[συμπλήρωμα στο δοκίμιο «Η Ποίηση και η Κατάσταση»]

Η αξία βρίσκεται στο σπάσιμο του ορθολογικού νάρθηκα, στην οξυμένη επινόηση και την διαίσθηση. Επιμένω όμως πως στα ποιήματα που βλέπω τριγύρω, στην καλύτερη των περιπτώσεων, περιγράφονται απλώς οι αφετηρίες από τις οποίες μπορεί να παραχθεί ποίηση – μα δεν παράγεται. Και αυτή η διαπίστωση θεωρώ πως βρίσκεται σε πλήρη αντιστοιχία με το φαινόμενο της «κατανόησης» της γραφής. Μόνο που η ποίηση δεν γράφεται για να την καταλαβαίνεις. Γράφεται γιατί είναι ποίηση. Γράφεται επειδή το θέλει. Ο αναγνώστης πρέπει μόνο να αποφασίσει αν θα είναι υπέρ της ή όχι…

Η κοινωνία καλλιεργεί μονομερώς την λογική, και όχι την ενόραση. Και η ποίηση είναι τάχα «χωρισμένη» στα δυο: αυτήν που γράφεται ως επίγνωση και σ’ αυτήν που γράφεται ως ενόραση. Είμαι απ’ αυτούς που θεωρούν την ποίηση της επίγνωσης (στην καλύτερη των περιπτώσεων) ανούσια και βαρετή. Γιατί ακόμη και φιλοσοφικά, αν θέλετε (προσωπικά δεν κόπτομαι), η επίγνωση είναι στην πραγματικότητα τελειωμένη. Αυτό που θα μπορούσε να την σώσει, η Ανά-γνωση (δηλαδή να διέπεσαι από Θάνατο και Άτη), περνά υποχρεωτικά μέσα από το μονοπάτι της ενόρασης – συνεπώς η επίγνωση οφείλει να δώσει ένα τέλος στον εαυτό της και να μεταμορφωθεί σε αξία υψηλότερη. Να δώσει στον εαυτό της μιαν άλλη δημιουργική δυνατότητα· την φιλοσοφία του ρέοντος, του φυσικώς παρεμβατικού, ώστε να μην ευδοκιμεί τίποτε κατά συνθήκη.

Το σύνηθες λοιπόν, είναι ο αναγνώστης (ο απλός αλλά και ο κριτικός) να αντιμετωπίζει το κάθε ποίημα (τόσο της επίγνωσης όσο και της ενόρασης) με την δική του «λογική του επίγνωση». Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους δεν γίνονται πλέον σημαντικές διαπιστώσεις, αλλά μόνον δευτερεύουσες – εκείνες που επαληθεύουν την λογική στεγανότητα.

Σήμερα, θεωρώ πως η ποίηση μπορεί να γραφτεί (γιατί οι άλλοι γνωστοί τρόποι έχουν ήδη εξαντληθεί) μόνον μέσω μιας δράσης ενορατικής, και ως εκ τούτου ως τέτοια να εκτιμηθεί.

Για κάθε άλλη περίπτωση η αδιαφορία μου είναι δεδομένη… Η δική σου;

Η Μαράμ αλ-Μάσρι (Συρία), ο Χουάν Κάρλος Μέστρε(Ισπανία) κι ο Σωτήριος Παστάκας (Ελλάδα) εκπροσωπούν τους ποιητές της Μεσογείου στο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης της Ρώμης στις 22/1/2010…

“In viaggio con la poesia”
Ritratti di Poesia – quarta edizione

A Roma, il 22 gennaio 2010, presso il Tempio di Adriano in Piazza di Pietra, ritorna l’appuntamento con la poesia italiana e straniera promosso dalla Fondazione Roma

Si svolgerà il prossimo 22 gennaio , tra le millenarie pietre del Tempio di Adriano , nel cuore di Roma, la quarta edizione della manifestazione “Ritratti di Poesia”, promossa dalla Fondazione Roma nell’ambito del suo programma di iniziative culturali nel settore dell’ “Arte e cultura”. La rassegna vuole favorire la diffusione della cultura poetica e dei valori artistici, etici e sociali, di cui essa è portatrice attraverso incontri, confronti, letture, idee, versi e voci, con la partecipazione di importanti autori, italiani ed internazionali, e di giovani promesse, nell’ottica di un rapporto interattivo tra i protagonisti e il pubblico.

“Ritratti di Poesia – dichiara il Presidente della Fondazione Roma, Prof. Avv. Emmanuele Francesco Maria Emanuele, ideatore della manifestazione, di cui è curatore l’Avv. Vincenzo Mascolo – è diventato negli anni uno dei principali appuntamenti culturali dell’inverno romano. La scelta di promuovere una manifestazione dedicata alla poesia – continua Emanuele – origina dalla considerazione che essa non ha soltanto un valore estetico ma anche etico e civile: ogni prodotto dell’uomo dovrebbe offrire una possibilità di maturazione spirituale e i versi ci consentono un’apertura al mondo, permettendoci di avere una relazione autentica con gli altri e di ricondurre al centro dell’attenzione il valore della Persona”.

La manifestazione verrà aperta ufficialmente nella tarda mattinata dal Sen. Sandro Bondi, Ministro dei Beni e delle Attività culturali e dal Presidente Emanuele, che porterà il suo saluto a partecipanti e pubblico.

Quest’anno la rassegna amplia le sue proposte con tre nuove iniziative.

La prima novità, “Ritratti di poesia internazionale” , è un incontro con tre poeti stranieri dell’area mediterranea, lo spagnolo Juan Carlos Mestre, il greco Sotirios Pastakas e la siriana Maram Al-Masri , che leggeranno alcuni dei loro componimenti poetici più noti. L’appuntamento riprende una delle principali finalità perseguite dalla Fondazione Roma Mediterraneo, nata su proposta del Presidente Emanuele nel 2008 dalla Fondazione Roma , ovvero la promozione del dialogo tra i Paesi che si affacciano sul Mare Nostrum , nel superamento delle barriere di ordine culturale, sociale, religioso ed economico che ancora oggi dividono i popoli.

Ο ΟΥΓΓΡΟΣ ΠΟΙΗΤΗΣ ΑΤΤΙΛΑ ΓΙΟΖΕΦ (1905-37)

Ο μοιραίος ήρωας της Ουγγρικής ποίησης, που γενικώς θεωρείται ως ο μεγαλύτερος μοντέρνος Ούγγρος ποιητής, και για μερικούς σπουδαιότερος από τον ΄Εντρε Όντυ (Endre Ady, 1877-1919), τον πραγματικό πατέρα του Ουγγρικού λογοτεχνικού μοντερνισμού, είναι ο Αττίλα Γιόζεφ (Attila József, 1905-37). Γεννήθηκε στη Βουδαπέστη στις 11 Απριλίου, 1905, βαπτίσθηκε ΄Ελλην Ορθόδοξος, την θρησκεία του πατέρα του, και μεγάλωσε μέσα σε αξιοθρήνητη φτώχεια. Δίκαια τον αποκαλούν προλετάριο ποιητή αλλά, έχοντας επηρεασθεί από τον Όντυ, ξεπέρασε τον πρεσβύτερο ποιητή με το να συνειδητοποιεί τις ξένες επιρροές και να τις αφομοιώνει σʼ ένα εκπληκτικά πρωτότυπο, αν και άκρως Ουγγαρέζικο, στυλ.
Η δοκιμασίες της ζωής, και η χρόνια φτώχεια, εν τέλει τον εξάντλησαν. Αρρώστησε ψυχικά (κατάντησε μανιοκαταθλιπτικός) και αυτοκτόνησε πέφτοντας κάτω από τους τροχούς ενός φορτηγού τρένου. Με το να αφομοιώσει την λαϊκή ποιητική παράδοση και να την μετατρέψει σε κάτι πρωτότυπο και προσωπικό, δίκαια τον σύγκριναν μʼ αυτό που ο Μπέλα Μπαρτόκ (Bela Bartok, 1881-1945) έκανε με την λαϊκή μουσική. Το 1930 ο Γιόζεφ έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος  παράνομο υπό το καθεστώς του Χόρτυ (Miklós von Nagybánya, 1868-1957, ναύαρχος και αντιβασιλέας της Ουγγαρίας, 1920-44)  αλλά μη μπορώντας νʼ ανεχθεί κανένα δογματικό είδος, το 1933 διέκοψε τις σχέσεις του μʼ αυτό. Οι αρχές τον καταδίωκαν. Ήταν αστικός ποιητής αλλά ο αγροτικός κόσμος, τον οποίο γνώριζε ενστικτωδώς και ανταποκρίνονταν σʼ αυτόν, υπάρχει στην ποίησή του σαν όνειρο.
Ο Άρον Γιόζεφ, πατέρας του Αττίλα, ήταν εργάτης σε σαπωνοποιία, και σύμφωνα με τα λεγόμενα της μητέρας, που ήταν πλύστρα, εγκατέλειψε την οικογένειά του και πήγε στην Αμερική (η αλήθεια είναι πως πήγε στην γειτονική Ρουμανία και Γιουγκοσλαβία για να απαλλαγεί από τις ευθύνες του και να κάνει καινούρια οικογένεια).

Η Ελληνική Εθνική Επιτροπή της UNICEF απευθύνει έκκληση στους πολίτες να συμβάλουν στην προσπάθεια για την παροχή άμεσης βοήθειας στα παιδιά στην Αϊτή. Για το σκοπό αυτό όποιος επιθυμεί μπορεί να καταθέτει τη βοήθειά τους στο λογαριασμό 169/480021-48 της Εθνικής Τράπεζας ή και μέσα από το www.unicef.gr

Tο πλήρες κείμενο της επιστολής του Jean Pierre Boyer, Προέδρου της Αϊτής προς τον Αδαμάντιο Κοραή, η οποία φέρει ημερομηνία 15 Ιανουαρίου 1822, με την οποία αναγνώριζε επίσημα το δικαίωμα της Ελλάδας για Αυτοδιάθεση και Ανεξαρτησία. Είχε προηγηθεί επιστολή του Κοραή και άλλων επιφανών Ελλήνων των Παρισίων προς τον Βόγιερ, με την οποία του ζητούσαν βοήθεια για την Επανάσταση, κατόπιν συστάσεων του περίφημου στρατηγού Λαφαγιέτ και του Επισκόπου Βλαισών Γρηγορίου, που είχε επισκεφθεί την περιοχή.

Ιωάννης Πέτρου Βόγερ, πρόεδρος του Χαϊτίου, προς τους Πολίτας της Ελλάδος Α. Κοραήν, Κ. Πολυχρονιάδην, Α. Βογορίδην και Κ. Κλωνάρην.

Εις τα Παρίσια

Πριν ή δεχθώμεν την επιστολή υμών, σημειουμένην εκ Παρισίων τη 20ή παρελθόντος Αυγούστου, έφθασεν ενταύθα η είδησις της επαναστάσεως των συμπολιτών υμών κατά του δεσποτισμού, του επί τρεις περίπου διαρκέσαντος εκατονταετηρίδας. Μετά μεγάλου ενθουσιασμού εμάθομεν ότι η Ελλάς αναγκασθείσα τέλος πάντων εδράξατο των όπλων, ίνα κτήσηται την ελευθερίαν αυτής και την θέσιν, ην μεταξύ των εθνών του κόσμου κατείχε.

Μία τόσον ωραία και τόσον νόμιμος υπόθεσις, και προ πάντων αι συνοδεύσασαι ταύτην πρώται επιτυχίαι, ουκ εισίν αδιάφοροι τοις Χαϊτίοις, οίτινες, ως οι Ελληνες επί πολύν καιρόν έκλινον τον αυχένα υπό ζυγόν επονείδιστον και διά των αλύσεων αυτών συνέτριψαν την κεφαλήν της τυραννίας.

Σημείωση Ποιείν: Εγκαινιάζουμε σήμερα το καινούριο “παιχνίδι” του Ποιείν, την ανάρτηση πινάκων ζωγραφικής με τη φιλοδοξία να εμπνεύσουν τους συνεργάτες-σχολιαστές-επισκέπτες μας και να έκφράσουν στα σχόλιά τους αυτό που τους εκφράζει ο κάθε πίνακας ζωγραφικής -είτε μέσω δική τους δημιουργίας είτε με κείμενα άλλων-.

Τάσος Λειβαδίτης

Οι σκιές μας

Και μέσα στο σπίτι υπήρχε το άλλο εκείνο σπίτι – εκεί που η
μητέρα ήταν ακόμα νέα κι ένα φλάουτο ακουγόταν το βράδυ, όπως
όταν οδηγούν έναν τυφλό.
Σ΄αυτό το σπίτι είχαμε μείνει κι εμείς για πάντα, ενώ καθώς
ανάβαμε τη λάμπα, το φως της έριχνε μόνον τις σκιές μας στο πάτωμα εδώ.