[author] του Γιώργου Χριστοδουλίδη [/author]

Σοβαρή κυρία που ασχολείται με την κριτική λογοτεχνίας έγραψε πρόσφατα στο διαδίκτυο:

“Νομίζω ότι υπάρχει μια σοβαρή αιτία του αυξανόμενου αλκοολισμού και της ροπής προς το πορνό: οι ποιητικές συλλογές που διαβάζω, κάθε φορά, με τρόμο. ΟΧΙ ΑΛΛΗ ΚΑΚΗ ΠΟΙΗΣΗ.”

Οντως ο ποιητικός τρόμος είναι διάχυτος. Τον ενσπείρουν επίδοξοι ποιητές, αλλά νομίζω ότι δυστυχώς σιγοντάρουν μερικοί-ίσως περισσότεροι του αναμενόμενου στατιστικού μέσου όρου- “καθιερωμένοι” κριτικοί. Ετσι ο τρόμος ανακυκλώνεται σε νέο τρόμο. Νέα είδη τρόμου συνεχώς επινοούνται ώστε από ένα σημείο και μετά, δύσκολα μπορεί κάτι πραγματικά να σε τρομάξει. Και τότε το γυρίζεις στον αλκολισμό και στο πορνό όπως κανείς ψάχνει απεγνωσμένα ένα καταφύγιο, τρομαγμένος που μετά από τόσες ισχυρές δόσεις τρόμου, δεν μπορεί να τρομάξει άλλο.
Που οφείλεται η κακή ποίηση διερωτάται ο ανήξερος μου εαυτός. Μα στους κακούς ποιητές φυσικά. Μήπως όμως και στην εκπληκτική ευκολία με την οποία όχι απλώς φιλοξενείται αλλά και ενθαρρύνεται με τη μορφή ανεξέλεγκτου γρασαρίσματος η παραγωγή κακής ποίησης για να κυλάει παντού; Όποιος ποτίζει τσουκνίδες, θα γεμίσει τσουκνίδες.

Προσωπικά, έχω τρομάξει ουκ ολίγες φορές και τα έχω πιεί άλλες τόσες, με κριτικές που διάβασα για ανύπαρκτα ποιητικά κατορθώματα. Τα πίνω επίσης όποτε διαπιστώνω πως μικρά ή μεγαλύτερα ποιητικά επιτεύγματα περνούν απαρατήρητα ή σχεδόν απαρατήρητα. Από ποιητές που δεν έχουν τις απαιτούμενες άκρες, φιλίες και δικτυώσεις ή δεν νιάζονται να τις έχουν. Νιάζονται μόνο να γράφουν καλά αλλά αυτό φαίνεται δεν αρκεί. Χρειάζονται καλώδια, ενώ εκείνοι λαμβάνουν και στέλλουν κραδασμούς με σήματα κάπνου και νεύματα σε συχνότητες ακατανόητες. Τόσο πίσω έμειναν.
Και η άγνοια μου συνεχίζεται. Επιμένω ότι δεν ξέρω ειλικρινά τι φταίει περισσότερο, οι κακοί ποιητές, η κακή τους ποίηση που δυστυχώς εκδίδεται σωρηδών (ελαφριές δόσεις θα ήταν χρήσιμες για ενίσχυση της αισθητικής του αποφεύγειν) ή η κακή κριτική, δηλαδή η παραλυτική ανικανότητα ή και αδιαφορία να ανακαλύψεις και να παρουσιάσεις κάτι που πρέπει να διαβαστεί, -επειδή, αφενός μπορεί να ανανεώσει την πίστη σου στη σύγχρονη λογοτεχνία, αφετέρου, να μειώσει τη σημερινή απαξία που έχει επιβληθεί. Πόσο μάλλον να εξηγήσεις, με όρους κατανοητούς και τεκμηρίωση πειστική, γιατί κανείς πρέπει να “χάσει” το χρόνο του διαβάζοντας την τάδε ποιητική συλλογή. Ενα είδος πνευματικής δυσανεξίας.
Παρουσίασα κι εγώ κάποτε κάτι μέτριο ως κάτι που να άξιζε. Το παραδέχομαι, υπέκυψα στις παραινέσεις, έκανα εκπτώσεις. Βέβαια, δεν αποκόμισα τίποτα πέραν από ορισμένα ευθύβολα πλήγματα στην αυτοεκτίμηση μου. Ομως αυτό συνέβη δυο, το πολύ τρεις φορές. Στις υπόλοιπες πίστευα ότι το υλικό που αλίευσα ή ήρθε και με βρήκε, άξιζε τον κόπο. Δεν είχε σημασία αν όντως επρόκειτο για κάτι αξιόλογο, σημασία είχε ότι το πίστευα. Και αυτό είναι αρκετό για να νιώθεις καλά ώστε να τα πίνεις για τους σωστούς λόγους και να τρομάζεις με πιο σοβαρά πράγματα.

[author] του Σωτήρη Παστάκα, για την αντιγραφή [/author]

ΤΟ ΜΩΛΥ ΣΤΗΝ ΠΟΙΗΣΗ ΜΑΣ| Nikos Lazaris

Ο πρόεδρος τής Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Προκόπης Παυλόπουλος, βουλευτές τού Ελληνικού Κοινοβουλίου, διακεκριμένοι καθηγητές τού Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, ο κορυφαίος Έλληνας ζωγράφος Σωτήρης Σόρογκας, ο μείζων δοκιμιογράφος, καθηγητής τού Πανεπιστημίου τής Βενσαίν Γιάννης Καλιόρης, οι ποιητές και ποιήτριες Μιχάλης Γκανάς, Κλεοπάτρα Λυμπέρη, Πάνος Κυπαρίσσης,Ευτυχία Παναγιώτου, Βαγγέλης Αλεξόπουλος, Μαρία Σύρρου,Κωνσταντίνος Μπούρας, ο πεζογράφος Ευάγγελος Τζάνος, η κινηματογραφίστρια Άννα Αντωνοπούλου, η υπεύθυνη των εκδόσεων “Μελάνι” Πόπη Γκανά, εκπρόσωποι τού δημοσιογραφικού, τού εκπαιδευτικού και τού καλλιτεχνικού κόσμου τής χώρας μας και πολλοί θεατές κατέκλυσαν τη Δευτέρα 16 Οκτωβρίου την αίθουσα “Άλκης Αργυριάδης” τού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου για να παρακολουθήσουν την εκδήλωση υπό τον τίτλο “Το μώλυ στην ποίησή μας”, με αφορμή την έκδοση τής ποιητικής συλλογής “Μώλυ” τού ποιητή και καθηγητή τού Πανεπιστημίου Αθηνών Αντώνη Μακρυδημήτρη από τις, πάντα, καλαίσθητες εκδόσεις “Μελάνι”.
Την εκδήλωση προλόγισε ο πρύτανης τού Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Μελέτιος-Αθανάσιος Δημόπουλος και στη συνέχεια παρουσίασαν το βιβλίο, (από τα δεξιά προς τα αριστερά όπως απεικονίζονται στη φωτογραφία) ο ποιητής, δοκιμιογράφος και διευθυντής τού περιοδικού “Νέα Ευθύνη” Δημήτρης Κοσμόπουλος,ο ποιητής και διδάκτωρ τού Ε.Κ.Π.Α. Γεράσιμος Ρομποτής (γιος τού αείμνηστου ποιητή και πεζογράφου Τάσου Ρομποτή-Κόρφη), ο καθηγητής Γλωσσολογίας τού Πανεπιστημίου Αθηνών και συντάκτης τού εξαίρετου Χρηστικού Λεξικού τής Ακαδημίας Αθηνών Χριστόφορος Χαραλαμπάκης και ο Νίκος Λάζαρης. Ανάμεσα στις ομιλίες απήγγειλε ποιήματα από το “Μώλυ” ο ηθοποιός Γιάννης Χαρτοδιπλωμένος.

https://www.facebook.com/photo.php?fbid=1995381584077452&set=a.1377314912550792.1073741827.100008168884301&type=3&theater

[author] του Δημητρίου Μουζάκη [/author]

O φίλος μου ο Κουτσουρέλης, του οποίου τις απόψεις σέβομαι (συχνά διαφορετικές από τις δικές μου, σχεδόν πάντοτε, όμως, τροφή για σκέψη) έχει κατά το παρελθόν ισχυριστεί ότι τέχνη άγνωστη στο ευρύ κοινό είναι παρακατιανή. Προφανώς, διαφωνώ.

Κατʼ αρχάς είναι δύσκολο να ορίσουμε το περί ευρέος κοινού. Η Madonna, πχ, είναι παγκοσμίως γνωστή για το έργο της, ο Beethoven για το όνομά του. Σημαίνει κάτι αυτό για το έργο του Beethoven έναντι της Madonna; Συγκρίνεις μήλα με πορτοκάλια, λέει ο Κουτσουρέλης, όμως αυτό δεν είναι επιχείρημα. Αν χρησιμοποιήσουμε τη δημοτικότητα ως δείκτη ποιότητας, υποχρεούμαστε να το πράξουμε και μεταξύ διαφορετικών μουσικών ειδών.

Τα παραδείγματα είναι πολλά. Ο Bach, ως γνωστό, είχε περάσει στα αζήτητα έως ότου ο Mendelssohn επισημάνει το έργο του. Ο Παλαμάς έβγαλε απʼ τον ασκό των αζήτητων τον Κάλβο. Ο Blake χλευάστηκε στην εποχή του ως παράφρων. Ο VanGogh πέθανε στην ψάθα δίχως ουδείς να βλέπει το μεγαλείο του. Τι θέλει να μας πει ο Κουτσουρέλης; Ότι το ίδιο έργο, παρακατιανό προ αναγνώρισης, αποκτά αξία κατόπιν της αναγνώρισής του ή μήπως ότι το έργο που δεν είναι παρακατιανό μοιραίως (μεταφυσικόν!) αναγνωρίζεται; Είναι κι αυτός ένας τρόπος να δει κανείς το οντολογικό ερώτημα, όμως σοβαρή ανάλυση δεν μπορεί να δεχθεί τη μονοσήμαντη εξάρτηση της ποιότητας από τη δημοτικότητα, ιδίως υπό ένα τέτοιο πρίσμα γραμμικής συναρτήσεως.

Το έργο είναι. Τελεία και παύλα. Το αν το κοινό θα το πληροφορηθεί και σε ποιο βαθμό και, επιπροσθέτως, με ποιον τρόπο (διότι άλλο είναι να γνωρίζεις, επί παραδείγματι, το όνομα ενός δημιουργού και άλλο το έργο του) είναι έτερον ζήτημα. Πολλάκις έχω προτείνει: πάρτε ποιήματα του Βλαβιανού και βάλτε τα απέναντι από ποιήματα του Σολδάτου, του Κυριαζή, του Σκούτα (δεν τους γνωρίζετε, ε;) να διαλέξουν φοιτητές, σπουδαστές, μαθητές, αυτοκινητιστές, μηχανικοί, νοικοκυρές τα καλύτερα. Θα εκπλαγείτε από τα αποτελέσματα.

Όπως ισχύει επί των περισσοτέρων της ανθρώπινης δράσεως, οι γνωριμίες, οι προσβάσεις, η οικονομική επιφάνεια, η τύχη, πλειάς παραγόντων σώζει έργα και ονόματα δημιουργών. Το αποδέχθηκα νεότατος και δε φέρω εσωτερικά άλγη ή υπαρξιακές αγωνίες.

Δεν πιστεύεις στον εαυτό σου, μου λέει ο Κουτσουρέλης, δεν πιστεύεις ότι μπορείς να συγκινήσεις το πλήθος. Λάθος, φίλε Κώστα. Δέχομαι ως αντίπαλο των ποιημάτων μου στον αγώνα για την καρδιά των ανθρώπων τον οιονδήποτε- αρκεί αυτός να αποφανθεί για το ποιος έγραψε ωραιότερα.

Δυστυχώς, όμως, αυτός δεν υπάρχει.

[author] του Κώστα Αβραμίδη [/author]

Αγκαλιά με τη “Μπάραʼʼ, έναν μονόλογο του Σωτήρη Παστάκα και της Χρύσας Αλεξίου με βρήκε το έμφραγμα.

Με το προαιώνιο δίπολο: Θάνατος και έρωτας, πάλευε ο Σωτήρης στη “Μπάρα τουʼʼ, με το έμφραγμα, εγώ. Οι δύο μεγάλοι αντιμαχόμενοι: Η γενετήσια πράξη και η τελευταία πράξη του δράματος. Γεννιόμαστε και πεθαίνουμε. Γεννάμε και πεθαίνουμε… Απαρέγκλιτα, που λέει κάποιος φίλος.

Λυπάμαι που σας προκαλώ θλίψη με τα λεγόμενά μου, σίγουρα προτιμάτε να ακούσετε κάτι αστείο. Ξέρετε, το μόνο αληθινά αστείο είναι η σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζουμε την εφήμερη ύπαρξη μας… Οι σοβαροί σκοποί και οι μεγάλοι στόχοι μας. Η ζωή είναι τραγικά μικρή μπρος στην αιωνιότητα της μη ύπαρξης και δεν υπάρχει κάποιο βαθύ νόημα, καθώς όλα είναι τόσο παροδικά.

Το μόνο που έχει αξία είναι ένα ποτήρι κρασί και ένα τσιγάρο, ένα φιλί και ένα αγκάλιασμα, η μυρωδιά του πρωινού καφέ και το πρόσωπο του παιδιού σου, οι μουσικές που σε κάνουν να χορεύεις ή να κλαις και τα βιβλία που σε ταξιδεύουν. Οι φίλοι που σε κάνουν να γελάς, οι άνθρωποι που περπατάς δίπλα τους χωρίς να ντρέπεσαι, ο αγώνας να σταθείς όρθιος όταν προσπαθούν να σε γονατίσουν. Η θάλασσα, μια πιατέλα χόρτα, λίγα σαυρίδια και οι σαρδέλες στα κάρβουνα που λέει κι ο Σωτήρης στη “Μπάραʼʼ. Κι ο έρωτας που είναι για λίγους. Για τους τρελούς και τους δυνατούς. Για όσους είναι έτοιμοι για ζωή και για θάνατο. Καλά το θυμάμαι Σωτήρη;

Δεν είναι τα “μεγάλα” που σε κρατάνε στη ζωή. Είναι όλες αυτές οι “μικρέςʼʼ στιγμές που σε κάνουν να νιώθεις ξεχωριστός. Και μη ξεχνάτε αδέλφια ότι, όλοι μας, ήρωες, αντιήρωες, υπέρ ήρωες κάποτε θα την “κάνουμεʼʼ

Γιʼ αυτό μην παρακολουθείτε την ζωή. Ζήστε την στο έπακρο!
Απαρέγκλιτα.

[author]του Κώστα Ρεούση [/author]

Κείμενα μιας ψύχραιμης οργής, #13: «Ο διασπαστικός εμπαιγμός των ημιμαθών αστών ή φελλών»
Των Κώστα Ρεούση&Υπερπραγματικής Φράξιας Λευκω©ίας

Σε καθηλώνουν για να σε αποκαθηλώσουν και σε λερό σάβανο φασκιώσουν.Με μία άδικηαιτία, πάντα, σʼ αποφεύγουν χαχανίζοντας ή γκαρίζοντας. Δικαιολογούνται ξεστομίζοντας τη δύσθυμη απολογία της δυσγενεσίας τους.Βλαχαδερά ολκής, κάκιστης πάστας προϊόντα, τενεκέδες ξεγάνωτοι.Βασανίζουν τις λέξεις στο κρεματόριο της χαοτικής γραφής μιας νεκρής φωνής που δεν άκουσαν ποτέ τη νότα, το φθόγγο ή το γράμμα της.«Να πατήσουμε πάνω στην Ψυχολογία, στην Πολιτική, στην Κοινωνιολογία, ηλιοκαμένοι μʼ ένα σκέτο άσπρο πουκάμισο.», (Οδυσσέας Ελύτης, «Τα Ετεροθαλή-VillaNatachaII», εκδ. Ίκαρος, Αθήνα, 1980, σ. 47).

Ο διασπαστικός εμπαιγμός των ημιμαθών αστών ή φελλών κυριαρχεί στο νησί του χαλουμιού.Η ύποπτη τάση και ανοησία αποκρυπτογράφησης ενός κρυπτογραφημένου μουσικού-ποιητικού μηνύματος συμπαντικών δημιουργών εγκαθιδρύει το κρατίδιο εξυπηρετήσεων και υπηρεσιών της δυστοπίας με τʼ όνομα Κύπρος. Τα προκεχωρημέναηχοτοπία και οι ποιητικές εγχαράξεις, όταν συμβαίνει να συναντηθούν, προτάσσουν το καινό στην ατραπό του παρελθόντος και του παρόντος καταγεγραμμένου άχρονου. Η ορατή απουσία ή αόρατη παρουσία του ανθρώπινου σχήματος -αδιαφορώντας για την κακομεταχείριση καταθέσεων μελλοντικής πρόληψης ή ώσμωσης από αναίσχυντους έως άτιμους κατασκοπευτικούς πνευματικούς κούσπους- δεν έχει ανάγκη ούτε θεούςπου τη λατρεία τους προσκυνάτε στο σκοτάδιούτε λεξικά γραφιάδων παραχαρακτών.

Εδράζομαι στη Μεσόγειο Θάλασσα: «Οικίζοντας σε γη που από νερό αρμυρό περιδίνεται», (Κώστας Ρεούσης, «Ένα Τσεκούρι κάθεται», εκδ. Φαρφουλάς, Αθήνα, 2015, σ.55). Ο T.S.Eliotείναι σύμμαχος του οφτού κλέφτικου, όλων όσοι διατηρούν την αποικία μέσα τους κι εξακολουθητικά μεταδίδουν, με το αζημίωτο, συγκεχυμένες πληροφορίες στις δυνάμεις μιας φανερής υπηρεσίας.

Συμμαχώ με το αμφιλεγόμενο, αντικαθιστώντας -έτσι, γιατί μου κάνει κέφι κι αυθαίρετα, ΣΑΦΩΣ (όπου σίγμα: σιωπή, σιγή ή σιγαστήρας, όπου άλφα: επιφώνημα αγγέλλοντας φως)- τη μεξικανική διανόηση με την κυπριακή και τη δικτατορία του Δίας μʼ αυτήν του Μούσκου: «Incurriríaenunagroserasimplificaciónquienafirmasequelaculturamexicanaesunreflejodeloscambioshistóricosoperadosporelmovimientorevolucionario. Másexacto sera decirqueesoscambios, tantocomo la culturamexicana, expresan de algunamaneralastentativas y tendencias, a vecescontradictatorias, de la nación -estoes, de esa parte de México que ha asumido la responsabilidad y el goce de la mexicanidad-. En esesentidosí se puededecirque la historia de nuestracultura no esmuydiversa a la de nuestro pueblo, aunqueestarelación no sea siempreestricta. Y no esestrictani fatal porquemuchasveces la cultura se adelanta a la historia y la profetiza. O deja de expresarla y la traiciona, segúnse observa en ciertosmomentos de la dictadura de Díaz. Porotra parte, la poesía, en virtud de sumismanaturaleza y de la naturaleza de suinstrumento, laspalabras, tiendesiempre a la abolición de la historia, no porque la desdeñesinoporque la trasciende. Reducir la poesía a sus significadoshistóricosseríatantocomoreducirlaspalabras del poeta a sus connotacioneslógicas o gramaticales. La poesía se escapa de historia y lenguajeaunque ambos seansunecesarioalimento.», (Octavio Paz, La “inteligencia” mexicana, «El laberinto de la soledad», 1950).

Είναισταπρόσωπαμιαςπαρωδίαςπουεκτοξεύομαι: «Sucia ciudad orgullosa de sus víscerasestropeada de la mujer pubis que se agostó los humores de quiénpedirássalvaje el vástago retrocede paraquedentro de élsaludes al vientonerviosamentedejandoletraspalabrasincoherentesesquizofrénicosasesinos se encuentran conpoetasesquizofrénicos en los santuarios de unburdelquirófano de una gran putaquees derepentesumadrequellevapuestaropavieja de otra fiesta oliendo a libertinajesangre de uncerdoinmoladopodredumbre de unamuela deljuicio en el funeral del dulcedentistaterapeutatodos los gritosquevienen a continuacióntraen la mandrágoraquequedaporsaborear un nerviosocoplero un poco antes del suicidio de suedad de repente mortal el veranobrincahacia el poema y resollando se despiertamujeresquepasanseñalancorrectamente haciendasaltarpor losaires el objetivo en el centrocírculo en con círculo la cola del veraneante.», (Costas Reúsis, «La irrealidadsubmarina», 1993-2015, antologíabilingüe, traducción de MarioDomínguez Parra, ediciones de La Isla de Siltolá, Sevilla (España), colecciónSiltoláPoesía, nº 40, Mayo2017, p. 97).

-Στους ελληνικούς αρχαίους βασιλικούς όρχεις μου φακελώνω τα λυρικά, αφηγηματικά και άλλα εμετικά σ (τοι) χήματά σας: Κύπριοι ποιητές (που είστε/πού είστε;), Έλλην Αλάσιος ή αλασιωτικός/ισοπεδωτικός (που είμαι) ποιητής και -δυστυχώς ή ευτυχώς- δεν πράττουμε την ίδια εργασία.

Χώρα (Παλιό Λιμάνι), Οκτώβριος 2017

ΥΓ: Τα παραθέματα στην ισπανική γλώσσα μπορείς να τα βρεις στα ελληνικά. Ο Λαβύρινθος της Μοναξιάς του Παζ έχει μεταφραστεί και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια και το ποίημα του Ρεούση βρίσκεται στον Κρατήρα του Γέλιου μου από τις εκδόσεις Φαρφουλάς.