Κάποτε ο Χάνραχαν ταξίδευε προς τον Βορρά, προσφέροντας κάθε τόσο την βοήθειά του σε κάποιον αγρότη κατά την πλέον επιβαρυμένη με γεωργικές εργασίες περίοδο του έτους· κι ακόμη: διηγείτο τις ιστορίες του και μοιραζόταν τα τραγούδια του σε αγρυπνίες νεκρών και γάμους.
Μια μέρα συνάντησε κατά τύχη, στον δρόμο του για το Κολούνει,_ κάποια Μάργκαρετ —Ρούνει, μία γυναίκα που γνώριζε από το Μούνστερ, όταν ήταν νέος, και η οποία δεν έχαιρε και της καλύτερης φήμης εκείνον τον καιρό· οι λυσσαλέες προσπάθειες που κατέβαλε ο ιερέας για να την εκδιώξει από την περιοχή, την ανάγκασαν εν τέλει να αυτοεξοριστεί. Ο Χάνραχαν την αναγνώρισε από την περπατησιά και από το χρώμα των ματιών της καθώς και από τον τρόπο που έπιανε πίσω τα μαλλιά της, φεύγοντάς τα από το πρόσωπο, με το αριστερό χέρι. –περιφερόταν, του είπε, από τόπο σε τόπο πουλώντας ρέγκες και άλλα ψαρικά, και τώρα επέστρεφε στο Σλάιγκο,_ στο σπίτι της στο Μπάροου,⁴ όπου συγκατοικούσε με μιαν άλλη γυναίκα, την Μαίρη Γκίλις, η οποία είχε υποφέρει στο παρελθόν σχεδόν την ίδια ιστορία με εκείνη και του είπε πως θα της έδινε ιδιαίτερη χαρά αν ερχόταν να μείνει στο σπίτι μαζί τους και μοιραζόταν τα τραγούδια του με τους μπάκαχς και τους τυφλούς και τους βιολιστές του Μπάροου. Και του είπε πως τον θυμόταν καλά και πώς έτρεφε για αυτόν –παλιά– κάποιαν ερωτική επιθυμία· όσο για την Μαίρη Γκίλις, συχνά σιγοψιθύριζε κάποια τραγούδια του από μνήμης, και συνεπώς δεν θα έπρεπε να φοβάται μην τύχει κακής μεταχείρισης· και ακόμη, όλοι οι μπάκαχς και οι φτωχοί μόλις τον άκουγαν θα του εξασφάλιζαν ένα μερίδιο από τα κέρδη τους –όσον καιρό θα έμενε κοντά τους– για τις ιστορίες και τα τραγούδια του και συνάμα θα φρόντιζαν να εξαπλωθεί η φήμη του ονόματος του σε όλες τις κοινότητες της Ιρλανδίας.

Δεν ξέρω γιατί υπήρξα.
Όχι πάντως για να αναδείξω έναν ακόμη θάνατο
σε πρόσωπο της ημέρας
ή για να αιχμαλωτίσω τον ήχο μιας ακόμη καμπάνας
βαθιά στην ψυχή μου.
Ούτε νομίζω
για να κατανεμηθεί ο ανθρώπινος πόνος σε περισσότερα μέλη
μήπως και γίνει πιο υποφερτός,
ή για να σκάψει κι άλλος ένας λαγούμι προς την αλήθεια.
Ξέρω καλά,
πως ούτε η αγάπη μήτε η θάλασσα
με έχουν ανάγκη,
-αφού έτσι κι αλλιώς ούτε μια πεταλούδα δεν στάθηκα ικανός να πιάσω-
ούτε τα όνειρα για να αυτόεπιβεβαιωθούν.
Δεν μπορεί να υπήρξα
για να κρατήσω στο σώμα μου σχήματα απουσιών
τη στιγμή που από βρέφος ακόμα
η ψυχή μου ποτίστηκε με αρώματα φευγαλέα
και με γλυκόπικρες αναχωρήσεις.

Είναι ένα όνειρο που κοιμάμαι μαζί του τα τελευταία βράδια.
Είμαι με μερικούς συντρόφους λίγο μετά την διάσπαση του μετώπου. Είμαστε εννιά μεταξύ αυτών και δύο γυναίκες. Δε πολυμιλάμε μεταξύ μας, η ήττα έχει σκεβρώσει τις λίγες ελπίδες που είχαμε όλα αυτά τα χρόνια. Η γλώσσα δεν στάθηκε εμπόδιο, λίγα ιταλικά, λίγα ισπανικά, λίγα αγγλικά και πολλά νοήματα έκαναν τις λέξεις μας να φαντάζουν σαν το αλφάβητο μιας νέας εποχής. Κοντά στα σύνορα με Γαλλία πέφτουμε σε μια άτιμη ενέδρα, μένουμε τέσσερις: δύο άντρες και δύο γυναίκες. Το βράδυ κρυβόμαστε σε μια σπηλιά και φυλάω πρώτος σκοπιά. Τα τσιγάρα έχουν τελειώσει εδώ και δύο ημέρες, εξάλλου αμφιβάλλω αν θα μπορούσα να καπνίσω μέσα στη νύχτα, εύκολα θα μας εντόπιζαν. Με το χέρι στο όπλο βλέπω πίσω από κάθε περίεργο θόρυβο και προσπαθώ να μη με παρασύρει αυτό το βράδυ να αφαιρεθώ και με πάρει ο ύπνος οι ζωές των υπόλοιπων κρέμονται πάνω μου. Είμαι πολύ κουρασμένος και πρέπει να συγκεντρώνομαι αλλά δεν μπορώ να μην σκέφτομαι τις πορείες μας, τους χορούς στην Βαρκελώνη, τα πιτσιρίκια που μας έκρυβαν, τον ρουφιάνο που σκότωσα πρίν δεκαπέντε βράδυα, αφού γλυτώσαμε από του Χάρου τα δόντια. Θυμάμαι την Εκκλησία που καιγόταν και την αγαλλίαση των αναρχικών που μουρμούριζαν «Επιτέλους!». Τον Πέδρο που μου δάνεισε τον Μπακούνιν πριν σκοτωθεί στην μάχη και που τον κουβαλάω πάντα στην τσέπη του αμπέχωνου. Δεν ξυπνάω καθόλου τον Ενρίκο και περνάω τη νύχτα αφημένος σε σκέψεις και προαισθήματα. Η Σόνια κοιμάται πιο ήρεμα από όλους. Η Ελέν και ο Ενρίκο στρφογυρνάνε και σκέφτομαι ότι θα μπορούσε να είναι μια εφηβική σχολική εκδρομή. Τη Σόνια τη ξέρω εδώ και δύο χρόνια, είδε τον άντρα της πληγωμένο στην οπισθοχώρηση πρίν τον εγκαταλείψουμε, όσο για τους άλλους δύο τους γνώρισα τον τελευταίο μήνα τότε που δεν μιλούσε κανείς μας. Έτσι ξέρω λίγα και υποθέτω διάφορα για εκείνους: ότι κάποτε ήταν ζευγάρι και οι συνεχόμενες ήττες τους έκαναν πιο ξένους σε αντίθεση με εμένα και τη Σόνια. Πώς άρχισαν όλα; Σημασία έχει πώς θα τελειώσουν, με ανείπωτες επιθυμίες, αμφίβολους στίχους της κατάρρευσης, οβίδες και αεροπλάνα να μας κυνηγάνε…