[author] του Δημητρίου Μουζάκη [/author]
O φίλος μου ο Κουτσουρέλης, του οποίου τις απόψεις σέβομαι (συχνά διαφορετικές από τις δικές μου, σχεδόν πάντοτε, όμως, τροφή για σκέψη) έχει κατά το παρελθόν ισχυριστεί ότι τέχνη άγνωστη στο ευρύ κοινό είναι παρακατιανή. Προφανώς, διαφωνώ.
Κατʼ αρχάς είναι δύσκολο να ορίσουμε το περί ευρέος κοινού. Η Madonna, πχ, είναι παγκοσμίως γνωστή για το έργο της, ο Beethoven για το όνομά του. Σημαίνει κάτι αυτό για το έργο του Beethoven έναντι της Madonna; Συγκρίνεις μήλα με πορτοκάλια, λέει ο Κουτσουρέλης, όμως αυτό δεν είναι επιχείρημα. Αν χρησιμοποιήσουμε τη δημοτικότητα ως δείκτη ποιότητας, υποχρεούμαστε να το πράξουμε και μεταξύ διαφορετικών μουσικών ειδών.
Τα παραδείγματα είναι πολλά. Ο Bach, ως γνωστό, είχε περάσει στα αζήτητα έως ότου ο Mendelssohn επισημάνει το έργο του. Ο Παλαμάς έβγαλε απʼ τον ασκό των αζήτητων τον Κάλβο. Ο Blake χλευάστηκε στην εποχή του ως παράφρων. Ο VanGogh πέθανε στην ψάθα δίχως ουδείς να βλέπει το μεγαλείο του. Τι θέλει να μας πει ο Κουτσουρέλης; Ότι το ίδιο έργο, παρακατιανό προ αναγνώρισης, αποκτά αξία κατόπιν της αναγνώρισής του ή μήπως ότι το έργο που δεν είναι παρακατιανό μοιραίως (μεταφυσικόν!) αναγνωρίζεται; Είναι κι αυτός ένας τρόπος να δει κανείς το οντολογικό ερώτημα, όμως σοβαρή ανάλυση δεν μπορεί να δεχθεί τη μονοσήμαντη εξάρτηση της ποιότητας από τη δημοτικότητα, ιδίως υπό ένα τέτοιο πρίσμα γραμμικής συναρτήσεως.
Το έργο είναι. Τελεία και παύλα. Το αν το κοινό θα το πληροφορηθεί και σε ποιο βαθμό και, επιπροσθέτως, με ποιον τρόπο (διότι άλλο είναι να γνωρίζεις, επί παραδείγματι, το όνομα ενός δημιουργού και άλλο το έργο του) είναι έτερον ζήτημα. Πολλάκις έχω προτείνει: πάρτε ποιήματα του Βλαβιανού και βάλτε τα απέναντι από ποιήματα του Σολδάτου, του Κυριαζή, του Σκούτα (δεν τους γνωρίζετε, ε;) να διαλέξουν φοιτητές, σπουδαστές, μαθητές, αυτοκινητιστές, μηχανικοί, νοικοκυρές τα καλύτερα. Θα εκπλαγείτε από τα αποτελέσματα.
Όπως ισχύει επί των περισσοτέρων της ανθρώπινης δράσεως, οι γνωριμίες, οι προσβάσεις, η οικονομική επιφάνεια, η τύχη, πλειάς παραγόντων σώζει έργα και ονόματα δημιουργών. Το αποδέχθηκα νεότατος και δε φέρω εσωτερικά άλγη ή υπαρξιακές αγωνίες.
Δεν πιστεύεις στον εαυτό σου, μου λέει ο Κουτσουρέλης, δεν πιστεύεις ότι μπορείς να συγκινήσεις το πλήθος. Λάθος, φίλε Κώστα. Δέχομαι ως αντίπαλο των ποιημάτων μου στον αγώνα για την καρδιά των ανθρώπων τον οιονδήποτε- αρκεί αυτός να αποφανθεί για το ποιος έγραψε ωραιότερα.
Δυστυχώς, όμως, αυτός δεν υπάρχει.
Φληναφήματα.