`

«Έγραψα τα ΔΥΟ ΝΑΥΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ πολύ νωρίς το ΄47. Ξεκίνησα με τον Σαχτούρη γιατί βρήκα την ποίηση του – τα ποιήματα αυτά που είχα διαλέξει- να ταιριάζει πάρα πολύ μ΄ εκείνο που ήθελα να εκφράσω εκείνο τον καιρό. Η ελλειπτική γραφή του Σαχτούρη μου άφηνε περιθώρια να εισχωρήσω μουσικά ανάμεσα στους στίχους του. Και μ΄ άρεσε κι η ιδέα. Αυτά τα ΔΥΟ ΝΑΥΤΙΚΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ μ΄ άρεσαν πολύ… », Mάνος Χατζιδάκις

`

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ

Ο ΒΑΡΚΑΡΗΣ ΤΩΝ ΚΕΡΑΥΝΩΝ

O βαρκάρης των κεραυνών γυρίζει
από ακτή σ’ ακτή
δεν θέλει ν’ αράξει πουθενά

Δεν θέλει ν’ αράξει πουθενά
δεν θέλει ν’ αράξει πουθενά
μόνο στη βάρκα ψιθυρίζει
φύγαν τα νερά!
φύγαν τα νερά!

`

ΕΝΑΣ ΝΑΥΤΗΣ ΨΗΛΑ ΣΤΟ ΦΕΓΓΑΡΙ

Ένας ναύτης ψηλά
στα κάτασπρα ντυμένος
τρέχει μες στο φεγγάρι.

Κι η κοπέλα απʼ τη γη
με τα κόκκινα μάτια
λέει ένα τραγούδι
για να φτάσει ως το ναύτη.

Φτάνει ως το λιμάνι
φτάνει ως το καράβι
φτάνει ως τα κατάρτια
μα δε φτάνει ψηλά στο φεγγάρι!

`
Ερμηνεία : Σόνια Θεοδωρίδου
Πιάνο: Γιάννης Βακαρέλης

`

**********************************************************

Το 1947, ο Μάνος Χατζιδάκις μελοποιεί δύο ποιήματα του Μίλτου Σαχτούρη από την ποιητική συλλογή του «Παραλογαις». Κάτω από τον τίτλο «Δύο ναυτικά τραγούδια», ο Χατζιδάκις επιχειρεί να ντύσει με μουσική δυο ποιήματα του Σαχτούρη, σε μια περίοδο που τόσο ο ποιητής, όσο και το έργο του, ήταν άγνωστα στο ευρύ κοινό . Τα τραγούδια που έχουν τη μορφή του lied, γραμμένα για πιάνο και αντρική φωνή, ηχογραφήθηκαν για πρώτη φορά με τον Γιώργο Μούτσιο και τον συνθέτη να τον συνοδεύει στο πιάνο, μια σπάνια εκτέλεση σε δίσκο 45 στροφών. Κάποια χρόνια αργότερα, στις 12 Δεκεμβρίου του 1972, ο Χατζιδάκις ηχογραφεί ξανά τα «Δύο ναυτικά τραγούδια» με τον Σπύρο Σακκά.

(Από το κείμενο του Μάκη Γκαρτζόπουλου, «Μάνος Χατζιδάκις, μελοποιήσεις», περισσότερα στο ΠΟΙΕΙΝ: ΕΔΩ)

`
ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ: Blas de Otero (μετφρ.: Βασίλης Λαλιώτης), «Καταρχήν»

Αν έχω χάσει τη ζωή, το χρόνο, όλα,
όλα όσα έριξα σαν δαχτυλίδι στο νερό,
αν έχω χάσει τη φωνή μες στ ʽαγριόχορτα,
μου απομένει η λέξη.
Αν έχω υποφέρει για τη δίψα, την πείνα, κι όλα
όσα ήταν δικά μου και κατάντησα ένα τίποτα,
αν έχω θερίσει τις σκιές στα σιωπηλά,
μου απομένει η λέξη.

Αν άνοιξα τα χείλη για να δω το πρόσωπο
το τρομερό και το καθάριο της πατρίδας μου,
αν άνοιξα τα χείλη μέχρι να τα σκίσω,
μου απομένει η λέξη.

`

********************

Κώστας Ουράνης, «Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι»

Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι
μες την κρύα μου κάμαρα όπως έζησα: μόνος.
Στη στερνή αγωνία μου τη βροχή θε νʼ ακούω
και τους γνώριμους θόρυβους που σκορπάει ο δρόμος.

Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι
μέσα σʼ έπιπλα ξένα και σε σκόρπια βιβλία.
Θα με βρουν στο κρεβάτι μου, θε να `ρθει ο αστυνόμος.
Θα με θάψουν σαν άνθρωπο που δεν είχε ιστορία.

Απʼ τους φίλους που παίζαμε πότε πότε χαρτιά,
θα ρωτήσει κανένας τους έτσι απλά: «Τον Ουράνη
μην τον είδε κανείς; Έχει μέρες που χάθηκε…».
Θʼ απαντήσει άλλος παίζοντας: «Μʼ αυτός έχει πεθάνει!».

Μια στιγμή θʼ απομείνουνε τα χαρτιά τους κρατώντας,
θα κουνήσουν περίλυπα και σιγά το κεφάλι.
Θε να πουν: «Τι `ναι ο άνθρωπος! Χθες ακόμα εζούσε…»
και βουβοί στο παιχνίδι τους θα βαλθούνε και πάλι.

Κάποιος θα `ναι συνάδελφος στα «ψιλά» που θα γράψει
πως «προώρως απέθανεν ο Ουράνης στην ξένην,
νέος γνωστός εις τους κύκλους μας, κάποτε είχε εκδώσει
μια συλλογή ποιήματα πολλά υποσχομένην».

Κι αυτή θα `ναι η μόνη του θανάτου μου μνεία.
Στο χωριό μου θα κλάψουνε μόνο οι γέροι γονιοί μου
και θα κάνουν μνημόσυνο με περίσσιους παπάδες,
όπου θαʼ ναι όλοι οι φίλοι μου κι ίσως ίσως οι οχτροί μου.

Θα πεθάνω ένα πένθιμο του φθινόπωρου δείλι
σε μια κάμαρα ξένη, στο πολύβοο Παρίσι.
Και μια Καίτη θαρρώντας πως την ξέχασα γιʼ άλλην,
θα μου γράψει ένα γράμμα και νεκρό θα με βρίσει…

`

ποίηση: Τ. Σ. Έλιοτ, συνθέτης: Γιάννης Χρήστου, τραγούδι: Alice Gabbai (μέτζο σοπράνο). Για μεσόφωνο και πιάνο (1955). Πιάνο: Piero Guarino. Ιδιωτική ηχογράφηση, μάλλον στο σπίτι του συνθέτη, 1955.

Ακούστε το ΕΡΓΟ  ΕΔΩ

`

Το έργο γράφτηκε το 1955. Είχε προηγηθεί, το 1951, το έργο Συμφωνία αρ. 1 για γυναικεία φωνή και ορχήστρα όπου το μεσαίο μέρος ήταν πάνω στο ποίημα του Έλιοτ, Μάτια που τελευταία φορά είδα σε δάκρυα. Τα «Έξι τραγουδια σε ποίηση Τ. Σ. Έλιοτ» γράφτηκαν αρχικά για μεσόφωνο και πιάνο και το 1957 ενορχηστρώθηκαν.

`
Eyes that last I saw in tears

Eyes that last I saw in tears
Through division
Here in death’s dream kingdom
The golden vision reappears
I see the eyes but not the tears
This is my affliction

This is my affliction
Eyes I shall not see again
Eyes of decision
Eyes I shall not see unless
At the door of death’s other kingdom
Where, as in this,
The eyes outlast a little while
A little while outlast the tears
And hold us in derision.

`

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

I. New Hampshire
II. Death by Water [00.55]
III. Mélange Adultère de tout [03:08]
IV. Eyes that last I saw in tears [04:18]
V. The Wind sprang up at four o’clock [08:02]
VI. Virginia [09:55]

`

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ

`
[…]  Χρόνια κόμπαζα πως δεν υπήρχε εικόνα που να μη τη γνωρίζω και χλεύαζα τις διασημότητες της σύγχρονης ζωγραφικής και ποίησης. Μου άρεσαν οι αφελείς ζωγραφιές, τα υπέρθυρα, τα σκηνικά, οι μπερντέδες των σαλτιμπάγκων, οι επιγραφές, οι παλιές όπερες, τα σαχλά ρεφρέν, οι απλοικοί σκοποί.  οι λαικές εικονογραφήσεις. Η παλιοκαιρίσια λογοτεχνία, λατινικά της εκκλησίας, ανορθόγραφες ερωτικές φυλλάδες, ρομάντζα των προπαππούδων μας, τα παραμύθια με νεράιδες, τα τα παιδικά βιβλιαράκια, οι παλιές όπερες, τα σαχλά ρεφρέν, οι απλοικοί σκοποί.  Ονειρευόμουν σταυροφορίες, ταξίδια εξερευνητών που χάνονται τα ίχνη τους, δημοκρατίες στο πουθενά, θρησκευτικούς πολέμους που δε ξέσπασαν επαναστάσεις ηθών, μετακινήσεις φυλών και ηπείρων: σʼ όλα τα μάγια πίστευα.
Επινόησα το χρώμα των φωνηέντων! Α μαύρο, Ε λευκό, Ι κόκκινο, Ο γαλάζιο, ΟΥ πράσινο.- Καθόρισα τη μορφή και την κίνηση κάθε συμφώνου και καυχήθηκα πως με ένστικτους ρυθμούς ανακάλυψα έναν ποιητικό λόγο που κάποια μέρα θα είναι προσιτός σε όλες τις αισθήσεις. Τα δικαιώματα της μετάφρασης δικά μου. Στην αρχή ήταν μια άσκηση: κατέγραφα σιωπές, σκοτάδια. Αποτύπωνα το άφατο. Καθήλωνα ιλίγγους. […]

`

********************************************************

Πρόκειται για μια μουσική σύνθεση βασισμένη στο ποιητικό κείμενο του Αρθούρου Ρεμπώ στην μετάφραση του Χριστόφορου Λιοντάκη. Το 56 σέλιδο βιβλίο περιέχει αποσπάσματα του κειμένου, σημειώματα, φωτογραφικό υλικό και εικονογραφήσεις, καθώς και 2 cd διάρκειας 80΄ λεπτών το καθένα. Το πρώτο είναι ορχηστρικό και στο δεύτερο υπάρχει παράλληλα με την μουσική η αφήγηση ολόκληρου του ποιητικού κειμένου του Αρθούρου Ρεμπώ. Το κείμενο διαβάζει ο Γιώργος Χριστιανάκης και τα έμμετρα ποιήματα ο Γιάννης Αγγελάκας.

`

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ: «Εμείς οι Έλληνες»
`

Εμείς οι Έλληνες
Που σε χαρούμενα νησιά έχουμε τόπο
Σε άμοιρη στεγνή γη
Που την υγραίνει ευλάβεια στον αιώνα
Η πλούσια ανάμνηση
Ο άφθονος ήλιος
Εμείς ίσαμε τώρα δουλοπάροικοι
Ξένων ξεμωραμένων εξουσιών
Που γέρασαν σαν δέντρα
Μελαγχολικά αγνάντια στον τάφο
Και με παράξενο με αλλόφρονα εγωισμό
Ακόμα μας κρατάν στην αγκαλιά τους
Πουλιά που κρυώνουμε
Και δεν νοιαζόμαστε να στήσουμε
Σε πιο πράσινο χώρο
Τη φωλιά μας
Εμείς πότε θα διαβούμε
Στην τύχη μας μια ώρα που δεν σβήνει
Στα χέρια μας στα νιάτα μας
Μια φούχτα δύναμη και θάρρος
Που τήνε χρειάζεται και χαιρετάει
Ο ζωντανός κόσμος
Η Δύση πού θα βρει καινούριο δρόμο
Για τις ανθρώπινες ψυχές;