Το θέατρο Ελεύθερη Έκφραση θα ανεβάσει στις 2 Ιουνίου
μέχρι τις 13 Ιουνίου (ώρα 9) το έργο της Ασημίνας Ρεβύθη
ʽʼ Η Μελαγχολία Του Πιγκουΐνουʼʼ που διακρίθηκε στο διαγωνισμό πρωτοεμφανιζόμενου θεατρικού συγγραφέα.
Το έργο ανήκει στην κατηγορία θέατρο του παραλόγου.

ʽʼ Ξέρω πως μια μέρα θα πληγώσουμε πολύ ο ένας τον άλλον, ο πόνος θα είναι εκείνη την στιγμή. Η μνήμη γερνάει και κόκαλα αφήνει πάνω στον καθρέφτη, η καρδιά νιώθει, σʼαγαπάει. Πια περπατάς με τα πόδια μου κι εγώ με τα δικά σου…
Θέλω νʼαξιωθώ σε κάτι βαθύτερο, να έχει σχέση με τα χρώματα και την γέννηση. Πρέπει να σακατευτώ ακόμα πιο πολύ πάνω στα βράχια και στον παγωμένο ήλιο, κι εσύ θα με κοιτάς; Πρέπει να με κοιτάς.
Δεν θέλω να γίνω ποιήτρια, πιγκουΐνα θέλω, κι εσύ θα γίνεις ο πιγκουΐνος μου.
Θα πέφτουμε στην θάλασσα για να μάθουμε να μην θέλουμε πια να δραπετεύσουμε από το σώμα μας και να πετάξουμε. Θα δεις μέσα στα κύματα θα γίνουμε μικροί, πιο μικροί κι από παιδιά. Κι όταν η θάλασσα μαυρίσει και γεμίσει με κόκκινα φύκια και σταυρούς, και βγάλει άσπρο ανθρώπινο δέρμα, κι ο βυθός μείνει στεγνός, και κάτω από το τέλμα μονάχα ξεραμένα φτερά πεταλούδων, τότε εμείς θα πεθάνουμε όχι ως άνθρωποι, ούτε ως ποιητές, αλλά ως πιγκουΐνοι.

Είμαστε έτοιμοι.
Στην κόρη του ματιού μας έχουν σφηνωθεί μικρά, πολύ μικρά αστέρια,
δεν φαίνονται πρέπει να τα κοιτάξεις από πιο κοντά.

Μπορείς να φιλήσεις τα πόδια μου; Κι εγώ θα σκεπάσω την πλάτη σου.
Η θάλασσα έβγαλε μπλε γλώσσα, κοίτα την μας προκαλεί…
Πες μου ότι θα γίνουμε πιγκουΐνοι
Ισμήνη ʼʼ
Διευθύντρια- Έτσι εξηγείται κύριοι η παράλογη μελαγχολία του, αυτή η γυναίκα με το όνομα Ισμήνη φταίει για όλα.
κ Πανταζόπουλος- Δεν καταλαβαίνω, τι θέλετε να πείτε;
Διευθύντρια- Φαίνεται πως όλα οφείλονται στον έρωτα. Εκείνη του έβαλε αυτές τις ιδέες να γίνουν πιγκουΐνοι, αυτή πρέπει να ήταν εδώ, κι όχι αυτός ο καημένος.

Πιγκουΐνος- Πέθανε.
Διευθύντρια- Τι είπες πιγκουΐνο; Πες το πιο δυνατά.
κ Αργυρίου- Τι θέλετε να πείτε ότι είναι αθώος; Αθώος επειδή ερωτεύτηκε κάποια που ήθελε να γίνει πιγκουΐνα; Μην ξεχνάτε ότι, κυκλοφορούσε στο σύνταγμα ντυμένος έτσι.
Διευθύντρια- Έχετε δίκιο, έχει διαπράξει ύβρη. Θα έλεγα να μείνει ακόμα μια βδομάδα στο άσυλο μας, να δούμε καλύτερα την περίπτωση του, και μετά να αποφασίσουμε για το αν θα τον στείλουμε σε κανονικό ψυχιατρείο.
Πιγκουΐνος- Γιατί αυτό εδώ τι είναι;
κ Αργυρίου- Ψυχιατρικό φοιτητικό άσυλο, ιδρύθηκε πριν πέντε χρόνια από τους φοιτητές της ψυχιατρικής. Εδώ έχουμε βάλει σε εφαρμογή ένα νέο πρόγραμμα, θα προσπαθήσουμε δηλαδή να σου αλλάξουμε την συνείδηση χωρίς την απαραίτητη θεραπευτική αγωγή.

Ολόκληρη η ανθρώπινη ιστορία της αναζήτησης του υπέρτατου όντος βασίζεται στην προσπάθεια εκλογίκευσης του θανάτου, γεγονός που ακόμη και σήμερα, παρά τις όποιες επιστημονικές εξηγήσεις, παραμένει μια ανυπέρβλητη πραγματικότητα με πολυσήμαντες δημιουργικές προεκτάσεις στη μυθολογική σκέψη, επομένως και στην καλλιτεχνική δημιουργία. Η καλλιέργεια της αποδοχής του θανάτου, μέσω της έμπρακτης ακύρωσης του φόβου απέναντί του, ενυπάρχει στο Θεραβάντα Βουδισμό, στο Ζαϊνισμό και στις πρώιμες Ουπανισάδες, θρησκευτικά συστήματα που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως αθεϊστικά, μιας και απουσιάζουν οι απεικονίσεις της έσχατης πραγματικότητας, παρόλο που κι εδώ ακόμη υπάρχει η έννοια του ιερού, όπως αυτή εκδηλώνεται μέσα από τη μυστηριώδη διαδικασία της ιεροφάνειας, δηλαδή της πεποίθησης ότι υπάρχει μια άλλη πραγματικότητα, ένας «εντελώς άλλος κόσμος». Αλλά μήπως και εδώ δεν έχουμε μια υπεκφυγή, έστω και χωρίς προσωποποιήσεις, από την αξεπέραστη εικόνα ενός λειψάνου, από τη δυσκολία παραδοχής μιας αδιαπραγμάτευτης απώλειας; Και βέβαια επειδή ο θάνατος είναι η ολοκληρωτική απώλεια, το αντιστάθμισμα θα πρέπει να είναι εξίσου απόλυτο, γι αυτό και η ιστορία των θρησκειών είναι φορτισμένη με την ιδέα του ιερού σύμπαντος, δηλαδή της αιωνιότητας, ενώ απʼ την άλλη παραμένει αναγνωρίσιμη η αδυναμία να υπάρξει λατρευτική εκδήλωση του μη υπάρχοντος. Αν λοιπόν θεωρηθεί ότι το δέος μπροστά στον θάνατο μετατρέπεται σε λατρεία της άρνησής του με την πίστη στην αέναη συνέχεια της ζωής, τότε επικυρώνεται άμεσα η αόριστη αποδοχή της έννοιας της ψυχής. Θα μπορούσαμε λοιπόν να παραφράσουμε τον γνωστό αφορισμό: «ο Θεός είναι νεκρός» σε: «Θεός είναι ο Θάνατος», αφού ουσιαστικά αυτός είναι που αποτελεί αντικείμενο λατρείας, πίσω από τις διάφορες θρησκευτικές μάσκες, παράγωγα της πολιτιστικής εξέλιξης όπου εντάσσεται η συνεχής διαπραγμάτευση με το απόλυτο που ούτε εξηγείται ούτε βέβαια δικαιολογείται.

Kατ’ αρχήν, δεν μου αρέσουν οι τραγωδίες. Eίμαι ο τύπος του ανθρώπου, που έγκλημα να δη στην εφημερίδα, είναι ικανός να την επιστρέψη και να πάρη άλλη, με ελαφρότερους τραυματισμούς.
Aλλά εκείνο το πρωί, πήρα ιδιαιτέρως την γυναίκα μου και της είπα:
– Άκουσε, πολυαγαπημένη μου. Eθνικοί λόγοι επιβάλλουν πάλι να ταξιδεύσω εις το εξωτερικό. Mου ανέθεσαν να πάω στην Eπίδαυρο και να γράψω για τον “Hρακλή Mαινόμενο”. Eάν το εγχείρημα επιτύχη, θα πάρουμε χρήματα, και με τα χρήματα θα πάρουμε τρόφιμα, διότι σπαράζει η καρδιά μου να βλέπω τα παιδιά μας να πεινούν…
– Ξέρεις τουλάχιστον την υπόθεση του έργου; με ρώτησε η γυναίκα μου, που θεωρείται απ’ όλους ως πρακτικός άνθρωπος. Ξέρεις ποιος έχει γράψει το έργο αυτό;
– Ξέρω. O Eυριπίδης, διότι το διάβασα στις διαφημίσεις. Λεπτομερείας μόνον της ζωής του δεν ξέρω, αλλά θα μάθω ρωτώντας. Eίναι κανείς από τους γιους μου εδώ;
– Λείπουν και οι δύο στο σχολείο. Στη μία θάρθουν. Pώτα με τρόπο τον μεγάλο. Mπορεί να ξέρη. Kι όσο για την υπόθεση… Tι να σου πω;
– H υπόθεσις είναι το λιγώτερο και δεν είναι εκείνο, που κυρίως με απασχολεί. Θάναι πάλι φόνοι και αιμομιξίες. Mια φορά είχα δη τον “Oιδίποδα Tύραννο”. O Oιδίποδας παντρεύτηκε τη μαμά του κι όταν στο τέλος το έμαθε, έβγαλε τα μάτια του. E, κάτι τέτοιο θάναι κι ο “Hρακλής Mαινόμενος” και σ’ αυτό το αχνάρι θάναι γραμμένος. Π.χ., εν αγνοία του θα παντρεύεται την αδελφή του ή τη θεία του κι επειδή θα είναι μαινόμενος, θα σκοτώνη στο τέλος ή θα βγάζη τα μάτια τα δικά του και των παιδιών του. Διόλου απίθανο να κόβη και την γλώσσα της πεθεράς του. Aπό άνθρωπο έξαλλο, όλα να τα περιμένης…
– Eίχες δεν είχες, την έφερες πάλι την κουβέντα για την μαμά…
– Mα, αγαπημένη μου, υποθέσεις κάνουμε. Aλλοιώς δεν μπορώ να φαντασθώ άνθρωπο μαινόμενο κι αν μου ανέθετε το Bασιλικόν Θέατρον να γράψω τραγωδία, κάτι τέτοιο θα έγραφα, διότι έτσι έχω συλλάβει το θέμα… Tο θέμα, βέβαια, εκ πρώτης όψεως, θα σου φαίνεται ανατριχιαστικό, αλλά εγώ θα τόφερνα με τρόπο, θα το “μαλάκωνα” και θα το δούλευα έτσι σε σημείο που να φαίνεται ότι μάλλον η μητέρα σου μου ζητεί να την καθαρίσω, ώστε η “κάθαρσις” να επέρχεται φυσιολογικά. Aς μη χρονοτριβούμε. Eτοίμασέ μου τα πράγματά μου· η ώρα περνά και χρόνου φείδου, έλεγον οι πρόγονοί μας.

Αξιότιμη κα.Υπουργέ,

Με αφορμή τη μετάβασή μου από τα θρανία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, στα έδρανα των ανώτερων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της χώρας, πήρα το θάρρος, ως ακαδημαϊκή πολίτης να γράψω μια επιστολή προς το πρόσωπό σας, εκθέτοντάς σας έτσι, τις εντυπώσεις μου μέσα από τα “καμίνια” της γνώσης, σχετικά με την παιδεία ή καλύτερα σχετικά με τα ερείσματα παιδείας που δεχτήκαμε σαν μαθητές, όλοι εμείς, οι μελλοντικοί πολίτες αυτής της χώρας.
Εξετάζοντας, εκτενώς, από μια άλλη οπτική γωνία, το θεσμό αυτό, της παιδείας, με λύπη μου διαπιστώνω, ότι ο χαρακτήρας της παιδείας είναι καθαρά χρησιμοθηρικός. Μας προσφέρει κάποιες συγκεκριμένες και τυποποιημένες γνώσεις, με μοναδική προοπτική την εισαγωγή των μαθητών στα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Δυστυχώς ή ευτυχώς, η μόνιμη κατάσταση που βιώνει τα τελευταία χρόνια η παιδεία, είναι η τεχνοκρατία. Έτσι, η έννοια της παιδείας καταργείται αυτόματα.
Η παιδεία, ο θεσμός αυτός, που πήραμε παρακαταθήκη από πνεύματα διαχρονικής αξίας, όπως ο Αριστοτέλης, ο Πλάτωνας, και ο Σωκράτης, έχει εκμαυλιστεί, πια, από τις σύγχρονες μορφές που την εκπροσωπούν. Όταν στα σχολεία, στους χώρους δηλαδή όπου η παιδεία, θεωρητικά πάντα, κινείται διάχυτη, οι καθηγητές προσφέρουν στους μαθητές περιορισμένη γνώση, δηλαδή όση ακριβώς χρειάζονται για να “περάσουν”, τότε ο θεσμός της παιδείας σταματά να υφίσταται. Τότε, ακριβώς, είναι η στιγμή που τα σχολεία μετατρέπονται σε άψυχα κτίρια, όπου η παιδεία προσπαθεί απεγνωσμένα να μείνει, ή καλύτερα να παραμείνει παιδεία και να μεταπλάσει τα άψυχα, αυτά, κτίρια, σε οάσεις γνώσης μέσα στην αχανή έρημο της άγνοιας και της παρακμής και να εφοδιάσει τα όργανά της, τους καθηγητές, σε φλογερές προσωπικότητες που με τις πύρινες γλώσσες τους, θα μεταλαμπαδεύουν τα φώτα τους στους μαθητές, τα ετερόφωτα σώματα της κοινωνίας.
Ο θεσμός της παιδείας πρέπει να αναβιώσει. Τα σχολεία, θα πρέπει να μετατραπούν στην αρχική τους μορφή και να ξαναπάρουν τον αρχικό τους σκοπό, προσπαθώντας να μεταπλάσουν τους μαθητές σε ισχυρά διαμορφωμένες προσωπικότητες, έτοιμες να ανταπεξέλθουν στις απαιτήσεις της σύγχρονης κοινωνίας. Το κλειδί, τη λύση στο πρόβλημα αυτό, το κρατάτε εσείς και όλα τα υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης. Μια πιθανή παράμετρος, η οποία μπορεί να ληφθεί σοβαρά, τόσο από εσάς όσο και από το υπόλοιπο επιτελείο που απαρτίζει την κυβέρνηση, είναι η διαμόρφωση της διδακτέας ύλης με τέτοιο τρόπο, ώστε να μην παρέχει μόνο τις απαραίτητες, για την εισαγωγή των μαθητών στα ανώτερα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας, γνώσεις. Να πάψει να υφίσταται ως τεχνοκρατικός και χρησιμοθηρικός θεσμός.
Θα ήταν σοβαρή παράλειψη, αν δεν ανέφερα και μια ακόμη παράμετρο αντιμετώπισης του προβλήματος αυτού. Παιδεία δεν σημαίνει μόνο ασκήσεις, γραφή και ανάγνωση, αριθμητική και προπαίδεια. Παιδεία είναι το “μέσο” αυτό που οδηγεί το άτομο στην τέλεια μορφή του. Συνεπώς, όχι μόνο στην ακαδημαϊκή του κατάρτιση, αλλά και στην τελείωση του ηθικού του χαρακτήρα. Παιδεία, δεν σημαίνει να έχω πτυχία και τίτλους και να αδικώ το διπλανό μου. Παιδεία, σημαίνει να έχω το σθένος, το ψυχικό και σωματικό, να φέρομαι με αγάπη και δικαιοσύνη στον συνάνθρωπό μου. Τώρα, αν υπάρχει και η δυνατότητα να έχω και μορφωτική κατάρτιση, τότε πιστεύω ότι θα προσεγγίζω το τέλειο. Επομένως, μέριμνα του καθηγητή, πρέπει να είναι κυρίως η ηθικοπνευματική διαμόρφωση των μαθητών του.
Η παιδεία, δυστυχώς, είναι μια πολύ παρεξηγημένη έννοια. Πολλοί την μπερδεύουν με την εκπαίδευση, με τη στεγνή και άψυχη εκπαίδευση. Γι’ αυτό και πρέπει να γίνει άμεσα μια ξεκαθάριση. Μια ξεκαθάριση που θα αποδεσμεύει τη σωστή παιδεία από τα λέπια της τεχνοκρατίας και θα δίνει την ευγενική χροιά που θα πρέπει να εκπέμπει κάθε υψηλή έννοια.

Με εκτίμηση Μαριάννα Ράπτη

Ο τίτλος από δω: Μαμμόθρεφτοι ως Έλληνες

Μια βαθιά ριζωμένη στη νεοελληνική κοινωνία ουτοπική διεκδίκηση είναι αυτή της προστασίας της ιδιοκτησίας και της αρρωστημένης αναπαραγωγής της μέσω του οικογενειακού θεσμού. Είναι πασιφανές πως ενώ η οικογένεια θα έπρεπε να είναι ένα παράθυρο στον κόσμο, αντί αυτού επιμένει να αποτελεί μια έγκλειστη μονάδα που συντηρεί τον εαυτό της, βασισμένη σε μια κατάπτυστη αδιαφορία για ό τι συμβαίνει έξω από αυτή, ενώ η μοναδική της επιδίωξη συνεχίζει να είναι η εξασφάλιση των μελών της. Φαίνεται λοιπόν πως το στοίχημα απεγκλωβισμού της απαιτεί αρχικά ένα ισχυρό σοκ στο ιδιοκτησιακό καθεστώς που διαιωνίζει την αντίληψη αυτού του ιδιότυπου οικογενειοκεντρισμού. Ακόμη και μια ελάχιστη εμβάθυνση στην καθομιλουμένη γλώσσα πείθει πως η χρήση κτητικών αντωνυμιών έχει μετατραπεί σε εφαρμογή αποκλειστικών, γιατί όχι και καταχρηστικών, αντωνυμιών. Επομένως χρειάζεται να βρεθούν οι τρόποι να παραχθούν νέα κοινωνικά μορφώματα, ικανά να ανταπεξέλθουν στις σύγχρονες προκλήσεις που απαιτούν ικανότητα ανοικτής διαπραγμάτευσης, αυστηρού καθορισμού των κοινωνικών προβλημάτων και υπεύθυνης δρομολόγησης λύσεων. Το πανάρχαιο θρησκευτικό ζητούμενο της αποβολής του εγωτισμού και της σύναψης με τον κόσμο μοιάζει περισσότερο επιτακτικό από ποτέ. Όμως τίποτα δεν αρθρώνεται από επίσημα χείλη, ενόσω οι διάφορες ιεραρχίες παραπαίουν εμφανέστατα ανάμεσα στη λήθη και την έλλειψη επιτευκτέων στόχων. Έτσι δεν είναι απορίας άξιο το γεγονός πως η ουσιώδης χαρά της προσφοράς, απαραίτητο στοιχείο της ανθρώπινης επαφής, καθώς και έννοιες, όπως φιλία, παρέα, έρωτας, υπάρχουν πλέον μόνο σε λεξικά που κανείς δεν αντέχει να ξεσκονίσει. Η μεταπολεμική γενιά της στέρησης και της αγωνίας για εξασφάλιση κατάφερε να συντηρήσει τους δικούς της εφιάλτες και να τους κληρονομήσει στις νεώτερες γενιές με μια μακάβρια συμβολαιογραφική πράξη απώλειας κάθε αισθήματος δικαίου και κάθε αίσθησης του ωραίου.