Το «η αλεπού θα ξανάρθει» είναι μία site-specific παράσταση βασισμένη στη ζωή και στο έργο του Δημήτρη Βρεττάκου. Χημικός μηχανικός, ποιητής, ζωγράφος, αγαπημένος ανιψιός του Νικηφόρου Βρεττάκου και σίγουρα ένας ιδιαίτερα ευφυής και χαρισματικός άνθρωπος ο Δ. Βρεττάκος στις 10/10/1984 μετά από δύο απόπειρες αυτοκτονίας νοσηλεύεται για τρίτη φορά σε ψυχιατρική κλινική Το ιατρικό πόρισμα αναφέρει «καταθλιπτική συνδρομή μετά παρανοϊκών στοιχείων». Ξεκινά μια μακρά περίοδος νοσηλείας γεμάτη τόσο από έντονη καλλιτεχνική δημιουργία όσο και από υποτροπές. Αυτοκτονεί στις 6/2/1998 πέφτοντας στο φωταγωγό του διαμερίσματος στο οποίο διέμενε.
Τα κείμενα της παράστασης προέρχονται από το βιβλίο της Μαρίας Φαφαλιού «ο Αυτόχειρας ποιητής Δημήτρης Β», εκδόσεις Αλεξάνδρεια.
«Την ξέρετε την κόρη την καλή
που κάθε μέρα στο παζάρι πάει:
πλεξούδα έχει χτενίσει το μαλλί
και σαν πριγκιποπούλα περπατάει.
Στο χέρι της πανέρι γιασεμιά
που μοιάζουν
-μπρος την ομορφιά της-
μαραμένα
κι είναι του κόσμου η αγάπη μια :
η κόρη με τα μάτια τα θλιμμένα.
Θα βρω φιλί να δίνει τη χαρά, μακριά απ’ το στεναγμό
θα βρω λιμάνι
και με του ονείρου μου
τα δυνατά φτερά
θα βγάλω
την πριγκίπισσα σεργιάνι
******************
ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
Ποιος, αλήθεια, ήταν αυτός ο ωραίος άνθρωπος, ο αυτόχειρας ποιητής Δημήτρης Β.; Ελπίζω ότι οι αναγνώστες θα τον γνωρίσουν μέσα από τα έργα του, πέρα από τα δικά μου λόγια. Θα γνωρίσουν έναν άνθρωπο που, στο Δρομοκαΐτειο όπου νοσηλευόταν, όλοι είχαν να λένε πόσο ευγενής, πόσο καλοσυνάτος, πόσο συμπονετικός ήταν. Θυμάμαι κάποτε είχε φύγει η αγαπημένη του η Σταυρούλα με εξιτήριο στο χωριό, στους δικούς της, όμως τελικά δεν μπόρεσε να παραμείνει κι έτσι επέστρεψε στο ψυχιατρείο. «Ωραία, θα είσαστε πάλι μαζί», είχα πει εγώ τότε, αφελώς, στον Δημήτρη. Αλλά εκείνος, λυπημένος, μου απάντησε: «Τη Σταυρούλα σκέφτομαι, το μέλλον της. Τι μέλλον έχει κοντά μου;» Αυτός ήταν ο Δημήτρης.
Ο πατέρας του είχε σκοτωθεί σε συμπλοκή με τον ΕΛΑΣ το 1943 και από μαρτυρία συγγενών μαθαίνουμε ότι το σώμα του δεν βρέθηκε ποτέ. Ο Δημήτρης ήταν τότε τεσσεράμισι ετών περίπου. Όταν μεγάλωσε, μας λένε φίλοι του, περνούσε πολλές ώρες κουβεντιάζοντας με τον θείο του τον Νικηφόρο Βρεττάκο. Μέχρι το τέλος, πάντα αναπολούσε τις ώρες αυτές με νοσταλγία. Ίσως από κει να μπολιάστηκε με την ποιητική φλέβα και τη βαθιά ανθρωπιά.
Ο Δημήτρης ήταν ένας άνθρωπος βαθυστόχαστος, πολυτάλαντος, ευρυμαθής. Όταν σε μια συνέντευξη τον ρώτησαν αν όντως μιλάει επτά ξένες γλώσσες, εκείνος αποκρίθηκε σεμνά: «Όχι, μιλάω τέσσερις, αλλά μπορώ να συνεννοηθώ σε περισσότερες»! Είχα κάποτε προτείνει στον Δημήτρη να μεταφράσει από τα αγγλικά το βιβλίο Χιροσίμα 1945, με τη σκέψη ότι θα τον ενδιέφερε. Πράγματι τον ενδιέφερε, όμως είχε προβλήματα με τα μάτια του, περίμενε να κάνει μια δεύτερη εγχείρηση καταρράκτη. Δεν πρόφτασε. Δεν προλάβαμε. Μια άλλη φορά πάλι, του είχα υποσχεθεί να τον πάω βόλτα με ανοιγμένο το καπό στο καμπριολέ αυτοκινητάκι μου. Και πάλι δεν προλάβαμε. Πόσο εύκολο είναι να λέμε «δεν προλάβαμε», να αφήνουμε τον χρόνο να κυλάει… Πιστεύω ότι η υπόθεση της φροντίδας των ψυχικά πασχόντων είναι μια σειρά από «δεν προλάβαμε», μια σειρά από αναβολές και παραλείψεις, μια σειρά από μικρά ή μεγάλα τραύματα στην ψυχή του α-σθενούς.
«Δεν μπορεί κάποιος να είναι καλά άμα δεν έχει στόχους στη ζωή του», μου είχε πει κάποτε ο Δημήτρης. Δεν είναι του παρόντος να μιλήσουμε ούτε για τα κενά των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, ούτε για τον ρόλο όλων ημών των «υγιών», ούτε για τις προκαταλήψεις μας απέναντι στην ψυχική ασθένεια. Επισημαίνουμε, ωστόσο, ότι ο Δημήτρης με τη στάση ζωής και με το έργο του έγινε ένας πρέσβης, δίαυλος επικοινωνίας των «μέσα» με τους «έξω». Μίλησε ανοιχτά για την ψυχική ασθένεια. Σε μια τηλεοπτική συνέντευξη το 1991,
αφού είπε το όνομα και το επώνυμό του, συνέχισε: «Είμαι ψυχικά ασθενής για δεκαπέντε χρόνια. Δεν έχω κανένα πρόβλημα να το αναφέρω γιατί, κοιτάξτε να ιδείτε, αυτό μπορεί να συμβεί στον οποιονδήποτε. Δεν είναι θέμα ότι είναι μια σφραγίδα ανεξίτηλη που μπαίνει στον κάθε άνθρωπο και δεν βγαίνει». Ο Δημήτρης είχε το θάρρος –πριν από τρεις δεκαετίες– να εκτεθεί, να σπάσει στερεότυπα, να καταπολεμήσει το στίγμα που δεσπόζει ώς και σήμερα. Κι ακόμα, να μας θυμίσει πόσο λεπτή είναι η γραμμή που μας χωρίζει από την τρέλα. Ανατρέχοντας στα ποιήματα και στα έργα ζωγραφικής του, έρχονται διαρκώς στον νου μου τα λόγια του –επίσης ψυχικά πάσχοντα– Αντονίν Αρτώ: «Κανείς ποτέ δεν έκανε τέχνη παρά για να βγει από την κόλαση». […]
Aπό τον Πρόλογο του Βιβλίου
*****************
Η Κατερίνα Κλειτσιώτη είναι πτυχιούχος του Τμήματος Φιλοσοφία Παιδαγωγική Ψυχολογία του Παν/μίου Ιωαννίνων και απόφοιτος της Ανώτερης Δραματικής Σχολής «Βεάκη». Συμμετείχε ως ηθοποιός στην ομάδα ΝΑΜΑ σε παραστάσεις του θεάτρου Επί Κολωνώ (2007-2011), σκηνοθεσία Ε. Σκότη και σε παραστάσεις της ομάδας ΠΑΙΚΤΕΣ (2011-2014), σκηνοθεσία Μ. Σάββα. Από το 2014 αρχίζει να ασχολείται με τις αρχές του σωματικού θεάτρου και τη site-specific performance. Στο πλαίσιο αυτό συμμετέχει στις παραστάσεις Διάλειμμα χαράς, φαράγγι Λυκαβηττού, σε κείμενα των Γ. Γουίτμαν και Γ. Σεφέρη και Ερπετό γλυκόπικρο, σε κείμενα των Σαπφώ, Μ. Χατζηλαζάρου, Τ. Μαστοράκη, Πεδίον του Άρεως, σκηνοθεσία Α. Δελιχάτσιου. Το 2016 ιδρύει τη δική της ομάδα «κόσμοι από γάλα» σκηνοθετώντας και συμμετέχοντας ως ηθοποιός στις παραστάσεις Κόσμοι από γάλα, σε κείμενα των Ροντρίγκο Γκαρσία, Οκτάβιο Παζ και Ανν Σέξτον, Θέατρο ΑΣΚΤ, ΜOTEL “sub rosa” (στο βάθος θάλασσα), σε κείμενα των Δήμητρα Αγγέλου, Αλφοσίνα Στόρνι, Μπέλα Ταρ κ.α θέατρο FAUST, απογεύματα στη βεράντα μια site-specific performance σε κείμενα 30 αυτόχειρων ποιητών της παγκόσμιας λογοτεχνίας, στην ταράτσα του SHU REN CAN aikido dojo, ΑΦΡΟΔΊΤΗ του Π. Μάτεσι στο θέατρο ΒΙΟS, LARGACTIL μια site-specific performance βασισμένη σε κείμενα ατόμων με ψυχιατρική εμπειρία, στον Άγιο Ισίδωρο του ΨΝΑ «Δρομοκαΐτειο» και Θέλω να πάω σπίτι μια site-specific performance για την άνοια, στο Θέατρο στη Σάλα. Η τελευταία της σκηνοθεσία είναι η site-specific performance η αλεπού θα ξανάρθει στο Μποδοσάκειο κτήριο του ΨΝΑ Δαφνί. Στο χώρο του κινηματογράφου δραστηριοποιείται ως σεναριογράφος («Η δουλειά της» σκην. Νίκος Labot, «Η αναζήτηση της Λώρα Ντουραντ» σκην. Δημήτρης Μπαβέλλας). Τα τελευταία τρία χρόνια έχει αναλάβει το θεατρικό εργαστήρι στην εργοθεραπεία του Ψ.Ν.Α «Δρομοκαΐτειο» δουλεύοντας με λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας.
***************************
Συντελεστές:
σκηνοθεσία-σύλληψη: Κατερίνα Κλειτσιώτη
ηχητική εγκατάσταση: Γιάννης Παπαδάκης
βοηθός σκηνοθέτη: Βασίλης Χατζηδημητράκης
κείμενα: Δημήτρης Βρεττάκος
παίζουν: Κατερίνα Κλειτσιώτη, Γιάννης Παπαδάκης, Βασίλης Χατζηδημητράκης
συμμετέχουν: Βασιλική Πουλάκη, Γιώργος Παπαμιχαλάκης, Γιώργος Κομνηνόγλου
φωτογραφία, βίντεο: Βασιλική Πουλάκη
φωτισμοί: Γιώργος Ευθυμίου
εικαστικές εγκαταστάσεις: Κωνσταντίνος Κανταρτζής
επικοινωνία: Κατερίνα Π. Τριχιά
οργάνωση-εκτέλεση παραγωγής: κόσμοι από γάλα
*Η παράσταση πραγματοποιείται υπό την αιγίδα και με την οικονομική υποστήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού
Πληροφορίες:
Τοποθεσία: Μποδοσάκειο Κτίριο του ΨΝΑ – Δαφνί | Λεωφόρος Αθηνών 374, 124 62 Χαϊδάρι
Ημερομηνίες: Από 3 Μαΐου έως 8 Ιουνίου 2025 | Κάθε Σάββατο και Κυριακή στις 20:00
Διάρκεια: 60 λεπτά
Γενική είσοδος: 12 €
Προπώληση: https://www.ticketservices.gr/event/i-alepou-tha-xanarthei/
Πρόσβαση: λεωφορείο: 845, 892, Α15, Β15, ΓΡΑΜΜΉ, μετρό: Μ3, Μ2, τρόλεϊ: 12, Α13
.
