Αναγνώσεις, Ραδιόφωνο Ποιείν

Ilias Chrissochoidis , «Σεφέρης-Στραβίνσκι-Χάρβαρντ/ Η άγνωστη σχέση του ποιητή µε το κορυφαίο πανεπιστήµιο»

Η σύµπτωση των σαραντάχρονων από το θάνατο του Σεφέρη µε την αντίστοιχη επέτειο του Ίγκορ Στραβίνσκι (1882–1971) θα περάσει µάλλον υπόγεια στην Ελλάδα. Τόσο οι προσωπικότητες όσο και τα επιτεύγµατα των δύο δηµιουργών είναι µη συγκρίσιµα µεγέθη. Μπορεί ο στοχαστικός ποιητής, που γεύτηκε δόξα στη δύση του βίου του, να θαύµαζε τον δαιµόνιο Ρώσο που ήδη είχε κατακτήσει το µουσικό στερέωµα της Ευρώπης τριαντακονταετής. Ωστόσο δεν φαίνεται να επιζήτησε ποτέ καµία επαφή µαζί του. Το δε προλόγισµά του στην δεύτερη έκδοση της Μουσικής Ποιητικής του Στραβίνσκι—που δηµοσίευσε στα Ελληνικά το «Βήµα της Κυριακής» στις 1 Μαρτίου του 1970— γάφτηκε προφανώς κατόπιν παραγγελίας των πανεπιστηµιακών εκδόσεων του Χάρβαρντ και µάλλον χωρίς την εµπλοκή του ογδονταοκτάχρονου συνθέτη. Ή τουλάχιστον έτσι εικάζαµε.

`
Η ανακάλυψη µιας άγνωστης µέχρι πρόσφατα επιστολής του Στραβίνσκι προς τον
Σεφέρη δηµιουργεί τις προϋποθέσεις για µια επετειακή σύξευξη των δύο. Στη διάρκεια
ερευνητικής επίσκεψης στο Χάρβαρντ ο γράφων εντόπισε δύο κούτες µε γραπτά και
αλληλογραφία του Σεφέρη που η χήρα του Μαρώ είχε δωρίσει στο πανεπιστήµιο το 1976
(Houghton Library, bMS Gr 28). Η µονοσέλιδη δακτυλογραφηµένη επιστολή του
συνθέτη φέρει ηµεροµηνία 28 Οκτωβρίου 1969. Την µεταφράζω από τα Αγγλικά ως
εξής:

`

Αγαπητέ κύριε Σεφέρη,
Μόλις έλαβα την πολύ ευγενική σας επιστολή της 10ης Σεπτεµβρίου που
µε είχε ακολουθήσει από την Καλιφόρνια σε διάφορα ξενοδοχεία της Νέας
Υόρκης, ένα από τα οποία την κράτησε για τρεις εβδοµάδες.
Σας είµαι βαθιά ευγνώµων για τον πολύτιµο προλογό σας και θα ’θελα να
σας πω πόσο ικανοποιηµένος και υπερήφανος είµαι που κοσµίζει το µικρό µου
βιβλίο. Και εγώ επίσης προτιµώ τη δεύτερη [Αγγλική] µετάφραση. Για
παράδειγµα, η εναρκτήρια φράση «για να κάνω ό,τι µού αρέσει» ακούγεται
ταυτοχρόνως ελαφρά επαρµένη και ευρείας απόχρωσης συγκρινόµενη µε το «αν
µπορούσα να επιλέξω ελεύθερα» (δεύτερη εκδοχή). Αλλά βέβαια, οι µεταφράσεις
είναι µια από τις αναγκαίες απογοητεύσεις της ζωής.
Ευχαριστώ για την παραποµπή στην γραφή «Oedipoda» στην εκδοχή του
έργου από τον Σενέκα. Ο µεταφραστής του Κοκτώ, [νυν] Καρδινάλιος [Ζαν]
Ντανιέλου, µπορούσε κάλλιστα να την είχε δανειστεί από εκεί. Περιέργως, δεν
σκέφτηκα ποτέ να συγκρίνω τα λατινικά του Ντανιέλου µε αυτά του Σενέκα,
αλλά θα το κάνω τώρα µόλις έχω την ευκαιρία. Σας είµαι επίσης υπόχρεος για µια
[!] επιγραφή (Η Γυναίκα της Ζάκυνθος).
Με τους πιο εγκάρδιους χαιρετισµούς µου,
Ειλικρινά δικός σας,
Ίγκορ Στραβίνσκι

Διαβάστε περισσότερα