Φωτογραφίες: Ina Schoof  

Η σύγχρονη ελληνική ποίηση βρίσκει στην Παυλίνα Μάρβιν μια από τις πιο αυθεντικές και δυναμικές φωνές της. Με έναν λόγο βαθύ, προσωπικό αλλά και συλλογικό, η ποιήτρια μάς προσκαλεί να αναστοχαστούμε πάνω στις σχέσεις, την απώλεια, την ταυτότητα και την ίδια την ουσία της ύπαρξης.

Στο βιβλίο της «Θαύματα στου Πολύφημου – Σβήστε τους φάρους για τον Ιβάν Ισμαήλοβιτς», που χωρίζεται σε δύο ξεχωριστές αλλά συνδεδεμένες ενότητες, ξεδιπλώνεται μια ποιητική αναζήτηση που αγγίζει το βιωματικό και το υπαρξιακό, το προσωπικό και το πολιτικό. Επιπλέον, μιλήσαμε και για το προηγούμενο έργο της, «Ιστορίες απ’ όλον τον κόσμο μου», όπου η ποιήτρια ερευνά τις σχέσεις εξουσίας και επιβολής μέσα από μια ιδιαίτερη, γκροτέσκα οπτική.

Στη συνέντευξη στο «Ποιητικό Καφενείο» του Ποιείν, η Παυλίνα μιλά για τις πηγές έμπνευσής της, τα σύμβολα που διαπερνούν το έργο της, αλλά και για τον τρόπο που η ποίηση γίνεται τόπος μνήμης, αγάπης και αντίστασης.

-Αγαπητή Παυλίνα, πολλοί κριτικοί και αναγνώστες σάς θεωρούν μία από τις πιο ξεχωριστές φωνές της σύγχρονης ελληνικής ποίησης. Νιώθετε αυτό το βάρος της αναγνώρισης ή λειτουργεί για εσάς ως ώθηση για νέες ποιητικές αναζητήσεις;

Πιστεύω πως η σύγχρονη ελληνόφωνη ποιητική σκηνή αποτελείται από εξαιρετικά ενδιαφέρουσες/ντες δημιουργούς, εντούτοις οι αναγνώστριες/ες μας παραμένουν λίγες/οι. Όταν κάποια κείμενά μου κατορθώνουν να περάσουν απέναντι, η χαρά μου είναι μεγάλη. Σε έναν κόσμο πολυδιασπασμένο και εξαιρετικά σκληρό, προσπαθώ να μην ξεχνάω να κάνω τη δουλειά μου: να υπηρετώ τον ποιητικό λόγο με όποιον τρόπο μπορώ.

Δεν υπάρχει τίποτα ωραιοποιημένο στην ποίηση της Αλήτις Τσαλαχούρη. Ό,τι γράφει το έχει ζήσει — ακόμη και το μέλλον. Η «Μητρόπολη των Θαυμάτων και της Απελπισίας» δεν είναι μια φανταστική δυστοπία, είναι ο κόσμος γύρω μας, έτσι όπως τον βιώνει κανείς όταν δεν έχει τίποτα άλλο να χάσει. Είναι η Αθήνα — με το δραματικό της φως, όπως το ονόμασε ο Σβεν Νίκβιστ — αλλά και κάθε μητρόπολη του κόσμου που γεννά, συνθλίβει, σιωπά και ξεχνά.

Στους δρόμους, στους ακάλυπτους, στα ψυχιατρεία, στα Τμήματα, στα κρατητήρια και στα Επείγοντα — εκεί χτυπά η καρδιά της γραφής της. Εκεί, όπου ο κόσμος δεν έχει χώρο για τον άνθρωπο, κι όμως κάποιοι επιμένουν να υπάρχουν. Πληγωμένοι, σιωπηλοί, στιγματισμένοι, αλλά όρθιοι. Η γραφή της είναι κραυγή, αναφορά, μαρτυρία. Μια μορφή ψυχικής επιβίωσης. Δεν ενδιαφέρεται για τη λύτρωση. Δεν υπόσχεται έξοδο. Μονάχα να ακουστεί η φωνή εκείνων που δεν τους δόθηκε ποτέ μικρόφωνο.

Η ποίησή της-Πεζοποίηση γραμμένη σαν τηλεγράφημα- στον «Σάκο του Μποξ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Οδός Πανός είναι ένας κινηματογραφικός μονόλογος. Σαν μικρού μήκους φιλμ με τα φώτα χαμηλωμένα. Ασθματική, κοφτή, χωρίς στίξη. Λες και φοβάται πως αν σταματήσει να γράφει, όλα θα σβήσουν. Κι ίσως έτσι είναι.

-«Η Μητρόπολη των Θαυμάτων και της Απελπισίας» μοιάζει να φιλοξενεί μορφές που περιφέρονται ανάμεσα στη φαντασία, τη μνήμη και την ψυχική δοκιμασία — τι αντιπροσωπεύει για εσάς αυτή η Μητρόπολη και πώς γεννήθηκε μέσα σας;

Η «Μητρόπολη των Θαυμάτων και της Απελπισίας» δεν είναι άλλη από την Αθήνα, που το «δραματικό της φως» όπως έχει πει ο Σβεν Νίκβιστ, ο διευθυντής φωτογραφίας του Μπέργκμαν, δεν υπάρχει πουθενά στον κόσμο. Είναι όμως, και όλες οι Μητροπόλεις της ανθρωπότητας, όπου οι άνθρωποί τους αφήνουν την ίδια κραυγή σε διαμερίσματα πολυκατοικιών, ακάλυπτους, δρόμους, κακοπληρωμένες εργασίες, μετρό και σούπερ μάρκετ. Που βιώνουν την ίδια απόγνωση. Την τεχνολογική απομόνωση. Και τη νέα μορφή βίας. Που ονομάζεται ψηφιακή. Στη «Μητρόπολη των Θαυμάτων και της Απελπισίας» μπορείς να συναντήσεις αχτίδες ανθρωπιάς και απέραντη σκοτεινιά. Όσο για τον τίτλο της, είμαι επηρεασμένη από τα αναγνώσματά μου- της επιστημονικής φαντασίας- και ονοματίστηκε αβίαστα «Μητρόπολη των Θαυμάτων και της Απελπισίας». Ως ο χώρος δράσης των ιστοριών των πεζοποιημάτων μου και ταξιδεύουν στο χωροχρόνο, συνήθως στο περιθώριο, των γηροκομείων. Των ψυχιατρικών ιδρυμάτων. Των κρατητηρίων. Των επειγόντων περιστατικών. Και των διαμερισμάτων. Που φωτίζει μόνο η τηλεόραση….

Ο ρόγχος της μεταμέλειας

“Σκοπός της ζωής δεν είναι να εξυπηρετεί την κατώτερη ζωική φύση, αλλά τη φωτεινή δύναμη πού βρίσκεται στα βάθη της ανθρώπινης ψυχής και η οποία βοηθάει τον άνθρωπο, να αναγνωρίσει το αγαθό”. Leo Tolstoy.

Φαίνεται ότι το μόνο πράγμα που μπορεί με βεβαιότητα να μας διδάξει ο θάνατος είναι ότι δεν πρέπει να αναβάλουμε ούτε ένα λεπτό τη ζωή, αλλά όχι οποιαδήποτε ζωή αλλά την πραγματική. Η «πτώση» του δικαστή επιδείνωσε την ήδη βεβαρημένη υγεία του και τον οδηγεί αργά και βασανιστικά στο επέκεινα χωρίς αμφιβολία και με απλές, αναγκαίες καθυστερήσεις. Αναγκαίες για να προλάβει ο δικαστής να αναμετρηθεί με τον πρότερο βίο του, να ζυγίσει τις βαθιές επιθυμίες του, να αναλογιστεί τον χαμένο χρόνο, να υπολογίσει τις αμέτρητες σπαταλημένες στιγμές που χάθηκαν βουτηγμένες υποκρισία, τον καθωσπρεπισμό και την κενότητα.

-Το θέμα της – η εξιστόρηση του τέλος ενός δικαστή- ο Τολστόι το καθορίζει σαν «περιγραφή του απλού θανάτου ενός απλού ανθρώπου». Το βασικό νόημα του έργου βρίσκεται στους συλλογισμούς που κάνει ο άρρωστος πάνω σ΄ όλη την περασμένη ζωή, καθώς και το συμπέρασμά του πως η «ευπρεπής, εύθυμη ευχάριστη ζωή» είναι χειρότερη κι’ από τη φρίκη του θανάτου. Οι κοινωνικοί θεσμοί, που τυλίγουν σαν ιστός αράχνης τη ζωή τού Ιβάν Ιλίτς με την υποκρισία και την ψευτιά, ξεριζώνοντας από μέσα του καθετί το ανθρώπινο, αποτελούν την αιτία του δράματος που ζει στις στερνές του μέρες ο άρρωστος. Σ΄ αυτή τη στέρεα, τη συγκεκριμένη και σ΄ όλο το βάθος τοποθέτηση του ζητήματος, βρίσκεται η γενικότερη σημασία της νουβέλας, που αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά έργα της παγκόσμιας ρεαλιστικής λογοτεχνίας. (Ακαδημία Επιστημών της ΕΣΣΔ (1958)

Το «η αλεπού θα ξανάρθει» είναι μία  site-specific παράσταση βασισμένη στη ζωή και στο έργο του Δημήτρη Βρεττάκου. Χημικός μηχανικός, ποιητής, ζωγράφος, αγαπημένος ανιψιός του Νικηφόρου Βρεττάκου και σίγουρα ένας ιδιαίτερα ευφυής και χαρισματικός άνθρωπος ο Δ. Βρεττάκος στις 10/10/1984 μετά από δύο απόπειρες αυτοκτονίας νοσηλεύεται για τρίτη φορά σε ψυχιατρική κλινική Το ιατρικό πόρισμα αναφέρει «καταθλιπτική συνδρομή μετά παρανοϊκών στοιχείων». Ξεκινά μια μακρά περίοδος νοσηλείας γεμάτη τόσο από έντονη καλλιτεχνική δημιουργία όσο και από υποτροπές. Αυτοκτονεί στις 6/2/1998 πέφτοντας στο φωταγωγό του διαμερίσματος στο οποίο διέμενε.

Τα κείμενα της παράστασης προέρχονται από το βιβλίο της Μαρίας Φαφαλιού «ο Αυτόχειρας ποιητής Δημήτρης Β», εκδόσεις Αλεξάνδρεια.

«Την ξέρετε την κόρη την καλή
που κάθε μέρα στο παζάρι πάει:
πλεξούδα έχει χτενίσει το μαλλί
και σαν πριγκιποπούλα περπατάει.

Στο χέρι της πανέρι γιασεμιά
που μοιάζουν
-μπρος την ομορφιά της-
μαραμένα
κι είναι του κόσμου η αγάπη μια :
η κόρη με τα μάτια τα θλιμμένα.

Θα βρω φιλί να δίνει τη χαρά, μακριά απ’ το στεναγμό
θα βρω λιμάνι
και με του ονείρου μου
τα δυνατά φτερά
θα βγάλω
την πριγκίπισσα σεργιάνι

ΤΟ ΕΚΠΑ ΣΤΗΝ ΠΟΛΗ
Υπεύθυνος: Αχιλλέας Χαλδαιάκης / «Ποίηση: Το Αρνητικό της Σιωπής»
Σειρά εκδηλώσεων για την Ποίηση / Επιστημονική υπεύθυνη: Τζίνα Καλογήρου

Το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και ο Δήμος Αθηναίων, στο πλαίσιο των
επιμορφωτικών, πολιτιστικών και καλλιτεχνικών δράσεων «Το ΕΚΠΑ στην Πόλη» (υπεύθυνος
Αχιλλέας Χαλδαιάκης), Ενότητα: «Ποίηση: Το Αρνητικό της Σιωπής» (υπεύθυνη Τζίνα Καλογήρου),
συνδιοργανώνουν εκδήλωση με τίτλο

: Echoes of her: Αντηχήσεις της Γυναικείας Φωνής – Από τη
Σιωπή στην Έκφραση.

Στην εκδήλωση θα τιμηθεί η σημαντική ακαδημαϊκός, τραγουδίστρια και ποιήτρια από το Μαυροβούνιο Svetlana Kalezić-Radonjić, η οποία γεννήθηκε το 1980 στην Ποντγκόριτσα του Μαυροβουνίου. Είναι Διδάκτωρ λογοτεχνίας και ποιήτρια που δημοσιεύει ενεργά το έργο της από τα δεκαπέντε της χρόνια. Εργάζεται στο Πανεπιστήμιο του Μαυροβουνίου ως επίκουρη καθηγήτρια λογοτεχνίας για παιδιά και νέους ενήλικες. Έχει εκδώσει επτά ατομικά βιβλία ποίησης και έχει τιμηθεί με πολλά λογοτεχνικά βραβεία. Είναι συγγραφέας περισσότερων από εκατό άρθρων και εργασιών και συγγραφέας της μελέτης Oblak nad Kamenim vratima: Umjetnost riječi Ivane Brlić-Mažuranić. Εκτός από τη συγγραφή ποίησης, πεζογραφίας και λογοτεχνικών κριτικών, δραστηριοποιείται επίσης επιτελεστικά στη ροκ μουσική, ενώ είναι και ιδρύτρια του Ινστιτούτου Παιδικής και Νεανικής Λογοτεχνίας (Ποντγκόριτσα, 2014).

Την εκδήλωση θα χαιρετίσουν ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ, Καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, το μέλος του Συμβουλίου Διοίκησης, Καθηγητής Αχιλλέας Χαλδαιάκης, η Αντιπρύτανις Ακαδημαϊκών, Διεθνών Σχέσεων και Εξωστρέφειας, Καθηγήτρια Σοφία Παπαϊωάννου, η Καθηγήτρια Τζίνα Καλογήρου, η Αντιδήμαρχος Κοινωνικής Αλληλλεγγύης και Ισότητας, κα Μαρία Στρατηγάκη, εκπρόσωποι της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων του ΕΚΠΑ (Μαρία Λεοντσίνη, Γιάννα Κατσιάμπουρα & Άννα Τσιμπουκλή).