Επιθεώρηση Ποιητικής Τέχνης

Κατηγορία

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

Τα Επίκαιρα

«Εντός εκτός κι επί τʼ αυτά του … Τείχους #1»

[author] Του Κώστα Ρεούση [/author]

Μία επίπλαστη ευμάρεια κονιορτοποιεί την ύπαρξη. Κοφτοί, χοντροκομμένοι άνθρωποι παζαρεύουν και παζαρεύονται. Εκπαιδευμένοι τη χρησιμοθηρική αμνησία της μνημοσύνης, χαιρετούν μόνο εάν έχεις συναλλάξει μαζί τους πληροφορίες, προϊόντα και νομίσματα. Το τάβλι στους καφενέδες είναι η πρόφαση της εκ γενετής ρουφιανιάς και η εγκαθίδρυση της ακίνητης/ανίκητης υποδούλωσης. Μύγα στο σπαθί του, κανείς! Αλλά ποιο σπαθί; Αυτό που δεν τραβήχτηκε ποτέ απʼ το θηκάρι, αυτό που κατʼ όνομα και κατʼ επίφαση περιφέρει ένα άξεστο αδελφοκτόνο αντριλίκι και μια χαμηλοβλεπούσα ιερόδουλη πρακτική ή αυτό που τοκίζει από καταβολής στο πλέον κατάπτυστο ανταλλακτήριο συνειδήσεων;

Απόσπασμα από το σε εξέλιξη δοκίμιο του Κώστα Ρεούση «Ο ποιητής ως πράκτορας της εποχής και του βίου του»

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Το μαγκάλι»

[author] Του Μάνου Ορφανουδάκη [/author]

 

 

Ξημερώματα σε μια ελληνική επαρχιακή μονοκατοικία.
Τα φώτα του σπιτιού είναι σβηστά εκτός από τη λάμπα της τουαλέτας που φωτίζει
κάπως το μοναδικό δωμάτιο.
Ο χώρος έχει λιγοστά έπιπλα: ένα γραφείο, μία βιβλιοθήκη, ένα κρεβάτι και έναν καναπέ.
Στη μέση του χώρου καπνίζει ένα αυτοσχέδιο μαγκάλι.
Έχει σβήσει από ώρα. Γύρω του βρίσκονται ξαπλωμένα τρία αγόρια.
Δεν κινούνται, μάλλον τους έχει πάρει ο ύπνος. Δίπλα οι υπόλοιποι δύο της παρέας, κάθονται στον καναπέ. Σε λίγο το ένα από τα δύο αγόρια σηκώνεται όρθιο και περιφέρεται στο δωμάτιο μιλώντας ψιθυριστά στον φίλο του που είναι ακόμα καθιστός.

 

Απόψε νομίζω πως τα καταφέραμε, έτσι δεν είναι; Κι όσο θυμάμαι τον πάντα παράξενο Γιώργο –αχ αυτή η απαισιοδοξία του για το κάθε τι – να μας παροτρύνει να μην βάλουμε μπροστά το σχέδιό μας, μου έρχεται να γελάσω!

Απόλαυσε ζέστη λοιπόν φίλε μου.
Απόψε θα ζήσουμε την πιο ζεστή νύχτα του χειμώνα.

Μα να, σκέφτομαι μονάχα την καημένη τη Μαρία που δεν τα κατάφερε να έρθει στην αποψινή μας συντροφιά• κι έχει αλήθεια τόσο κρύο.
Σίγουρα τέτοια ώρα θα την έχει πάρει ο ύπνος, με το παλτό και τις δύο κουβέρτες της, όπως κάθε βράδυ τελευταία… μόνη… Αα πρέπει αύριο να της μιλήσω επιτέλους, να της πω πόσο τη θέλω και… που είχα μείνει; Ναι… απόλαυσε ζέστη απόψε φίλε μου.

Κι όμως, δεν είναι το κρύο που με ενοχλεί τόσο, όχι.. κάθε άλλο, μας φέρνει πιο κοντά αυτή η.. πώς να το πω.. έλλειψη ζεστασιάς.
Αυτό που δεν αντέχω είναι η έλλειψη επιλογής.

Γιατί νομίζω είναι άλλο να μην τρως το βραδινό σου γεύμα γιατί δεν θέλεις ή να πας περπατώντας στη σχολή αντί να ανέβεις στο λεωφορείο και άλλο είναι να μην έχεις την επιλογή να διαλέξεις.
Θυμήσου μόνο χθες, που ήμασταν πάλι εδώ, οι δυό μας, χωρίς την αποψινή καλή μας φωτιά και κοιτάζοντάς με, με τόση απόγνωση, μου είπες: Κρυώνω…

Δεν στο είπα χθες φίλε μου, για να σου δώσω κουράγιο, αλλά και γω κρυώνω.
Νομίζω πάντοτε κρύωνα. Από την κοιλιά της μητέρας μου στα Χανιά κρυώνω.
Ένα κρύο που πρώτα κατοίκησε μέσα μου και ύστερα αγκάλιασε το δέρμα μου.
Κι ας λένε πως η Κρήτη είναι ευλογημένος τόπος για να ζεις.
Δεν υπάρχει ευλογία πια. Ποτέ δεν υπήρξε για μας.

Και θυμάμαι ότι όσο κρύωνα, τόσο μισούσα τη ζεστασιά, αυτή την άγνωστη σε μένα θαλπωρή, να βλέπεις το χιόνι από το παράθυρο και συ να λιώνεις μέσα στο ζεστό δωμάτιό σου. Δεν το έχω νιώσει ποτέ αυτό.

Εγώ, εμείς, γεννηθήκαμε χιόνι.

Και τη μισούσα. Μισούσα να μισώ αλλά δεν μπορούσα να κάνω αλλιώς.
Άλλος τρόπος δεν υπήρχε παρά να μισώ κάθε τι μακρινό μου, κάθε τι άπιαστο.

Είναι μάλλον κάποιος μηχανισμός του μυαλού μας, να μισεί ότι δεν μπορεί να αποκτήσει, ότι δεν μπορεί να φτάσει, για να μη νιώθει δυστυχισμένος από την έλλειψή του. Όμως εγώ και μισούσα βαθειά και δυστυχισμένος ήμουν, γιατί κρύωνα βλέπεις, πώς να το αντέξεις αυτό;

Εσύ καλέ μου γνωρίζεις, το ξέρω, εσύ με καταλαβαίνεις.
Εμείς οι δύο έχουμε νιώσει το ίδιο κρύο.

Πρέπει να σου μιλήσω όμως για τη μοναδική φορά αισθάνθηκα ζεστασιά.
Ήταν θυμάμαι καλοκαίρι, εγώ θα ήμουν το πολύ έξι χρονών. Ήμασταν με τη μητέρα σε μια παραλία στα Χανιά και με είχε στην αγκαλιά της –πολλές φορές με είχε αγκαλιά μα εκείνη η στιγμή ήταν αλλιώτικη από τις άλλες– και με φίλησε στο αριστερό μου αφτί, έτσι για να γαργαληθώ. Εγώ γέλασα πολύ και τότε μου είπε κάτι που δεν θα ξεχάσω ποτέ: “Έτσι να γελάς πάντοτε Άγγελέ μου, να γελάς με την καρδούλα σου, γιατί όλος ο κόσμος είναι δικός σου, είναι δικός σου να τον χαρείς.”

Ίσως θα σου φαίνεται χαζό που θυμάμαι μια τόσο απλή κουβέντα, που σίγουρα θα την έχουν πει πολλές μητέρες στα παιδιά τους, μα για μένα ήταν μια αληθινή αποκάλυψη! Όλος ο κόσμος δικός μου…

Και πως αλλιώς αφού το έμαθα έπειτα καλά ότι ούτε ο κόσμος μου ανήκει,
ούτε η ζωή μου.

Μα δεν σε βλέπω καλά, νυστάζεις πάλι φίλε μου; Τόση ώρα δεν ήσουν και συ εκεί
ξαπλωμένος, μαζί με μένα και τους υπόλοιπους;

Τι έφταιξε άραγε και έκλεισαν τα μάτια μας τόσο νωρίς;

Κι ήταν ένας ύπνος τόσο γλυκός, ξύπνησα άλλος άνθρωπος, σαν…
δεν ξέρω… να μην ανήκω πια εδώ.

Τι; Δεν άκουσα τι είπες; Και συ το ίδιο νιώθεις καλέ μου;
Και αυτή η ζεστασιά που τώρα αισθάνομαι είναι.. πώς να το πω.. είναι περίεργο.. είναι όπως και τότε, στην αγκαλιά της μητέρας.
Τη νιώθεις κι εσύ αυτή τη ζεστασιά; Αλήθεια παντοτινέ μου φίλε;

Μα νομίζω ήρθε η ώρα να φύγουμε, ήρθε η ώρα, ναι…
Δώσε μου το χέρι σου, πάμε…

Μα αλήθεια, τι έφταιξε άραγε και έκλεισαν τα μάτια μας τόσο νωρίς;

 

 

 

Οι δύο νέοι κοίταξαν για τελευταία φορά γύρω το δωμάτιο.
Από το βλέμμα τους καταλάβαινες ότι ο χώρος τους φαινόταν ξένος πλέον, σχεδόν άγνωστος.
Άνοιξαν σιγά την πόρτα και έφυγαν σφίγγοντας ο ένας το χέρι του άλλου.

 

 

********************

 Ο Μάνος Ορφανουδάκης γεννήθηκε στο Ηράκλειο Κρήτης το 1988. Έκτοτε η ζωή του ακροβατεί μεταξύ Ηρακλείου και Αθήνας. Γραπτά του έχουν δημοσιευθεί στα διαδικτυακά περιοδικά Poiein.gr, Vakxikon.gr και στο ένθετο “Βιβλιοθήκη” της “Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας”. Μέχρι στιγμής δεν έχει εκδώσει κάποια ποιητική συλλογή. Από το 2011 συνεργάζεται με το μουσικό διαδικτυακό περιοδικό MusicPaper.gr

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Κριτίᾳ τοῦτ’ ἔστω τῷ καλῷ»

[author] Του Σπύρου Αραβανή [/author]

 

 

Ελλάδα, 5ος αιώνας π.Χ.:

«καὶ ἐπεί γε ἀποθνῄσκειν ἀναγκαζόμενος τὸ κώνειον ἔπιε, τὸ λειπόμενον ἔφασαν ἀποκοτταβίσαντα εἰπεῖν
αὐτόν· Κριτίᾳ τοῦτ’ ἔστω τῷ καλῷ.

«Κι όταν, πάλι, τον ανάγκαζαν να πιει το κώνειο για να πεθάνει, σκορπίζοντας τις τελευταίες σταγόνες, όπως στο παιχνίδι «κότταβος», είπε: «Αυτό ας είναι στην υγεία του Κριτία του ωραίου!».

 [ΞΕΝ. Ελλ. 2.3.35–2.3.56: «Η παρωδία δίκης του Θηραμένη»- Μετφρ.: Ρ. Ρούφος]

* 

Ελλάδα, 2013 μ.Χ.:

«Φορτισμένο ήταν το κλίμα μετά την απόφαση του Τριμελούς Εφετείου που καταδικάζει σε ισόβια κάθειρξη τον Βασίλη Παπαγεωργόπουλο. «Ουδεμία σχέση έχω με την υπόθεση. Κάποιοι θα πεθάνουν με τύψεις» είπε ο πρώην δήμαρχος Θεσσαλονίκης , στο άκουσμα της απόφασης.

Η απάντηση του προέδρου της έδρας ήταν αποστομωτική: «Πάντως όχι εμείς» τόνισε ο δικαστής, υποστηρίζοντας απόλυτα την απόφαση του δικαστηρίου.»

[27-2-13: «Η δικη του Βασίλη Παπαγεωργόπουλου»]

 

Αντί άλλου σχολίου, τα λόγια του ίδιου του Ξενοφώντα:

 

«καὶ τοῦτο μὲν οὐκ ἀγνοῶ, ὅτι ταῦτα ἀποφθέγματα οὐκ ἀξιόλογα, ἐκεῖνο δὲ κρίνω τοῦ ἀνδρὸς ἀγαστόν, τὸ τοῦ θανάτου παρεστηκότος μήτε τὸ φρόνιμον μήτε τὸ παιγνιῶδες ἀπολιπεῖν ἐκ τῆς ψυχῆς».

«Ξέρω, βέβαια, ότι τέτοια λόγια δεν αξίζει να αναφέρονται, αλλά αυτό βρίσκω αξιοθαύμαστο σ’ αυτόν τον άνθρωπο, ότι δηλαδή ακόμα και μπροστά στο θάνατο δεν έχασε ούτε την αυτοκυριαρχία του ούτε το χιούμορ του….»

 

 

 

 

 

 

 

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Ο,τι είπαμε παλιά, ισχύει»

[author] Του Παντελή Ροδοστόγλου [/author]

 

 

 

«ΌΤΙ ΕΊΠΑΜΕ ΠΑΛΙΆ, ΙΣΧΎΕΙ». Εμένα πάντως,το τραγούδι του Nick Cave μού φαίνεται ειλικρινές μες στην απλότητα του. Για να κατανοήσει βέβαια κάποιος αυτή την ειλικρίνεια,θα πρέπει να γνωρίζει λεπτομερώς την σχεδόν τριαντάχρονη σχέση του Cave με την Ελλάδα και ειδικότερα με την Αθήνα. Και δεν αναφέρομαι μόνο στον τομέα που αφορά στην καλλιτεχνική του σταδιοδρομία[το ελληνικό κοινό, ήδη από τη μακρινή δεκαετία του ’80, παρ’όλη τη δυσκολία πρόσβασης που είχε στις μουσικές πληροφορίες από την Ευρώπη, ήταν από τα πρώτα που αντιλήφθηκε και υποστήριξε το ταλέντο του], αλλά και σε επίπεδο προσωπικής, καθημερινής τριβής και εμπειρίας. Όσοι τα έζησαν από κοντά, ξέρουν. Η τέχνη,σίγουρα,δεν μπορεί να αλλάξει τον κόσμο, μας βοηθάει όμως να μη καταστραφούμε απ’την αλήθεια και ο Nick Cave το γνωρίζει αυτό από πρώτο χέρι. Και αφήστε τις δυσκοίλιες ορντινάντσες κάποιων παρηκμασμένων διαδικτυακών βασιλείων να λένε ό,τι θέλουν.

 

* Το κείμενο αναδημοσιεύεται από την προσωπική σελίδα του με την άδειά του.

 

**************************

Ο Παντελής Ροδοστόγλου είναι μουσικός και στιχουργός. Υπήρξε ο βασικός στιχουργός του συγκροτήματος «Διάφανα Κρίνα».

Διαβάστε περισσότερα
Τα Επίκαιρα

«Κύπρος 2013 μετά Χριστόν (…και εκλογών)»

[author] Του Γιώργου Κ. Μύαρη [/author]

 

 

 

Για άλλη μια φορά η ποίηση υψώνει απέναντι στην οίηση το στιβαρό ανάστημά της κι αποκαλύπτει όσα τυφλοί ταγοί και παρακατιανοί αφήνουν να συμβαίνουν αδιαμαρτύρητα. Στη γλυκεία χώρα της Αθήνας ή/και της Κύπρου (και όχι μόνο!) ο καιροσκοπισμός και η οσφυοκαμψία των «από πάνω» συναγωνίζεται με τον καθωσπρεπισμό και την ιδιοτέλεια των «από κάτω», οδηγώντας στην υπονόμευση και την απώλεια της ελευθερίας. Κι αν η ειρωνεία δε μπορεί να αφανίσει τους κινδύνους, τουλάχιστον διαβρώνει την καλογυαλισμένη επιφάνεια της αλλοτρίωσης. Δυναμώνει την εγρήγορση του νου.
Λίγους μήνες πριν από τον θάνατό του ο ποιητής και διανοούμενος Ανδρέας Παστελλάς (1932-2013) δημοσίευσε στο λευκωσιάτικο περιοδικό λογοτεχνίας και κριτικής Ακτή (τχ. 92, Φθινόπωρο 2012) το ποίημα «Θηραμένης διαπραγματευόμενος» (μαζί με το ποίημα «Πλάι στην άσπρη πέτρα»). Η πικρή γεύση από αρνητικές παρελθοντικές ιστορικές εμπειρίες διαχέεται σ’ αυτό, όπως και η βαθιά συναίσθηση της τραγικότητας στην σημερινή πορεία των ελληνικών πολιτισμικών εξελίξεων.

 

 

Θηραμένης διαπραγματευόμενος


                          «[…] προηγόρει δε αυτών Θηραμένης, λέγων ως χρη
                         πείθεσθαι Λακεδαιμονίοις και τα τείχη περιαιρείν[…]».
                         (Ξενοφώντος. Ελληνικά, Β΄, ΙΙ-ΙΙΙ, 22-24)

 

Στους ήχους γύφτικων ζορνέδων γκρεμίσαμε τα τείχη μας
με τις πέτρες τους κτίσαμε τα νέα μέγαρα
και τις επαύλεις μας
(ας είν’ καλά οι έξυπνοι developers με τα ελκυστικά «πακέττα» τους).
Κι’ οι αυλητρίδες, top models της χρονιάς,
με τους χορούς, τα pop και τα τσαλίμια τους,
ακούραστα στον υψηλό σκοπό δοσμένες,
κόψαν τα γόνατα εχθρών.
Ακόμα τις τριήρεις μας, όσες απόμειναν
μετά το μέγα κάζο στους Αιγός Ποταμούς,
στης Μουνιχίας το λιμάνι τις αράξαμε,
παραθαλάσσια καφέ των νέων μας,
όπου γυμνάζονται επαναστατικώς
στις ολονύκτιες συνάξεις τους.
Γιατί έρχεται τώρα και ρίχνει στο τραπέζι το σπαθί ο Λύσανδρος;
Τι άλλο να σοφίστηκε ο άθλιος να πάρει;
Ό,τι ήτανε να γίνει, έγινε.
Χωρίς εκβιασμούς και χρονοδιαγράμματα
(ξέρουμε δα και τέτοια)
όποτε θέλει ας κοπιάσει.
Ας βάλει, λοιπόν, τη σπάθα στο θηκάρι της.
Κι αν δώσαμε μισά, μισά –ας μην ξεχνά- στους Σπαρτιάτες επήλυδες
με τίτλους απλόχερης πολιτογράφησης,
μέτοικους και γνήσιους Αθηναίους χρίζοντάς τους,
στο κάτω-κάτω της γραφής ξένοι δεν είναι.
Της ίδιας μάνας γης παιδιά με μας
δεν είπαμε πως είναι;
(Το λένε οι Γραφές, αν το καλοσκεφτείς).
Να διαφεντέψουν συνεταιρικά τον δήμο
δίκαιο και πρέπον είναι.
Κι αν κάποιοι Λακεδαιμόνιοι φρουροί
στον βράχο της Ακρόπολης ψηλά ανεβασμένοι
βιγλάτορες του Ιερού άστεως των Αθηνών είναι,
ας μην ξεχνούν αξιοθέατο είν’ ο Παρθενώνας
κι ωραία από εκεί η θέα είναι.
Ευέλικτοι επί τέλους ας φανούμε
σε τέτοιες μάλιστα δύσκολες εποχές μεγάλης κρίσης
όπου δεινοπαθεί ο τουρισμός και ο λαός μας.

 

 

 

 

***************
Ο Γιώργος Κ. Μύαρης γεννήθηκε στην Κέρκυρα. Σπούδασε φιλολογία, φιλοσοφία και παιδαγωγικά και εργάζεται στο Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Κύπρου και στη Μέση Εκπαίδευση. Δημοσιοποιεί απόψεις με εισηγήσεις σε συνέδρια κι επιστημονικές συναντήσεις, μελέτες, άρθρα και σημειώματα σε έντυπα και διαδικτυακά περιοδικά, γύρω από θέματα ιστορίας των ιδεών, της νεοελληνικής φιλοσοφίας και φιλολογίας, κοινωνικής και πολιτικής φιλοσοφίας.

Διαβάστε περισσότερα