[author] Του Βασίλη Λαλιώτη [/author]

`

Τελικά είναι τόσο απλό να υπογραμμίζουμε ότι το «Εγώ» στο ποίημα, είναι το πρώτο πρόσωπο του ρήματος, και δεν κατοικείται από τον ποιητή, αλλά παραμένει κενό για να κατοικηθεί από τον αναγνώστη. Βέβαια το ψυχολογικό θέμα που προκύπτει είναι τεράστιο. Από τον ποιητή που στηρίζει την απάτη να τον ταυτίζουν για να πορνογραφεί προνόμια αγίου, και από τον αναγνώστη που προτιμάει αυτό που του μάθανε. Να συνεχίζει την παθητικότητά του ως ηδονοβλεψίας του κειμένου και να στρέφεται στον βίο του ποιητή, αντί για τον δικό του, προσπαθώντας το δύσκολο έργο της δικής του ανύψωσης στην περιωπή του εγώ του ποιήματος.

Η δεύτερη απάτη, που συνέχει και τα εκπαιδευτικά προγράμματα, είναι πως ο ποιητής είναι αυθεντικός και απόλυτος κάτοχος του νοήματος του ποιήματος, όταν ποίημα σημαίνει ακριβώς το άνοιγμα στην πολυσημία του λόγου. Με τις δύο αυτές απάτες, καλλιεργημένες και με αποσιωπημένο το γεγονός ότι είναι απάτες, πορεύεται η ποίηση τα τελευταία χρόνια. Είναι οι δύο απαραίτητοι όροι του βιογραφισμού, που προκαλούν κάθε αναγνώστη να αλώσει το εγώ του ποιήματος γράφοντας και όχι διαβάζοντας, που μετατρέπει κάθε βασανάκι άξιο για ψυχογράφημα σε αξίωση ποιητικής έκφρασης, που προσκαλεί μιαν έκφραση επική των συναισθημάτων λατρευτική, ήτοι αγαπητική και ταυτόχρονα ανταγωνιστική στις πορνογραφικά αναγνωρισμένες γραφές, δημιουργώντας το τρέχον πανδαιμόνιο.

Αν αυτό ενοχλεί κάποιος που έχουν την αξίωση να κατισχύσουν λογοτεχνικά, δεν έχουν παρά να αρχίσουν από τον εαυτό τους. Στο βαθμό που δεν θα γίνονται οι πορνοστάρ της βιογραφίας τους, στο βαθμό που δεν θα γοητεύονται και δεν θα συγκατανεύουν στη λατρεία των γραφομανών για τις ποσότητες του τοματοπελτέ που αποτελεί το γραμμένο αίμα τους, στο βαθμό που θα επιμένουν ότι κατέχουν ίσως προνόμιο έκφρασης κι όχι βίωσης, θα γυρίσουν το τιμόνι σ΄αυτό τον εξανδραποδισμό που δεν μπορεί πια να κρύψει ότι διαχειρίζεται και προάγει μια βαθύτατη παρακμή της ποίησης. Δεν χρειάζονται μανιφέστα.

Επιστροφή στο κείμενο χρειάζεται και στα εργαλεία κειμενικής και όχι βιογραφικής ανάλυσης

[author] Του Σωτήρη Παστάκα [/author]

Το σωτήριον έτος 1993 έκανα δώρο στον εαυτό μου έναν επιτραπέζιο Ηλεκτρονικό Υπολογιστή, computer όπως το λέγαμε τότε, για τα τριακοστά ένατα γενέθλιά μου. Μαζί με την αγορά έκανα και σύνδεση internet με το δίκτυο της HellasNet, κι έγινα ένας από τους δέκα χιλιάδες χρήστες που ήμασταν τότε όλοι κι όλοι στην Ελλάδα.

Η τηλεόραση των αρχαίων, ως γνωστόν ήταν η φωτιά, το τζάκι: μαζεύονταν όλοι γύρω από τη φωτιά και την κοιτούσαν αμίλητοι γιατί ο καθένας έβλεπε την προσωπική του ταινία να ξετυλίγεται στις φλόγες. Το ίδιο έγινε αργότερα όταν αποκτήσαμε το πρώτο πλυντήριο ρούχων: όλη η οικογένεια καθόμασταν μπροστά στο φινεστρίνι του κάδου και το παρακολουθούσαμε κουνόντας και τα κεφάλια μας στο ρυθμό των περιστροφών του. Με τον πρώτο Η/Υ πάλι το ίδιο έγινε: φώναξα τους φίλους μου και καθίσαμε ένα γύρω, παραχωρώντας τους και την πολυθρόνα του Ψυχιάτρου κατά πάγια προσωπική μου τακτική του «share», και ιδού το φωτογραφικό ντοκουμέντο, εγώ ξυρισμένος (οπότε ήταν επιθυμία μιας από τις εξωσυζυγικές σχέσεις εκείνης της εποχής, που να θυμάμαι ποια), ο Γιάννης Πατίλης με μουστάκι και ο Βασίλης Λαλιώτης με μούσι από τότε, να κάθετε μπροστά στο κομπιούτερ, λίγο πριν αγοράσει τον πρώτο προσωπικό του υπολογιστή και λίγα χρόνια πριν τη μεταμόρφωσή του σε Γιώργο Μίχο.

Το σωτήριον έτος 2001 παρακινούμενος από το φίλο μου ζωγράφο Π. Λιναρδάκη που με σύστησε στον Κωστή Σακκά, τον απόλυτο webmaster, έστησα το προσωπικό site, www.poiein.gr με κατοχύρωση του domain στο Πανεπιστήμιο Κρήτης, όπως γινόταν τότε για όλη την Ελλάδα. Λογότυπος, γραφιστικά κλπ. Κατοχυρωμένα από τότε, αλλά χωρίς τη δυνατότητα δημοσίευσης νέων αναρτήσεων από μένα. Έπρεπε να φτάσουμε στο 2004 για να εκμεταλλευτούμε τις νέες δυνατότητες του διαδικτύου: κρατήσαμε το domain και το site ως μάσκα για το word press που έτρεχε από κάτω. Ο Κωστής Σακκάς σχεδίασε από την αρχή το site έβαλε την ταπετσαρία που παραμένει αναλλοίωτη ως σήμερα, και διατηρήσαμε τον αρχικό λογότυπο με το «π γκρεκ», και τη φράση «ποιήματα, ποιητές και …ποίηση ίσως» που ήταν η αρχική μου έμπνευση από το 2001. Ήθελα έναν ιστότοπο που να έχει ποιήματα και ποιητές εν αφθονία, με την κρυφή ελπίδα πως θα μας επισκεπτόταν κι η Ποίηση, με το «Π» κεφαλαίο. Ήθελα να κάνω αυτό ακριβώς που έκανε ο Άστορ Πιατσόλα με το ακορντεόν: να το πιάσω στα χέρια μου και να το ξεχειλώσω. Να τραβήξω το νέο μέσο στα άκρα, να εκμεταλλευτώ όλες τις δυνατότητες του νέου μέσου και να δοκιμάσω τις αντοχές του.

Το 2004 το «Ποιειν», όπως το γνωρίζετε σήμερα, έκανε την παρθενική του εμφάνιση δυο ημέρες πριν από τα πεντηκοστά μου γενέθλια (άλλο ένα δωράκι προς τον εαυτό μου), στις 11/12/2004 με την ανακοίνωση για τον εορτασμό των 71ων γενεθλίων του Jack Hirshman που συμπίπτουν με τα δικά μου ακριβώς στις δεκατρείς Δεκεμβρίου, την ημέρα εορτασμού της Σάντα Λουτσία, της προστάτιδος των τυφλών.

Έκτοτε άλλοι ξεστραβώθηκαν κι άλλοι στραβώθηκαν…

[author] Της Μαρίας Ανδρεαδέλλη [/author]

`

Τι είναι ο χρόνος; Λεξικά δεν θα κοιτάξω.
Τι έχουν αυτά να μου πουν για τα σημεία που κινούμαστε, τις επαναλήψεις τους, τις ομοιότητες και τις διαφορές τους; Τους κύκλους μέσα στους οποίους βηματίζουμε και εναλλάσσουμε θέσεις και επιθυμίες;

Οι συστάδες των λέξεων, η αυθαιρεσία των ορίων, η μαγική ικανότητα της συνήθειας να μας εγκλωβίζει σε τετριμμένες καταστάσεις που θέτουν τον χρόνο εκτός χρόνου είναι όλα αυτά που μας παγιδεύουν στην αναζήτηση της ζωής, της εσώτατης ύπαρξης μέσα στην ύπαρξη μας που ακόμα παραμένει ανεξερεύνητη και άρα άγνωστη, και εξωθούν τον μέσα χρόνο να ευθυγραμμιστεί προς τον τυπικό κοινωνικό και καθιερωμένο χρόνο του γίγνεσθαι.

Ένας χρόνος απάτη, που εκτίνεται ή συρρικνώνεται σύμφωνα με μεταβλητά ανά εποχή κοινωνικά πλαίσια, δοσμένες ανάγκες και ρόλους που κάποιοι έξω από την μάζα του Εμάς καθορίζουν. Και δυστυχώς, είμαστε Εμείς που τελικά μετρώντας ψίχουλα δίνουμε την υπογραφή μας.

Ο χρόνος έχει αξία. Γνωστό το γνωμικό ότι ο χρόνος είναι χρήμα. Κόβουμε το κορμί, το πνεύμα και τη συνείδηση σε φέτες που πουλάμε και αγοράζουμε. Ψωμί από πεινασμένα στόματα σε λιμασμένα κορμιά.

Είμαστε η άλλη όψη του χρόνου, το νερό στο νερόμυλο της ζωής, το σιτάρι της γης που αλεύρι γίνεται, το αρνί που βελάζει και ο λύκος που παραμονεύει. Η φωτιά που κατακαίει το δάσος και το χώμα που τον καρπό σώζει. Είμαστε το Ένα που διαιρείται για να φθαρεί και από λίπασμα πάλι νέο να γίνει μέσα από μια αέναη διαδικασία που την ορμή της ονομάσαμε χρόνο.

[author] Του Σπύρου Αραβανή [/author]

`

`

Τον συνάντησα έξω από ένα σούπερ-μάρκετ. Είκοσι τριών ετών νέος, -είχε την ταυτότητα στο χέρι- πανέμορφος, λυγερός. Πουλούσε χαρτομάντιλα. Του έδωσα ένα ασήμαντο ποσό κατώτερο της αξίας τους και του είπα να κρατήσει το πακέτο. Επέμενε να το πάρω. Έψαξα για περισσότερα χρήματα. «Τώρα έδωσες περισσότερα από όσο κανουν», μου είπε. «Θα μου δώσεις ρέστα» του απάντησα χασκογελώντας. Γέλασε κι αυτός. Νηφάλια. Μιλήσαμε περισσότερο για τη ζωή του. Δεν θα τον «φωτογραφίσω». Μπορεί κάποιος να τον «αναγνωρίσει». Μονάχα οτι έχει δυο παιδιά. 2,5 χρονών το ένα και μηνών το άλλο. Το μεγαλύτερο, είπε, συνηθίζει να το φέρνει μαζί του. «Ψέμαααα» είπα από μέσα μου. Θα σου δείξω εγώ. «Και πού είναι τώρα;» τον ρώτησα με δήθεν αθώο ύφος. «Κάνει τόσο κρύο αυτές τις μέρες που δεν το πήρα μαζί μου. Δεν θέλω να ταλαιπωρηθεί για να κερδίσω λίγα ευρώ συμπόνοιας παραπάνω». Το πρώτο οικοδόμημα της αστικής μου νοοτροπίας κατέρρευσε σαν ένα παλατάκι από άμμο. Επέμεινα όμως. Κυρίως για εκείνο, το τσιμεντένιο… «Τι θα ήθελες από το σούπερ μάρκετ;». Πόνταρα όλες μου τις εμπειρίες, όλα μου τα ράφια της βιβλιοθήκης οτι θα έλεγε: «καλύτερα να μου δώσεις χρήματα»,  αφού θα παίζουν τίποτα ναρκωτικά…Θα σε τσεκάρω, λοιπόν, κατεργαράκο… «Πάμπερς, αν μπορείς», μου απάντησε. Άρχισα να μετρώ τα καμένα τηλεοπτικά κύτταρα του εγκεφάλου μου σαν τα σβησμένα φωτάκια του χριστουγεννιάτικου δέντρου στο Σύνταγμα. Μέσα στην αμηχανία μου κατάφερα τελικά να ψελλίσω: «πάμε μέσα, αν θες». Με πολύ ντροπή και δισταγμό μού ζητούσε διάφορα βασικά είδη διατροφής. Μου είπε και άλλα για τη ζωή του. Για την ανεργία του. Πρόσεχα μήπως πέσει σε αντιφάσεις και τον «ανακαλύψω». Τίποτα. Ο επιθεωρητής Κλουζω κατέθεσε πάραυτα τα χαρτιά της συνταξιοδότησής του. Όταν βγήκαμε με ευχαρίστησε θερμά, τον χαιρέτησα και έφυγα για να επιστρέψω στη δική μου θέρμη. Της άγνοιας.
`

Μετά από λίγες μέρες τον ξαναβρήκα στην ίδια θέση. Μου έδωσε πασιχαρής το χέρι του. «Ο καθείς θυμάται τον ευεργέτη του ειδικά όταν περιμένει περισσότερα» μονολόγησα θριαμβευτικά ως άλλος γνώστης της ανθρώπινης ψυχολογίας. «Χρόνια Πολλά για τη γιορτή σου» μου είπε με μάτια φωτεινά. Τα πτυχία μου στα κάδρα έσκυψαν το κεφάλι και κατάπιαν το μελάνι τους. «Σε ευχαριστώ πολύ», απάντησα γεμάτος ντροπή καθώς εγώ δεν θυμόμουν το όνομά του. Η επιλεκτική μου μνήμη έχει ασκηθεί μόνο στη απομνημόνευση των likes. Του πρότεινα να πάμε πάλι μέσα. Με πολύ δισταγμό αποδέχθηκε. Ψωνίσαμε, επίσης, διάφορα είδη διατροφής. Επέμενε σε ό,τι φθηνότερο υπήρχε. Λίγο πριν φτάσουμε στο ταμείο, η μπουρζουάδικη νοοτροπία μου έδωσε τη χαριστική βολή: «πήραμε πράγματα για τα παιδιά και για το σπίτι. Εσύ τι γουστάρεις; Τι σου έχει λείψει; Τι θα ήθελες να έχεις για σήμερα το βράδυ; Καμία μπυρίτσα να πιεις; Κανένα κρασάκι;». «Κρέας» μου απάντησε. «Αν γίνεται, κρέας». Αγκαλιά με τους Δίδυμους Πύργους μέτρησα την απόσταση με το κεφάλι. Το γουρουνοαστικό μου κεφάλι. Σαν αυτό που μετέφερε το βραδι στο σπίτι του μέσα στη νάυλον σακούλα.

[author] Του Ηρακλή Κακαβάνη [/author]

`

Ήτανε Τρίτη 3 Δεκέμβρη 2013. Η Ακαδημία ανακήρυξε επίτιμο μέλος της τον Μίκη Θεοδωράκη. «H Ακαδημία Αθηνών δέχεται με χαρά και τιμή στους κόλπους της τον Μίκη Θεοδωράκη. Μητρική του γλώσσα είναι η μουσική, πατρική του, η γλώσσα των κοινωνικών αγώνων. Ο Μίκης Θεοδωράκης είναι ένα ζωντανό σύμβολο και οι μελωδίες του θα μας αγκαλιάζουν σε κάθε δύσκολη ώρα μέχρι το τέλος, που θα σημάνουν οι καμπάνες» δήλωσε ο πρόεδρος της Ακαδημίας Αθηνών,  Σπύρος Ευαγγελάτος, υποδεχόμενος στην κατάμεστη αίθουσα της Ακαδημίας, τον Μίκη Θεοδωράκη ως νέο επίτιμο μέλος.
Η Ελλάδα αναγνωρίζει στο έργο του Μίκη το πρόσωπό της. Γαλούχησε τη γενιά μας και θα είναι σημείο αναφοράς για τις επόμενες. Όλοι οι λαοί της Γης αναγνωρίζουν στο πρόσωπο του τον εκφραστή οραμάτων, ελπίδας, ειρήνης, ελευθερίας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Αυτά τον κάνουν Αθάνατο και όχι η ένταξή του στην Ακαδημία.
`

Πολλά τα σχετικά παραδείγματα. Το 1945 προτάθηκαν για την Ακαδημία οι Καζαντζάκης, Σικελιανός, Βάρναλης, Σκίπης (Σωτήρης). Αθάνατος έγινε ο Σ. Σκίπης. Όμως, κανείς σήμερα δε μιλά γιʼ αυτόν. Κανείς δεν τον μνημονεύει ούτε σαν ποιητή (ναι, ποιητής ήταν) ούτε σαν άνθρωπο. Πολλοί ήταν αυτοί που γίνανε Αθάνατοι, λιγότεροι αυτοί που λόγω και έργω καταξιώθηκαν στη συνείδηση του λαού, των ομοτέχνων και συναδέλφων τους. Αρκετοί και αυτοί που, δικαίως, αδιαφόρησαν γιʼ αυτή την «τεχνητή» Αθανασία που προσφέρει η Ακαδημία.
Βέβαια, η εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα στο παρελθόν Ακαδημία, δεν παύει να είναι το κορυφαίο πνευματικό ίδρυμα και η απόδοση τιμής στον Μίκη εκφράζει την αποδοχή και το σεβασμό όλων μας στο πρόσωπο και το έργο. Όλων μας; Συγνώμη… «πλην Λακεδαιμονίων». Την κυβέρνηση εκπροσώπησε η ΓΓ του υπουργείου Πολιτισμού!!! Δεν εκπλήσσει. Αυτή η κυβέρνηση αποσπάστηκε από οτιδήποτε έχει σχέση με τον πολιτισμό και όσα πρεσβεύει το έργο του Μίκη. Την Ελλάδα που θέλουμε.
`

Ήτανε Δευτέρα 9 Δεκέμβρη 2013. Tο νέο Μουσείο της Ακρόπολης άνοιξε τις πόρτες του για να περάσει ο …ποιητής. Τον υποδέχτηκαν και τον χειροκρότησαν ο πρωθυπουργός της χώρας Αντώνης Σαμαράς και ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ευάγγελος Βενιζέλος (και οι δύο τέως υπουργοί Πολιτισμού), ο νυν υπουργός Πολιτισμού Πάνος Παναγιωτόπουλος, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Σίμος Κεδίκογλου, η υπουργός Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη, ο υφυπουργός Δημόσιας Τηλεόρασης Παντελής Καψής, η υφυπουργός Υγείας Ζέτα Μακρή. Βουλευτές (όχι ευκαταφρόνητος αριθμός), άνθρωποι των Γραμμάτων και των Τεχνών, επιχειρηματίες και όλοι οι πρωτοκλασάτοι των «δελτίων των οκτώ». Κατά τα ρεπορτάζ «πλήθος κόσμου».
Στον «ιδεών την πόλι» τον πολιτογράφησε ο Μάνος Ελευθερίου με «υπόκρουση» Μικρούτσικου, Παπαδημητρίου, σε στίχους του νεοεμφανιζόμενου ποιητή. Λίαν συντόμως θα κυκλοφορήσει και CD me 13 μελοποιημένα ποιήματά του! Τόσο έλλειμμα είχαμε στο στίχο, στην ποίηση;
`

Από το ρεπορτάζ δε μάθαμε αν η συγγραφέας – δημοσιογράφος Ελενα Ακρίτα που παρουσίασε την πορεία του ποιητή απόλυτα εναρμονισμένη με το στίχο του Μανώλη Αναγνωστάκη «Σαν πρόκες πρέπει να καρφώνονται οι λέξεις, να μην τις παίρνει ο άνεμος», του υπενθύμισε τα λόγια ενός άλλου ποιητή:

`

Εις το σκαλί για να πατήσεις τούτο
πρέπει με το δικαίωμά σου νάσαι
πολίτης εις των ιδεών την πόλι.
Και δύσκολο στην πόλι εκείνην είναι
και σπάνιο να σε πολιτογραφήσουν.
Στην αγορά της βρίσκεις Νομοθέτας
που δεν γελά κανένας τυχοδιώκτης

(1)

`

Έξω από τις πύλες της «πόλης των ιδεών» συνωστίζονται αρκετοί στιχοπλόκοι που νομίζουν πως ποίηση είναι η ικανότητα «να αραδιάζεις στίχους καμπανιστούς, όπου το ψέμα να συναγωνίζεται την υποκρισία. Και όπου η ταπεινή κολακεία νʼ αγωνίζεται να στριμωχθεί ανάμεσα στην αναισθησία και τον ωχαδερφισμό» (2), τον αδιέξοδο υπαρξισμό. Στην αγορά της πόλης όμως τι είναι ποίηση είναι καθαρό. Μπορούν να ξεχωρίσουν την Τέχνη από τους «ασκούς ήχων». Έτσι, με πολύ σεβασμό στο έργο του Μάνου Ελευθερίου, θα υπενθυμίσω ότι η βιάση και οι υπερβολές αδικούν τον κρινόμενο. Ας μην προτρέχουμε. Ας αφήσουμε τους νομοθέτες να αποφανθούν για το νέο ποιητή.

`

Ποιος είναι τούτος ο ποιητής που τόσοι πολλοί συναθροίστηκαν στη σκιά του Παρθενώνα για να τον τιμήσουν, στη λαμπρή κοσμική εκδήλωση;  Ο διευθυντής ειδήσεων του «Mega» Χρήστος Παναγιωτόπουλος που θέλησε να αφήσει το δικό του «αποτύπωμα» στην ποίηση! Εμ… Έτσι εξηγούνται τόσες και τέτοιες παρουσίες και επευφημίες.
«Και συ πρόστυχη πένα και μολύβι του βούρκου λιβανίζετε την μπόχα» (3)… Η διαπλοκή και η συμφωνία στην ασκούμενη πολιτική είναι μια υπόθεση άκρως αντιποιητική.
Η Ελλάδα που θέλουν…

`

Κι οι ποιητές με χέρι υγρό,
υμνούνε της πατρίδας τον χαμό,
κάνουν με θέρμη τα στοιχειά στιχάκια,
με τους σοφούς του κράτους ταʼ χουνε πλακάκια.
σαν χέλια γλοιώδικα έχουν πουληθεί,
τους έχω βαρεθεί

(4)

`

Απάντηση στο είδος της σχέσης της Τέχνης με την πολιτική δίνει ο Νίκος Καζαντζάκης. Σε μια συνέντευξή του στο γαλλικό ραδιόφωνο δύο χρόνια πριν το θάνατό του το 1957, είχε πει μεταξύ άλλων: «Ένας πραγματικός μυθιστοριογράφος δεν μπορεί παρά να ζει μέσα στην πραγματικότητα του καιρού του και, ζώντας αυτήν την πραγματικότητα, συνειδητοποιεί την ευθύνη του. Προσπαθεί, λοιπόν, να βοηθά τους ομοίους του, ν’ αντιμετωπίζει και να λύνει, κατά το δυνατόν, τα πιεστικά προβλήματα της εποχής του. Το λογοτεχνικό έργο σήμερα, αν καθρεφτίζει την εποχή μας, είναι αναγκαστικά μια από τις πιο λεπτές και πιο αποτελεσματικές μορφές δράσης. `Η, μάλλον, μπορεί το ίδιο να γίνει το σπέρμα της δράσης. O μυθιστοριογράφος, εφόσον συνειδητοποιεί την αποστολή του, προσπαθεί να σπρώξει την πραγματικότητα να πάρει τη μορφή που κρίνει ως την πιο ταιριαστή στον άνθρωπο. Σε άλλες εποχές, πιο ισορροπημένες, με μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, η ομορφιά μπορούσε ν’ αρκέσει για την ικανοποίηση του ιδεώδους του συγγραφέα. Σήμερα ο συγγραφέας, αν είναι πραγματικά ζωντανός, είναι ένας άνθρωπος που υποφέρει κι ανησυχεί, βλέποντας την πραγματικότητα. Οδηγείται να συνεργασθεί με όλες τις δυνάμεις του φωτός που επιζούν ακόμη, για να προχωρήσει λίγο το βαρύ πεπρωμένο του ανθρώπου. O συγγραφέας σήμερα, εφόσον μένει πιστός στην αποστολή του, είναι ένας μαχητής».
Τέτοιος μαχητής δημιουργός είναι ο Μίκης.

`

***

Παραπομπές

^ 1. Κ.Π. Καβάφης «Το πρώτο σκαλί»

2. Μεν. Λουντέμης «Ο Κανταρομάχος»

3. Κώστας Βάρναλης «Πρόλογος» από τη συλλογή «Ελεύθερος κόσμος»

4.Στίχοι Wolf Birman, μετάφραση Δημ Κούρτοβικ, μελοποίηση Θάνος Μικρούτσικος