Béla Czóbel, Önarckép (Αυτοπροσωπογραφία)

Ι

Η πρώτη εικόνα που θυμότανε, από την αυγή του αιώνα που μόλις μας πέρασε, θυμίζει τα μυθικά κάδρα που δημιούργησε η συμπατριώτισσά μας, η Ένυεντι Ίλντικο – είχε εξάλλου κι αυτός, ο ζωγράφος, γεννηθεί την τελευταία μέρα του μακρινού πια 19^ου αιώνα: ένας Γάλλος κωμικός, από τους πρώτους των κινούμενων εικόνων, ορμά με το κεφάλι μέσα σ’ έναν κουβά με μαύρη μπογιά, η αίθουσα σείεται απ’ τα γέλια με τούτη την αλλόκοτη αντίθεση – το χλωμό, το λευκό δηλαδή πρόσωπο να στάζει όλο μαύρες μπογιές και να κοιτά αμήχανα το πλήθος∙ τούτο περίπου αποτύπωσε και κείνος στον πρώτο πίνακα που έδειξε δημόσια, όταν για ένα διάστημα σπούδαζε στη Βουδαπέστη, δεκαοκτάχρονος, επηρεασμένος ακόμα από τον Τσόμπελ Μπέλα και τους άλλους μεγάλους -άγνωστους έξω απ’ τη χώρα μας- ντόπιους Φωβ: ένα θλιβερό μαύρο πρόσωπο κλόουν, βαμμένο με πάστα παχιά, σε αντίθεση με τα κατάλευκα χείλια νεκρού – σαν αρνητικό παλιάς φωτογραφίας- και με λιγοστά κατακόκκινα μαλλιά,