Δημήτρης Κοσμόπουλος: Λατομείο, Εκδόσεις Κέδρος 2002, σελ.103

Ο Δημήτρης Κοσμόπουλος, κατά την άποψή μου, αποτελεί το επιφανέστερο παράδειγμα ενός τρόπου με τον οποίο οι νεώτεροι μπαίνουν εκδοτικά στην ποίηση. (Προσθέτοντας και το γεγονός του μη συγχρονισμού του με την τοποθέτηση των γενιών και ενός συνακόλουθου άγχους δημοσιότητας που τον συνοδεύει ως την έκδοση του πρώτου βιβλίου του…)
Ο Δημήτρης Κοσμόπουλος με το «λατομείο» καταφέρνει μιαν επαρκέστατη ανταπόκριση στον ορίζοντα αναμονής της «αγοράς». Σε όλα τα ζητούμενα. Σε όλη την κλίμακα που αρχίζει από τον ισόμετρο στίχο και φτάνει στις πεζολογικές μορφές. Με επαρκέστατες καταθέσεις αναγνωστικής παιδείας που φτάνουν ως την γνώση των Πατέρων της Εκκλησίας μας. Και με επαρκέστατες αναφορές στον περίγυρο στις αφιερώσεις σαν ανταπόδοση «τροφείων».
Τα ποιήματά του είναι αψεγάδιαστα ως προς την εφαρμογή των κανόνων που αξιώνουν οι φόρμες που επέλεξε.

Αφιερωμένο εξαιρετικά σε όσες και όσους δεν ταξίδεψαν ακόμη εφέτος.

«Πού πάμε στ΄ αλήθεια; Πάντα στο σπίτι».
Νοβάλις

Οι συνταξιδιώτες μας, για να ακουστούν καλύτερα, θέλουν αυτή τη φορά να τους δανείσουμε ολόκληρη την ακοή μας. Ας σκύψουμε για λίγο στο παρελθόν, αλλά και στο μόλις χθες, με τον τρόπο που τα παιδιά μαζεύουν κοχύλια ή βότσαλα. Το ταξίδι έχει ήδη αρχίσει: ο Αρθούρος Σοπενχάουερ, ο «διαυγής και παθιασμένος», όπως συχνά τον αποκαλεί ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ανήκει στους στοχαστές εκείνους, οι οποίοι, μεταξύ άλλων, διείδαν την εγγενή αμφιθυμία, η οποία διακρίνει σταθερά τη σχέση χώρου – χρόνου και στο πλαίσιο των ταξιδιωτικών εντυπώσεων. Το ταξίδι μας ανοίγει έναν άλλο δρόμο, πέρα από οτιδήποτε άλλο ενδέχεται να σημαίνει – είναι η βασιλική οδός μιας οριακής, ασφαλώς συγκινησιακής αυτογνωσίας. Παραθέτω τη σχετική απόφανση: «Πιστεύουμε ότι νοσταλγούμε ένα μακρινό τόπο, ενώ στην πραγματικότητα νοσταλγούμε μόνον τον χρόνο που ζήσαμε εκεί, τότε που ήμασταν πιο νέοι και πιο φρέσκοι. Έτσι λοιπόν μας ξεγελάει ο χρόνος: φορώντας τη μάσκα του χώρου. Αν ταξιδέψουμε ως εκεί, θα συνειδητοποιήσουμε την πλάνη μας.» (Βλ. Σοπενχάουερ, Επιλογή από το έργο του, μετάφραση: Ν. Σκουτερόπουλος – Κλ. Μπέτσεν, εκδόσεις στιγμή, 1996).

ΕΥΓΕΝΙΟΣ ΟʼΝΗΛ

Δεσπόζων δραματουργός, που υπερέχει όλων των Αμερικανών θεατρικών συγγραφέων που προηγήθηκαν και όλων αυτών που τον διαδέχτηκαν, ο Ευγένιος ΟʼΝηλ γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη, γιος του πασίγνωστου ρομαντικού ηθοποιού Τζέιμς ΟʼΝηλ, διάσημος στον ρόλο του Κόμη του Μόντε Κρίστο. Η μητέρα του ΟʼΝηλ ήταν τοξικομανής και ο αδελφός του αλκοολικός. Ο ίδιος ο ΟʼΝηλ δεν ήταν μόνο φιλάσθενος σχεδόν όλη του τη ζωή, αλλά και μια βασανισμένη ψυχή. Έγραψε πετυχημένα θεατρικά έργα με δυο τρόπους: τον ρεαλιστικό και τον εξπρεσιονιστικό. Θα μπορούσε να πει κανείς ότι έκανε δυο σταδιοδρομίες στο θέατρο, μιας και έμεινε σιωπηλός για τα δώδεκα χρόνια, από το 1934 μέχρι το 1946. Το 1936 του απενεμήθη το Βραβείο Νόμπελ.

Πριν καν πατήσω οποιοδήποτε πλήκτρο, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους αναγνώστες του Ουρλιαχτού (Ηριδανός 2007) που εξάντλησαν την έκδοσή του, και παράλληλα έδωσαν πνοή στην προσπάθεια που γίνεται τελευταία να αναδειχθούν, γενικά και πιο ειδικά, στοιχεία και σημεία της ποιητικής γραφής που ήταν εδώ και δεκαετίες εκτοπισμένα από το δημιουργικό πλατό της σύγχρονης ελληνικής κριτικής.
Διάβασα πρώτη φορά το Ουρλιαχτό του Άλλεν Γκίνσμπεργκ από μία μετάφραση της κακιάς ώρας, όταν ήμουν δεκαπέντε χρονών. Για την Γενιά των Μπιτ δεν γνώριζα πολλά, μα μέσα στη δίνη των εφηβικών αναζητήσεων και των πρώτων σημαντικών εμπειριών, το ποίημα του Γκίνσμπεργκ ήρθε να ενισχύσει μέσα μου όλη εκείνη την θαυματουργή αίσθηση της ζωής, που παρότι την νιώθεις να καίγεται, σαν στέκεσαι στην άκρη μιας προκυμαίας απέναντι στη μαβιά θάλασσα και τους σημαδιακούς γλάρους μιας επαρχίας, νιώθεις εκείνο το μυστηριακό συστατικό της που σε κάνει να θες να ουρλιάξεις για το πόσο ωραίο είναι να είσαι ζωντανός και άνθρωπος ακόμη και μέσα σʼ αυτόν τον ιδιόμορφο ολοκληρωτισμό.
Στις μέρες μας αυτό το κλασικό πλέον ποίημα δεν μετρά τόσο για την τεχνική και το ύφος του, μα περισσότερο για όλη εκείνη την δίκαιη και δραματική απεικόνιση των σύγχρονων κοινωνιών μα και του κόσμου του ποιητή. Είναι η γυμνή αλήθεια του ποιήματος που συντείνει για μια υψηλή συνειδητοποίηση αλλά και προκαλεί.
Η ποίηση των Μπιτ εν γένει· ο τρόπος χειρισμού των θεμάτων τους, το ύφος και η γλώσσα τους είχαν τεράστια επίδραση στη νεότερη λογοτεχνία, και μέχρι να εμφανιστεί μία παρομοίως ανανεωτική κίνηση στα λογοτεχνικά πράγματα, θα εξακολουθούν να επιδρούν και να βρίσκονται στη πρώτη γραμμή της ποιητικής δοκιμασίας, ως κίνημα.

«…Μένω στʼ αλήθεια έκπληκτος που μέσα σʼ αυτόν τον κατακλυσμό των δημοσιευμάτων κανένας δεν θυμάται το Μοραβαζίν, πού ήδη εδώ και παραπάνω από μια δεκαετία, περιείχε τα ίδια θέματα με το Ταξίδι Στην Άκρη Της Νύχτας που σήμερα ξοδεύεται γιʼ αυτό τόσο μελάνι: ο πόλεμος, η έξαρση, η Αμερική, η ζωή ανάμεσα στους αγρίους, η τρέλα, ο ερωτισμός, ο μικροαστισμός, οι γιατροί, κ. ά.» Από γράμμα του Μπλεζ Σαντράρ στον φίλο του Ζακ Ανρί Λεβέσκ.

Αδικαιολόγητη η απογοήτευση του Σαντράρ; Το 1919 όταν κυκλοφόρησαν τα πρώτα αποσπάσματα αυτού του θρυλικού και τότε ανέκδοτου ακόμη βιβλίου στο περιοδικό Littérature, το κείμενο του Σαντράρ καθώς και τα ποιήματά του είχαν ήδη επιδράσει καθοριστικά στα ανερχόμενα πρωτοποριακά κινήματα. Το ότι ο Μπλεζ Σαντράρ ήταν αποδεδειγμένα μέγιστος φωστήρας του ευρωπαϊκού μοντερνισμού είναι πλέον διαπιστωμένο και αναμφισβήτητο.