Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

«Καλλιτέχνες της διπλανής πόρτας» (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

28
Αυγ

Η προσβασιμότητα του κοινού στη ζωή των καλλιτεχνών -παλαιότερα μέσω των φωτογράφων/ δημοσιογράφων (παπαράτσι και μη) σήμερα μέσω της ίδιας της σελίδας των καλλιτεχνών στα μέσα δικτύωσης- είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος να απομυθοποιηθεί αυτό το αδιόρατο δέσιμο που επιφέρει η τέχνη στο κοινό της. Όλα στο φως, όλα στην οθόνη μας, όταν η τέχνη χρειάζεται μάλλον και λίγο ημίφως, αν όχι σκοτάδι, για να αναπνεύσει ελεύθερα.
Ακούς, δηλαδή, μια ραδιοφωνική φωνή (μια μορφή καλλιτεχνίας) και ξέρεις τι έφαγε ο παραγωγός για πρωινό. Βλέπεις μια θεατρική παράσταση και γνωρίζεις πού πήγε διακοπές ο πρωταγωνιστής της. Πηγαίνεις σε μια συναυλία και είσαι γνώστης των προσωπικών στιγμών που «ανέβασε» πριν λίγες ώρες στο προφίλ του ο καλλιτέχνης. Διαβάζεις ένα βιβλίο για την αγάπη και δίπλα στις λέξεις του, θυμάσαι και τις δημόσιες ευχές του συγγραφέα στον/στην σύντροφό του.
Ε και; Θα πει κάποιος. Την ώρα της εκπομπής, της παράστασης ή της ανάγνωσης αυτές οι λεπτομέρειες σε επηρεάζουν; Αν όχι, κλείνει η συζήτηση εδώ. Αν ναι, έστω και ασυνείδητα, τότε στερείσαι, όπως είπα στην αρχή, ένα από τα ευτυχέστερα πλεονεκτήματα που προσφέρει η τέχνη: τον μύθο. Τη μαγεία. Τη γοητεία να φαντάζεσαι. Να μη γνωρίζεις, αλλά να πλάθεις.
Οι νεότερες γενιές γεννήθηκαν μέσα σε αυτή την απομυθοποίηση, δεν μπορούν να αντιληφθούν το τι στερούνται, αν όντως το στερούνται. «Το κοινό», έτσι κι αλλιώς, έλεγε ο Ουάιλντ «διαθέτει μιαν αχόρταγη περιέργεια να μάθει τα πάντα, εκτός απʼ ό,τι πραγματικά αξίζει να μάθει». Θαρρώ πως αυτή η περιέργεια σήμερα διευκολύνεται. Αλλά και μπορεί και όχι. Ένας νέος έχει την πείρα της στιγμής. Ο μεγαλύτερος την εμπειρία. Ας απαντήσουν οι νεότεροι για αυτό που αισθάνονται.
Υπάρχει όμως και κάτι άλλο. Γιατί να στερείται ένα «δημόσιο» πρόσωπο το δικαίωμα να κοινοποιήσει, όπως και το κοινό του, φωτογραφίες διακοπών, προσωπικό «ημερολόγιο», ιδιωτικές του στιγμές κτλ.; Έχει κι αυτό σάρκα και οστά. Όπως και εσύ που το «ακολουθείς» στα μέσα δικτύωσης. Και κανείς φυσικά δεν μπορεί να «απαγορεύσει» αυτό το δικαίωμα ούτε στον έναν ούτε στον άλλον. Και δεν πρέπει. Η ελευθερία επιλογών είναι 24ωρο αγαθό. Και σε όλους τους τομείς.
Άλλωστε συνέβαινε και παλαιότερα βλ. ημερολόγια συγγραφέων, έκθεση φωτογραφιών τους, αυτοβιογραφίες κτλ. Ευπώλητα ως επί το πλείστον. Θαρρώ όμως πως τότε ακόμα κι αυτά, τον «μύθο» καλλιεργούσαν, όχι την απομυθοποίηση. Συνέτειναν στο έργο κρατώντας τον δημιουργό/ καλλιτέχνη σε μια ωραία απόσταση. Δεν ήταν ο άνθρωπος της διπλανής πόρτας (σήμερα οθόνης) ενώ ο κόσμος ήξερε οτι είναι (και είναι).
Ανεξαρτήτως πάντως της μέθεξης που διατηρείται ή χάνεται, αυτό που μάλλον χρειάζεται περισσότερη σκέψη ένθεν κι ένθεν, είναι το τι αποκαλείται «επιτυχία», το τι προκαλεί «ντόρο», το τι φέρνει κοντά το κοινό.
Το ίδιο το έργο ή τα παρελκόμενά του;
Διαβάστε περισσότερα
από Σπύρος Αραβανής
1 Σχόλιο
Τα Επίκαιρα

«Sold out» (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

18
Ιου

Sold out. Τέχνη που αντιστέκεται. Sold out. Κυκλωτικοί χοροί και Selfie Sticks στη σκηνή. Sold out. Των 200. Των 5.000. Των 100.000. Sold Out. Ο Ψαθάς στην Επίδαυρο, το 1956, καθισμένος οκλαδόν να φωνάζει στον Καραμανλή: “Κόβε στύλο, Πρόεδρε… κάτσε κάτω, δε βλέπουμε…”. Sold out. 2025 και απουσία πολιτικών-ούτε για τις κοσμικές φωτογραφίες. Sold out. Live θεατρική κολποσκόπηση και βιασμός σαν να μην αρκεί η αληθινή ανατριχίλα. Sold out. Πειραματικά θεάματα σαν φρέσκο χώμα. Sold out. H Ταράτσα που επιμένει οκτώ χρόνια να αντικρίζει κατάματα την Σελήνη χωρίς να πέφτει στην τρύπα από κάτω. Sold out. Θερινές παραστάσεις με χειμερινές αποσκευές. Sold out. Συναυλίες «ιστορικές» πριν ακόμα γίνουν. Sold out. Σημαίες. Λικνίσματα. Σημαίες και λικνίσματα. Λικνίσματα και σημαίες. Sold out. Παιδιά στους ώμους και υψωμένα κινητά. Sold out. Αφιερώματα και Αφιερώσεις. Sold out. Σε Δήμους, σε Κοινότητες, σε Γήπεδα, σε Ραχούλες, σε Δάση, σε Ποτάμια. Όχι σε Βοσκοτόπια. Ευτυχώς. Sold out. Λίγο ακόμα Ηρώδειο και σε τρία χρόνια ξανά Κολυμβήθρα του Σιλωάμ να ξεπλένει ιερότητα και καψούρα. Sold out. Ψίχουλα και επιχορηγήσεις. Sold out. Τέχνη λοιδορημένη, αλλά ποτέ νικημένη. Sold out. Τέχνη που αυτοκαταστρέφεται το καλοκαίρι. Sold out. Τέχνη που συνεχίζει τον χειμώνα. Sold out. Τέχνη. Ευλογία. Λαϊκισμός. Πείσμα. Επικοινωνιακές τεχνικές. Αγωνίες. Περσινά ξινά σταφύλια. Τέχνη. Μπροστά. Μπράβο. Μπράτσο. Τέχνη. Sold. Τέχνη. Out. Τέχνη σφαχτάρι. Τέχνη αποκούμπι. Ο «ελάχιστος εαυτός». Καθόλου λίγο. Πια.

Διαβάστε περισσότερα
από Σπύρος Αραβανής
1 Σχόλιο
Τα Επίκαιρα

«Ελάχιστη γνώμη» (γράφει ο Νίκος Βουτυρόπουλος)

2
Ιου

Η Αμερική προσπαθεί εδώ και δύο αιώνες να αφηγηθεί μια καλή ιστορία. Δεν είναι σίγουρο ότι τα καταφέρνει.

Ήρωας του Μέλβιλ είναι μια φάλαινα, του Χέμινγουεϊ ένας ξιφίας, δύο ζώα που πλέον απειλούνται με εξαφάνιση και επρόκειτο να μεταποιηθούν σε χρήσιμα προϊόντα.

Η αέναη πάλη του ανθρώπου ενάντια στην φύση είναι μία αυτονόητη αλήθεια. Και στη μία και στην άλλη περίπτωσηπρωταγωνιστές είναι δύο ψάρια που τραβούν τις κλωστές και κινούν τις ανθρώπινες μαριονέτες.

Δεν απαιτείται η παραμικρή αναφορά στην απουσία ηθικού ερείσματος ή πνευματικότητας στο κυνήγι άγριων ζώων σε μοντέρνους καιρούς. Ούτε ανάλυση της κοινωνικής συνθήκης του Νέου Κόσμου.

Οι δυο πρωταγωνιστές παλεύουν βουβοί να επιβιώσουν. Τρόπαια δεν υπάρχουν. Μένει να τα δούμε στον χώρο της σύγχρονης γεωπολιτικής; Πάντως οι μυθοπλασίες των ινδιάνων φαίνονται τουλάχιστον ανταγωνίσιμες με τη λογοτεχνική παραγωγή της Αμερικής.

Αλλά πρόκειται για μία ελάχιστη γνώμη, ας την πούμε εντύπωση, ίσως καν επίκαιρη.

Διαβάστε περισσότερα
από Σπύρος Αραβανής
Αφήστε ένα σχόλιο
Τα Επίκαιρα

«Πάμε λοιπόν να γράψουμε ( ; ) ιστορία» (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

27
Ιου

Όλο και συχνότερα διαβάζω τη φράση «ιστορική συναυλία». Όλο και πιο συχνά διακρίνω την «επιθυμία» να δηλώσουμε παρόντες σε ένα γεγονός που το προσδιορίζουμε «ιστορικό», να εκφράσουμε το «ήμασταν εκεί» πριν καλά καλά καθίσει ο κουρνιαχτός. Πολλή βιασύνη, πολλή αγωνία μήπως και δεν προλάβουμε να κτίσουμε αναμνήσεις, μήπως και μείνουμε απέξω από το ποτάμι της ιστορίας, την κάψουλα του χρόνου, ή δεν έχουμε κάτι, τέλος πάντων, να διηγηθούμε τα επόμενα χρόνια στον εαυτό μας και στους νεότερους.
     Ναι, είναι η αλήθεια. Το «πάμε λοιπόν να γράψουμε ιστορία», ακούγεται εμψυχωτικό, «ντοπάρει». Φαντάζομαι, αιώνες τώρα, άπειρους στρατηγούς, προπονητές, μαέστρους κτλ. να το λένε στους «παίκτες» τους πριν τη «μάχη». Αλλά εδώ έχει εμψυχωτική λειτουργία. Όχι ιστορική.
     Νομίζω πως συγκριτικά, είναι ελάχιστα τα κοσμοϊστορικά γεγονότα που ήξεραν a priori οτι είναι «ιστορικά». Όχι γιατί δεν είχαν διαίσθηση. Αλλά γιατί δεν ήταν αυτός ο στόχος τους. Η στόχευσή τους ήταν να φέρουν την αλλαγή γιατί «πνίγονταν». Στις μεγαλειώδεις διαδηλώσεις της 13ης Μαΐου του 1968 στο Παρίσι, το κυρίαρχο σύνθημα των διαδηλωτών ήταν: «Είμαστε όλοι λυσσασμένοι» (απαντώντας με τον τρόπο τους στον Πομπιντού). Χρόνος ενεστώτας. Παρόν. Ανάγκη για αλλαγή. Όχι συνείδηση της ιστορικής πράξης. Αυτή ήρθε αργότερα.
       Σήμερα το έχουμε φθάσει στο άλλο άκρο. Επανέρχομαι ενδεικτικά στην περίπτωση των «ιστορικών συναυλιών». Ακούω και διαβάζω να διαφημίζονται σε Δελτία Τύπου, στα ραδιόφωνα, σε δημοσιογραφικά άρθρα κτλ. ως «ιστορικές» πριν ακόμα αυτές γίνουν! Το απόλυτο πρωθύστερο σχήμα!
     Μα πόσοι πια Νιλ Άρμστρονγκ μπορούν να υπάρξουν; Που να αντιλαμβάνονται πρώιμα την τεράστια αλλαγή, όπως αυτός, που το ήξερε από 16 ετών, όταν επισκέφθηκε το αστεροσκοπείο στην πόλη Γουαπακονέτα του Οχάιο και για πρώτη φορά είδε το φεγγάρι να έρχεται κοντά του μέσα από το τηλεσκόπιο. Χρόνια μετά, εκείνη την ιστορική ημέρα, πήρε μαζί του στο φεγγάρι τη «Συμφωνία του Νέου Κόσμου» του Ντβόρακ. Όχι ως προφήτης, αλλά ως άνθρωπος που πραγματοποίησε το καθήκον που του «υπαγόρευε» η ανάγκη του. Για αυτό και μετά το ιστορικό γεγονός έδωσε δυο μόλις τηλεοπτικές συνεντεύξεις και αποχώρησε οικειοθελώς από τα φώτα της δημοσιότητας έχοντας ανάψει τα φώτα της Ιστορίας.
     Κι εμείς εδώ, παλεύουμε με τα αξιολογικά επίθετα, τις «ταμπέλες», τις λεζάντες, τα σποτάκια, τις φωτογραφίες…
Διαβάστε περισσότερα
από Σπύρος Αραβανής
Αφήστε ένα σχόλιο
Τα Επίκαιρα

«Η φίλη σου είμαι, Χόρχε Μάριο» (γράφει ο Σπύρος Αραβανής)

25
Απρ

 

Η φίλη σου είμαι, Χόρχε Μάριο. Η καλόγρια του Λόρκα. Που επέτρεπες να τον διαβάζουν οι μαθητές σου, όταν ακόμα ήσουν ένας νέος δάσκαλος, επειδή τους άρεσε περισσότερο. Επειδή απλώς τους άρεσε. Κουβαλώ ένα πράσινο σακίδιο στους ώμους γιατί ο συμπατριώτης μας Μπόρχες έλεγε «Να ξέρεις ότι είμαστε εδώ περαστικοί». Στάθηκα εδώ μπροστά σου. Ξεστομίζουν τη φράση: «Έσπασε το πρωτόκολλο» – Πώς τολμούν οι γελοίοι να μιλάνε έτσι για τη φιλία μας; Ναι, προχώρησα μπροστά από θρόνους, διαπέρασα ηγέτες, άφησα πίσω μου βασιλιάδες. Το μόνο που άκουγα σε όλη τη διαδρομή ήταν η φωνή της Storni- κι αυτή από τη χώρα μας: «Ποια είναι αυτή η γυναίκα που έτσι τολμά/ Μόνη μες σ’ ένα κόσμο νεκρό να περπατά;». Η φίλη σου είμαι, Χόρχε Μάριο. Μονάχα μια μοναχή μονάχη. Κι έτσι σε αποχαιρετώ σκουπίζοντας τα πιο δικά μου δάκρυα με ένα τυχαίο μαντίλι.

Διαβάστε περισσότερα
από Σπύρος Αραβανής
Αφήστε ένα σχόλιο