομαι μόνο στο προφανές παράδειγμα των καθημερινών αυτοκτονιών ούτε και στο ακόμα προφανέστερο των νεο-αστέγων. Αναφέρομαι κυρίως στον πανικό και την έκδηλη οργή που μας κάνει να τσακωνόμαστε για ψύλλου πήδημα στα φανάρια και τις διασταυρώσεις, που μας κάνει να έχουμε (συνολικά ως Έλληνες για να ξηγιόμαστε) γίνει οι καλύτεροι πελάτες των αντικαταθλιπτικών.

Δεύτερο ψέμα:οι πολιτικοί/δημοσιογράφοι/βιομήχανοι/πλουτοκράτες/ευρωπαίοι κτλ φταίνε. Πάντα ο ʽάλλοςʼ ποτέ εμείς οι ίδιοι. Που τους ψηφίσαμε και τους ξαναψηφίσαμε (σαν εκλογική πλειοψηφία). Που τους διαβάζουμε και τους παρακολουθούμε (ακόμη και τώρα οι ειδήσεις της Τρέμη και του Πρετεντέρη είναι πρώτες σε τηλεθέαση). Που τους γυρεύουμε μια χούφτα ψωμί σε αντάλλαγμα της παντοτινής μας υποταγής (ακόμη και τώρα, στο Πέραμα δεν καταφέρονται εναντίον του εργοδότη τους αλλά εναντίον του ελληνικού κράτους που δεν πληρώνει έγκαιρα, λες και εάν πλήρωνε ο –εκάστοτε- εργοδότης θα τους έδινε κάτι παραπάνω από ʽέναντιʼ όπως χρόνια γίνεται στην ναυπηγο-επισκευαστική ζώνη). Κτλ…

Τρίτο ψέμα: εμείς φταίμε γιατί α) μαζί τα φάγαμε ή β) οι ίδιοι πριμοδοτήσαμε την δημιουργία και την επιβίωση ενός σάπιου καθεστώτος δούναι και λαβείν. Αγνοούμε βέβαια πως έτσι οδηγούμαστε στην λογική της καταδίκης του βιασμένου θύματος «γιατί ήταν προκλητική η συμπεριφορά της, κοινώς ʽτα ήθελεʼ»…
Για να προλάβω την εύλογη απορία του πως γίνεται να θεωρώ ψέμμα τόσο την κατηγορία εναντίον πάντα του άλλου αλλά ταυτόχρονα και την αυτοκατηγορία, διευκρινίζω πως το βασικό ψεύδος και των δύο είναι πως κάθε φορά οι κατηγορίες βαραίνουν μόνο το ένα σκέλος, αφήνοντας την άλλη πλευρά ανέγγιχτη. Έτσι τελικά το ψέμα εδώ είναι η μονόπλευρη οπτική μας…

Τέταρτο ψέμα: το θέμα είναι ηθικής φύσεως. Έτσι, πχ, το πραγματικό πρόβλημα είναι άλλοτε η έλλειψη δικαιοσύνης ή η έλλειψη ισότητας ή η έλλειψη δημοκρατίας ή η έλλειψη ηθικών αρχών των εχόντων την εξουσία, κτλ. Εδώ, όντως, η καρδιά της διαπίστωσης είναι αληθινή. Πραγματικά το μεγαλύτερο πρόβλημα της σημερινής ελληνικής κοινωνίας είναι η έλλειψη μιας σταθερής και, δεδομένης για όλα τα μέλη της, συλλογικής ηθικής πρακτικής. Το ψέμα εδώ βρίσκεται στην έλλειψη πραγματοποίησης, έστω και μερικώς, μιας κάποιας κοινής ηθικής πράξης. Από τον πρόθυμο να δώσει το γρηγορόσημο πολίτη, από τον γνωστό που ψάχνει άλλους γνωστούς για να υπερκεράσει τον κάθε συναγωνισμό, εώς τον κάθε τυχαίο αγοραστή που προτιμά να μην πάρει απόδειξη για να πληρώσει λιγότερα (ξέρω πως ειδικά για το τελευταίο παράδειγμά μου θα κατηγορηθώ ως ʽιδεαλιστήςʼ ή, ακόμη χειρότερα, ως άνθρωπος που μάλλον δεν έχει καταλάβει την αξία των ευρώ για τον σημερινό Έλληνα. Η αλήθεια είναι πως και εγώ το κάνω, αλλά τουλάχιστον εγώ δεν το βαφτίζω ηθική πράξη που εξηγείται από το δύσκολο των καιρών μας…)

Πέμπτο ψέμα: θα τα καταφέρουμε! Μα και φυσικά θα τα καταφέρουμε…να καταδικάσουμε και τις επτά επόμενες γεννιές σε μια ανείπωτη δυστυχία και ανισότητα. Θα τα καταφέρουμε αντί για 25000 αστέγους στην Αθήνα να φτάσουμε τις 150000. Θα τα καταφέρουμε κανείς να μην κάνει τίποτε και όλοι μαζί να κλαιγόμαστε έξω από το Σύνταγμα. Ίσως μάλιστα και να καταφέρουμε να δώσουμε κοινοβουλευτική πλειοψηφία στους δεδηλωμένους αρνητές της…

Έκτο ψέμα: δεν θα τα καταφέρουμε, θα πεθάνουμε, θα πνιγούμε, θα πέσει ο ουρανός να μας πλακώσει, κτλ… Η μεγάλη πλάκα με μας τους Έλληνες είναι πως ακόμη και στην δυστυχία μας παραμένουμε απόλυτα εγωκεντρικοί και υπερόπτες. Ενώ η αλήθεια είναι πως, όπως δεν είναι στο χέρι μας (μόνο) να τα καταφέρουμε καθώς ζούμε σε έναν κόσμο που όλα επηρεάζουν όλους, έτσι δεν είναι και στο χέρι μας (μόνο) να καταστραφούμε…
Θα μπορούσα να συνεχίσω για άλλες 100 σελίδες με τα αναρίθμητα ψέμματα που (γουστάρουμε να) λέμε σε μας τους ίδιους και σε όλους τους άλλους, αλλά έρχεται κάποια στιγμή που βαριέσαι ακόμη και το απλό έργο της καταγραφής.
Στο παλιό αλλά πασίγνωστο παραμύθι, οι αυλικοί φοβούνται (ή έτσι τους βολεύει) να πουν στον βασιλιά τους πως είναι γυμνός. Στην τωρινή μας κατάσταση ο βασιλιάς δεν είναι μόνο γυμνός, βρωμάει και ζέχνει…

Υ.Γ.

Για όλους έρχεται η στιγμή της αλήθειας. Ο Θουκυδίδης αντί να κρατήσει κακία στους Αθηναίους που τον εξόρισαν για είκοσι χρόνια, μας παρέδωσε την ιστορία του. Ο Καραϊσκάκης αν και πιθανότατα γνώριζε ποιος από τα πρωτοπαλλίκαρά του τον είχε πυροβολήσει, προτίμησε να πάρει το μυστικό μαζί του και να διατηρήσει την δύσκολη ομόνοια. Ο Κολοκοτρώνης προτίμησε να μην εκδικηθεί τη δολοφονία του γιου του και την δική του φυλάκιση, αλλά να ανακόψει την πορεία του Τουρκο-Αιγυπτιακού στρατού. Ο Κωλέττης, ο Νέγρης και ο Μαυροκορδάτος από την άλλη, προτιμούσανε να σπαταλήσουν τα χρήματα από το πρώτο δάνειο στο να προκαλέσουν δύο εμφύλιους και να αιματοκυλίσουν τον Μοριά…
Όπως και να έχει, όλοι μας θα πρέπει κάποια στιγμή να πράξουμε διαλέγοντας κάτι και ταυτόχρονα αποκλείοντας κάθε τι άλλο. Μήπως να κάναμε δώρο στον εαυτό μας ένα όμορφο λουτρό αλήθειας και αυτογνωσίας;

*****************************

Ο Γιώργος Πατιός είναι Διδάκτορας Φιλοσοφίας.

[author] Του Δημητρίου Μουζάκη [/author]

Έχει γίνει πολύς λόγος για τα ελαττώματα του Έλληνα-τώρα που σφίξανε τα δέρματα κι έχει έρθει κρύο, ήρθε, φαίνεται, κι η ώρα της αυτοκριτικής. Είμαστε, λοιπόν, τεμπέληδες, φοροφυγάδες, όψιμα προοδευτικοί, ανεύθυνοι, ψεύτες, απαίδευτοι, επιρρεπείς σε κίβδηλους μεσσίες και φύκια από μεταξωτές κορδέλες.

Ναι, είμαστε όλα αυτά και άλλα τόσα. Και να μην ήμασταν, όμως, όλα αυτά, και αγγελάκια να ήμασταν με φωτοστέφανα και ασπρόφτερα, κρίση θα είχαμε και πάλι. Η κρίση δεν προέκυψε επειδή ξαφνικά λιγόστεψαν τα δένδρα του πλανήτη ή επειδή οι μπετόβεργες τραβήχτηκαν αιφνιδίως από κάποιο άγνωστο βαρυτικό πεδίο σʼ έναν άγνωστο προορισμό ή επειδή στέρεψαν αίφνης τα πετρέλαια εις τα σημεία αντλήσεως και τα ντεπόζιτα των αυτοκινήτων, ούτε, βέβαια, επειδή είμαστε ή δεν είμαστε τεμπέληδες, φοροφυγάδες, όψιμα προοδευτικοί, ανεύθυνοι, ψεύτες, απαίδευτοι, επιρρεπείς σε κίβδηλους μεσσίες και φύκια από μεταξωτές κορδέλες. Να το καταλάβουμε, επιτέλους: η κρίση είναι μια πολιτική απόφαση όπως η κατάργηση της δουλείας, η παροχή δικαιώματος ψήφου στις γυναίκες ή η νομιμοποίηση του κομμουνιστικού κόμματος. Η κρίση αποφασίζεται στα γραφεία που συναντώνται οι πολιτικοί με τους πλουσίους.

Παραλλήλως, ο κόσμος μας είναι βαθιά ανήθικος. Άλλος πεθαίνει, άλλος ανεβάζει τη φωτογραφία του νεκρού στο facebook από ευαισθησία. Άλλος δεν έχει να φάει, άλλος δεν μπορεί νʼ αποφασίσει αν θα αγοράσει τη λιμουζίνα του με χρυσελεφάντινο ή αδαμαντόδερμο λεβιέ. Άλλος δεν έχει φράγκο, άλλος τυπώνει φράγκα όταν δεν έχει. Άλλος αγοράζει ένα πορτοφόλι από το μαγαζάκι της γειτονιάς, άλλος μια γυναίκα στην ίδια τιμή από μια χώρα, γειτονική ή μη. Γνωστά αυτά. Να θυμόμαστε, όμως, θέλω τι ωραία κωφεύουμε στον πόνο του διπλανού από όλα τα πόστα (του πολίτη, του γείτονα, του υπήκοου, του εργαζόμενου, του ανθρώπου) όταν είμαστε εμείς καλά και πόσο σκούζουμε για την αδικία και την αφαίμαξη μόνο όταν πονά το δικό μας το κορμί.

Ας επανέλθω στην κρίση. Δεν περιμένω θαύματα. Έτσι ανήθικος που είναι ο κόσμος κι έτσι κρεοπωλεία που είναι τα γραφεία στα οποία συναντώνται οι απανταχού πολιτικοί με τους απανταχού πλουσίους, η κρίση δεν αποφεύγεται. Έχει αποφασιστεί. Το πράγμα έχει τελεσιδικήσει. Οι βρικόλακες θα κυκλοφορήσουν ελεύθεροι. Τα ζόμπι θα μασήσουν κρανία. Στο διάτανο θα πάνε και νοσοκομεία και σχολεία και οικογένειες. Κουστουμαρισμένοι παππούδες θα ψάχνουν στα σκουπίδια για κόκκαλα. Δε βαριέσαι.

Δεν μπορώ, όμως, να μην απορήσω- ελληνικό δαιμόνιο σου λένε, το ακούς, το ξανακούς, το τραγουδάς, το πιστεύεις-να μην υπάρχει ένας, που να με πάρει ο διάτανος, ένας που να κάθεται σε καρέκλα, να εφαρμόσει το ελάχιστο της αξιοπρέπειας τώρα που τα πάντα πρέπει να ρευστοποιηθούν και να γίνουν τόκοι ανήκοντες σε τοκογλύφους. Ένας λέγω που να πάρει το πλεόνασμα (ολόκληρο, να μην κρατηθεί τίποτα, να μην περισσέψει δεκάρα, δεν έχω αντίρρηση, αφήνομαι, επικροτώ) εκεί που υπάρχει πλεόνασμα. Ένας λέγω να αφήσει ήσυχα τα ελλείμματα και τα ισοζύγια και να πάρει τα πλεονάσματα ολόκληρα, ας ξεκινήσει από το δικό μου, να τα δώσει στους τοκογλύφους.

Όμως όχι. Η ξεφτίλα πρέπει να είναι ολοκληρωτική. Τα πλεονάσματα πρέπει να αυξηθούν. Τα ισοζύγια να γίνουν ελλείμματα. Τα ελλείμματα να γίνουν μεγαλύτερα ελλείμματα. Στην Ελλάδα είναι αδύνατον να πληρωθούν λογαριασμοί από τα πλεονάσματα. Τα πλεονάσματα είναι άφαντα. Άπιαστα. Πότε σε σιντάκια, πότε σε στικάκια, χάνονται μαζί σαν καλικαντζαράκια, απατηλά. Καλή χρονιά να έχουμε. Με τις υγείες μας.

*********************

Ο Δημήτριος Γ. Μουζάκης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1979. Σπούδασε Βιολογία και Φαρμακευτική στο Πανεπιστήμιο Πατρών, από το οποίο έλαβε μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στην Οικολογία-Διαχείριση και Προστασία του Φυσικού Περιβάλλοντος. Έχει εκδώσει τα βιβλία ποίησης Η Αδελφότητα της Θλίψης (Δωδώνη, 2006), Υδροβάτης (Δωδώνη, 2007), Αυτάρεσκη Σιωπή (Ενδυμίων, 2009) και Βρουξιστής (Σιδόντας, 2011).