Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

«Το οντολογικό ερώτημα»

[author] του Δημητρίου Μουζάκη [/author]

O φίλος μου ο Κουτσουρέλης, του οποίου τις απόψεις σέβομαι (συχνά διαφορετικές από τις δικές μου, σχεδόν πάντοτε, όμως, τροφή για σκέψη) έχει κατά το παρελθόν ισχυριστεί ότι τέχνη άγνωστη στο ευρύ κοινό είναι παρακατιανή. Προφανώς, διαφωνώ.

Κατʼ αρχάς είναι δύσκολο να ορίσουμε το περί ευρέος κοινού. Η Madonna, πχ, είναι παγκοσμίως γνωστή για το έργο της, ο Beethoven για το όνομά του. Σημαίνει κάτι αυτό για το έργο του Beethoven έναντι της Madonna; Συγκρίνεις μήλα με πορτοκάλια, λέει ο Κουτσουρέλης, όμως αυτό δεν είναι επιχείρημα. Αν χρησιμοποιήσουμε τη δημοτικότητα ως δείκτη ποιότητας, υποχρεούμαστε να το πράξουμε και μεταξύ διαφορετικών μουσικών ειδών.

Τα παραδείγματα είναι πολλά. Ο Bach, ως γνωστό, είχε περάσει στα αζήτητα έως ότου ο Mendelssohn επισημάνει το έργο του. Ο Παλαμάς έβγαλε απʼ τον ασκό των αζήτητων τον Κάλβο. Ο Blake χλευάστηκε στην εποχή του ως παράφρων. Ο VanGogh πέθανε στην ψάθα δίχως ουδείς να βλέπει το μεγαλείο του. Τι θέλει να μας πει ο Κουτσουρέλης; Ότι το ίδιο έργο, παρακατιανό προ αναγνώρισης, αποκτά αξία κατόπιν της αναγνώρισής του ή μήπως ότι το έργο που δεν είναι παρακατιανό μοιραίως (μεταφυσικόν!) αναγνωρίζεται; Είναι κι αυτός ένας τρόπος να δει κανείς το οντολογικό ερώτημα, όμως σοβαρή ανάλυση δεν μπορεί να δεχθεί τη μονοσήμαντη εξάρτηση της ποιότητας από τη δημοτικότητα, ιδίως υπό ένα τέτοιο πρίσμα γραμμικής συναρτήσεως.

Το έργο είναι. Τελεία και παύλα. Το αν το κοινό θα το πληροφορηθεί και σε ποιο βαθμό και, επιπροσθέτως, με ποιον τρόπο (διότι άλλο είναι να γνωρίζεις, επί παραδείγματι, το όνομα ενός δημιουργού και άλλο το έργο του) είναι έτερον ζήτημα. Πολλάκις έχω προτείνει: πάρτε ποιήματα του Βλαβιανού και βάλτε τα απέναντι από ποιήματα του Σολδάτου, του Κυριαζή, του Σκούτα (δεν τους γνωρίζετε, ε;) να διαλέξουν φοιτητές, σπουδαστές, μαθητές, αυτοκινητιστές, μηχανικοί, νοικοκυρές τα καλύτερα. Θα εκπλαγείτε από τα αποτελέσματα.

Όπως ισχύει επί των περισσοτέρων της ανθρώπινης δράσεως, οι γνωριμίες, οι προσβάσεις, η οικονομική επιφάνεια, η τύχη, πλειάς παραγόντων σώζει έργα και ονόματα δημιουργών. Το αποδέχθηκα νεότατος και δε φέρω εσωτερικά άλγη ή υπαρξιακές αγωνίες.

Δεν πιστεύεις στον εαυτό σου, μου λέει ο Κουτσουρέλης, δεν πιστεύεις ότι μπορείς να συγκινήσεις το πλήθος. Λάθος, φίλε Κώστα. Δέχομαι ως αντίπαλο των ποιημάτων μου στον αγώνα για την καρδιά των ανθρώπων τον οιονδήποτε- αρκεί αυτός να αποφανθεί για το ποιος έγραψε ωραιότερα.

Δυστυχώς, όμως, αυτός δεν υπάρχει.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Απαρέγκλιτα»

[author] του Κώστα Αβραμίδη [/author]

Αγκαλιά με τη “Μπάραʼʼ, έναν μονόλογο του Σωτήρη Παστάκα και της Χρύσας Αλεξίου με βρήκε το έμφραγμα.

Με το προαιώνιο δίπολο: Θάνατος και έρωτας, πάλευε ο Σωτήρης στη “Μπάρα τουʼʼ, με το έμφραγμα, εγώ. Οι δύο μεγάλοι αντιμαχόμενοι: Η γενετήσια πράξη και η τελευταία πράξη του δράματος. Γεννιόμαστε και πεθαίνουμε. Γεννάμε και πεθαίνουμε… Απαρέγκλιτα, που λέει κάποιος φίλος.

Λυπάμαι που σας προκαλώ θλίψη με τα λεγόμενά μου, σίγουρα προτιμάτε να ακούσετε κάτι αστείο. Ξέρετε, το μόνο αληθινά αστείο είναι η σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζουμε την εφήμερη ύπαρξη μας… Οι σοβαροί σκοποί και οι μεγάλοι στόχοι μας. Η ζωή είναι τραγικά μικρή μπρος στην αιωνιότητα της μη ύπαρξης και δεν υπάρχει κάποιο βαθύ νόημα, καθώς όλα είναι τόσο παροδικά.

Το μόνο που έχει αξία είναι ένα ποτήρι κρασί και ένα τσιγάρο, ένα φιλί και ένα αγκάλιασμα, η μυρωδιά του πρωινού καφέ και το πρόσωπο του παιδιού σου, οι μουσικές που σε κάνουν να χορεύεις ή να κλαις και τα βιβλία που σε ταξιδεύουν. Οι φίλοι που σε κάνουν να γελάς, οι άνθρωποι που περπατάς δίπλα τους χωρίς να ντρέπεσαι, ο αγώνας να σταθείς όρθιος όταν προσπαθούν να σε γονατίσουν. Η θάλασσα, μια πιατέλα χόρτα, λίγα σαυρίδια και οι σαρδέλες στα κάρβουνα που λέει κι ο Σωτήρης στη “Μπάραʼʼ. Κι ο έρωτας που είναι για λίγους. Για τους τρελούς και τους δυνατούς. Για όσους είναι έτοιμοι για ζωή και για θάνατο. Καλά το θυμάμαι Σωτήρη;

Δεν είναι τα “μεγάλα” που σε κρατάνε στη ζωή. Είναι όλες αυτές οι “μικρέςʼʼ στιγμές που σε κάνουν να νιώθεις ξεχωριστός. Και μη ξεχνάτε αδέλφια ότι, όλοι μας, ήρωες, αντιήρωες, υπέρ ήρωες κάποτε θα την “κάνουμεʼʼ

Γιʼ αυτό μην παρακολουθείτε την ζωή. Ζήστε την στο έπακρο!
Απαρέγκλιτα.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Ο διασπαστικός εμπαιγμός των ημιμαθών αστών ή φελλών»

[author]του Κώστα Ρεούση [/author]

Κείμενα μιας ψύχραιμης οργής, #13: «Ο διασπαστικός εμπαιγμός των ημιμαθών αστών ή φελλών»
Των Κώστα Ρεούση&Υπερπραγματικής Φράξιας Λευκω©ίας

Σε καθηλώνουν για να σε αποκαθηλώσουν και σε λερό σάβανο φασκιώσουν.Με μία άδικηαιτία, πάντα, σʼ αποφεύγουν χαχανίζοντας ή γκαρίζοντας. Δικαιολογούνται ξεστομίζοντας τη δύσθυμη απολογία της δυσγενεσίας τους.Βλαχαδερά ολκής, κάκιστης πάστας προϊόντα, τενεκέδες ξεγάνωτοι.Βασανίζουν τις λέξεις στο κρεματόριο της χαοτικής γραφής μιας νεκρής φωνής που δεν άκουσαν ποτέ τη νότα, το φθόγγο ή το γράμμα της.«Να πατήσουμε πάνω στην Ψυχολογία, στην Πολιτική, στην Κοινωνιολογία, ηλιοκαμένοι μʼ ένα σκέτο άσπρο πουκάμισο.», (Οδυσσέας Ελύτης, «Τα Ετεροθαλή-VillaNatachaII», εκδ. Ίκαρος, Αθήνα, 1980, σ. 47).

Ο διασπαστικός εμπαιγμός των ημιμαθών αστών ή φελλών κυριαρχεί στο νησί του χαλουμιού.Η ύποπτη τάση και ανοησία αποκρυπτογράφησης ενός κρυπτογραφημένου μουσικού-ποιητικού μηνύματος συμπαντικών δημιουργών εγκαθιδρύει το κρατίδιο εξυπηρετήσεων και υπηρεσιών της δυστοπίας με τʼ όνομα Κύπρος. Τα προκεχωρημέναηχοτοπία και οι ποιητικές εγχαράξεις, όταν συμβαίνει να συναντηθούν, προτάσσουν το καινό στην ατραπό του παρελθόντος και του παρόντος καταγεγραμμένου άχρονου. Η ορατή απουσία ή αόρατη παρουσία του ανθρώπινου σχήματος -αδιαφορώντας για την κακομεταχείριση καταθέσεων μελλοντικής πρόληψης ή ώσμωσης από αναίσχυντους έως άτιμους κατασκοπευτικούς πνευματικούς κούσπους- δεν έχει ανάγκη ούτε θεούςπου τη λατρεία τους προσκυνάτε στο σκοτάδιούτε λεξικά γραφιάδων παραχαρακτών.

Εδράζομαι στη Μεσόγειο Θάλασσα: «Οικίζοντας σε γη που από νερό αρμυρό περιδίνεται», (Κώστας Ρεούσης, «Ένα Τσεκούρι κάθεται», εκδ. Φαρφουλάς, Αθήνα, 2015, σ.55). Ο T.S.Eliotείναι σύμμαχος του οφτού κλέφτικου, όλων όσοι διατηρούν την αποικία μέσα τους κι εξακολουθητικά μεταδίδουν, με το αζημίωτο, συγκεχυμένες πληροφορίες στις δυνάμεις μιας φανερής υπηρεσίας.

Συμμαχώ με το αμφιλεγόμενο, αντικαθιστώντας -έτσι, γιατί μου κάνει κέφι κι αυθαίρετα, ΣΑΦΩΣ (όπου σίγμα: σιωπή, σιγή ή σιγαστήρας, όπου άλφα: επιφώνημα αγγέλλοντας φως)- τη μεξικανική διανόηση με την κυπριακή και τη δικτατορία του Δίας μʼ αυτήν του Μούσκου: «Incurriríaenunagroserasimplificaciónquienafirmasequelaculturamexicanaesunreflejodeloscambioshistóricosoperadosporelmovimientorevolucionario. Másexacto sera decirqueesoscambios, tantocomo la culturamexicana, expresan de algunamaneralastentativas y tendencias, a vecescontradictatorias, de la nación -estoes, de esa parte de México que ha asumido la responsabilidad y el goce de la mexicanidad-. En esesentidosí se puededecirque la historia de nuestracultura no esmuydiversa a la de nuestro pueblo, aunqueestarelación no sea siempreestricta. Y no esestrictani fatal porquemuchasveces la cultura se adelanta a la historia y la profetiza. O deja de expresarla y la traiciona, segúnse observa en ciertosmomentos de la dictadura de Díaz. Porotra parte, la poesía, en virtud de sumismanaturaleza y de la naturaleza de suinstrumento, laspalabras, tiendesiempre a la abolición de la historia, no porque la desdeñesinoporque la trasciende. Reducir la poesía a sus significadoshistóricosseríatantocomoreducirlaspalabras del poeta a sus connotacioneslógicas o gramaticales. La poesía se escapa de historia y lenguajeaunque ambos seansunecesarioalimento.», (Octavio Paz, La “inteligencia” mexicana, «El laberinto de la soledad», 1950).

Είναισταπρόσωπαμιαςπαρωδίαςπουεκτοξεύομαι: «Sucia ciudad orgullosa de sus víscerasestropeada de la mujer pubis que se agostó los humores de quiénpedirássalvaje el vástago retrocede paraquedentro de élsaludes al vientonerviosamentedejandoletraspalabrasincoherentesesquizofrénicosasesinos se encuentran conpoetasesquizofrénicos en los santuarios de unburdelquirófano de una gran putaquees derepentesumadrequellevapuestaropavieja de otra fiesta oliendo a libertinajesangre de uncerdoinmoladopodredumbre de unamuela deljuicio en el funeral del dulcedentistaterapeutatodos los gritosquevienen a continuacióntraen la mandrágoraquequedaporsaborear un nerviosocoplero un poco antes del suicidio de suedad de repente mortal el veranobrincahacia el poema y resollando se despiertamujeresquepasanseñalancorrectamente haciendasaltarpor losaires el objetivo en el centrocírculo en con círculo la cola del veraneante.», (Costas Reúsis, «La irrealidadsubmarina», 1993-2015, antologíabilingüe, traducción de MarioDomínguez Parra, ediciones de La Isla de Siltolá, Sevilla (España), colecciónSiltoláPoesía, nº 40, Mayo2017, p. 97).

-Στους ελληνικούς αρχαίους βασιλικούς όρχεις μου φακελώνω τα λυρικά, αφηγηματικά και άλλα εμετικά σ (τοι) χήματά σας: Κύπριοι ποιητές (που είστε/πού είστε;), Έλλην Αλάσιος ή αλασιωτικός/ισοπεδωτικός (που είμαι) ποιητής και -δυστυχώς ή ευτυχώς- δεν πράττουμε την ίδια εργασία.


Χώρα (Παλιό Λιμάνι), Οκτώβριος 2017

ΥΓ: Τα παραθέματα στην ισπανική γλώσσα μπορείς να τα βρεις στα ελληνικά. Ο Λαβύρινθος της Μοναξιάς του Παζ έχει μεταφραστεί και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια και το ποίημα του Ρεούση βρίσκεται στον Κρατήρα του Γέλιου μου από τις εκδόσεις Φαρφουλάς.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Η αληθινή σάτιρα δεν τραυματίζει· σκοτώνει»

[author]του Σπύρου Αραβανή [/author]

`

«Η μεγαλύτερη δύναμη σε κάθε ιστορικό κίνημα μετριέται από την ικανότητά του να παράγει χιούμορ. Τελικά, εκεί που κατάντησε ο άνθρωπος το μόνο που τον ξεχωρίζει από τα ζώα είναι η δυνατότητά του να γελά. Με την πολιτική και κοινωνική σάτιρα οι άνθρωποι και τα γεγονότα παίρνουν τις αληθινές τους διαστάσεις»

`
Αυτά έγραφε ο Μίκης Θεοδωράκης σε ένα σημείωμά του για το δίσκο «Η νήσος των Αζορών» του Μποστ εκφράζοντας κάτι που ήταν επί αιώνες αποδεδειγμένο. Η σάτιρα ως εργαλείο αποδόμησης και επαναπροσδιορισμού των κακώς κειμένων της κοινωνίας. Όχι ως ευφυολόγημα ή λεκτικό πυροτέχνημα εντυπωσιασμού, που απλώς αναπαράγει ένα συμβάν εν είδει αστεϊσμού, αλλά ως εμβάθυνση με ένα ακαριαίο τρόπο και με έναν συγκεκριμένο στόχο. Ο Πολωνός συγγραφέας, Στάνισλαβ Γέρζι Λετς είχε γράψει ότι «Η αληθινή σάτιρα δεν τραυματίζει-σκοτώνει» και ο Γκαίτε, στους Στοχασμούς του: «Πες μου για ποιο πράγμα γελάει ένας λαός, και θα σου πω για ποιο πράγμα είναι έτοιμος να χύσει το αίμα του..».
`
Ο λαός μας όπως τον χαρακτηρίζει η σημερινή έκφραση που έχει πάρει η επίσημη γελοιογραφία στην Ελλάδα και η αυτοσχέδια σάτιρα που κατακλύζει παντός τρόπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνει ότι απλώς ακολουθεί τους σημερινούς γελωτοποιούς της κοινωνικοπολιτικής μας ζωής παράγοντας χιούμορ ενίοτε έστω πικρό, αλλά όμως χιούμορ. Η εκτόνωσή του φτάνει στο επίπεδο του γέλιου και της ευκολίας αναπροσαρμογής (ακόμα και αν είναι εμπνευσμένη) των έτσι κι αλλιώς κωμικών συμβάντων που αφειδώς παρέχουν τα κωμικά –ούτε καν κωμικοτραγικά- δημόσια πρόσωπα. Σάτιρα δεν είναι να εισπνεύσεις ένα κωμικό γεγονός και να το εκπνεύσεις ακόμα πιο κωμικό, αλλά να μεγεθύνεις καυστικά την σοβαρότητα μιας κατάστασης. «Αν η μεγάλη δυστυχία της ζωής γίνεται τραγωδία, τι γίνεται η μικροδυστυχία η καθημερινή; Τι άλλο από Σάτιρα;» έγραφε ο Τέλλος Άγρας στα 1935.
`
Η Δημοκρατία του γέλιου που παράγεται σήμερα μέσα στη φρίκη της εποχής, λειτουργεί όπως ένα παυσίπονο. Η δράση του είναι επιδερμική. Επουλώνει αντί να ανοίγει τις πληγές. Σαν τη «Δημοκρατία της Χαράς» που μας εμβολιάζει η νέα διαφημιστική εκστρατεία των Jumbο, οικοδομημένη από τις ρωμαϊκές γαλέρες των εργαζομένων της.

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Τελευταίο προπύργιο ιδιωτικότητας»


[author]του Γιώργου Σαράτση[/author]
Ο αυτοπροσδιορισμός και η αποδοχή του φύλου και της σεξουαλικότητας δεν είναι παρά μία χρονοβόρα, επίπονη και βαθιά υπαρξιακή διεργασία του κάθε ατόμου ξεχωριστά που συντελείται εντός των κοινωνικών δομών και δεν υπόκειται σε νομολογίες και κυβερνητικές αποφάσεις χάριν κάποιας φερώνυμης ελευθεριότητας, αποδοχής της διαφορετικότητας και καταπολέμησης του κοινωνικού ρατσισμού.

Η ανθρώπινη ύπαρξη, η ενηλικίωση και εν τέλει η κατάκτηση της ατομικής ταυτότητας είναι αναμφίβολα διαδικασίες οδυνηρές και η οδύνη δεν μπορεί να περιοριστεί ούτε να κρυφτεί πίσω από νόμους, διατάξεις και ηθικούς νεοτερισμούς. Ο πόνος της ενηλικίωσης και της αυτογνωσίας είναι το τίμημα να υπάρχει κανείς σε κοινωνίες ανθρώπων. Η κατάκτηση της ατομικής ταυτότητας είναι διαδικασία μοναχική που διαμορφώνεται κάθε στιγμή από την κοινωνία αλλά και τη διαμορφώνει.

Τουλάχιστον, οφείλαμε να υποψιαστούμε μία εξουσία που θέλει να «βάλει χέρι» (συνοδεία και των άλλων εξουσιαστών) στο τελευταίο προπύργιο ιδιωτικότητας που μας έχει απομείνει. Η καταστρατήγηση ξεκινά από τα συνεχώς πολλαπλασιαζόμενα κοινωνικά δίκτυα –εγκαινιάζοντας ουσιαστικά την εποχή της μη ιδιωτικότητας– για να θέσει οριστικό τέλος η «επίσημη» κοινοβουλευτική διευθέτηση.

Πόσοι ακόμα θεωρούν ότι οι κυβερνήσεις επιδιώκουν το κοινό καλό ή τρέφουν αγαστά αισθήματα για την κοινωνία και τα προβλήματά της; Στον καπιταλισμό δεν χωράει αγάπη και αποδοχή. Χωράνε μόνο σκοπιμότητες, περιχαράκωση και διαχείριση πληθυσμών και, βεβαίως, το κέρδος. Κέρδος ακόμα κι από την πολιτική εκμετάλλευσης του φύλου και της σεξουαλικότητας. Δεν κάνουν τίποτα για εμάς. Τους ίδιους εξυπηρετούν. Ό,τι βγαίνει προς τα έξω δεν είναι παρά μορφές καταστολής και αποπροσανατολισμού.

Εν ολίγοις, δεν έχουμε σίγουρα ανάγκη τους νόμους τους για να χαρούμε τη ζωή μας ως ετερόφυλοι, ομοφυλόφιλοι, αμφισεξουαλικοί, τρανς ή ό,τι άλλο. Ο αυτοπροσδιορισμός μας δεν αφορά κυβερνήσεις και πολιτικά όργανα. Άλλη μια φορά παίζουν με τα μυαλά και τις αντοχές της κοινωνίας. Σκοπός τους να διαλύσουν οριστικά τους εναπομείναντες κοινωνικούς ομοιοστατικούς μηχανισμούς. Τα χέρια της εξουσίας καλά θα κάνουν να παραμείνουν μακριά από την αναφαίρετη ανάγκη αυτοπροσδιορισμού μας.

Η ωρίμανση της κοινωνίας δεν περνά απαραιτήτως μέσα από το κοινοβούλιο. Το κοινοβούλιο δεν αντιπροσωπεύει απαραιτήτως την δημοκρατία και τη μορφή της πολιτείας μας. Το σύνολο σχεδόν των κοινοβουλευτικών εκπροσώπων ζουν σε άλλον κόσμο. Όχι στο δικό μας. Το παιχνίδι τους χοντραίνει. Και χοντραίνει επικίνδυνα.

http://apotypoma.blogspot.gr/2017/10/blog-post.html

Διαβάστε περισσότερα