Jacques Truphémus: Ηλικιωμένο ζευγάρι στο café

Ένα καφενείο

[Un café]

Αυτός ο άντρας, η γυναίκα αυτή·

η μακρά σιωπή τους ταράζει το φως,

τα χέρια τους αγγίζει, που ακίνητα είναι.

Ζωγράφε, τα δάχτυλά τους ζωντάνεψε

με λίγο χρώμα φωτεινό. Ας είναι

της μέρας απομεινάρι μες στη νύχτα που πέφτει.

Και ιδού, ένα απ’ τα χέρια τούτα

θα σαλέψει, θα τρεμίσει. Το τραπέζι είναι γωνιακό,

ακριβώς μπροστά στη βιτρίνα, κι απέναντι

ορατή η βιάση τ’ ουρανού στο δειλινό.

Πλάκες γυαλιού; Όχι! Ένα πρίσμα. Κι η αχτίδα του

που ψαχουλεύει μες στης αίθουσας το ημίφως.

Εδώ μέσα, μοναχά ο κόσμος. Εκεί έξω,

η ελπίδα που επιστρέφει, αποκαμωμένη,

απ’ τη μεγάλη της γύρα κάπου στην πόλη.

Σε πολλά ποιήματα, ιδίως της πρώιμης και της μέσης περιόδου του έργου του, ο Ουίλλιαμ Μπ. Γέητς διαλογίζεται πάνω στο ζήτημα του κάλλους. Οι απαντήσεις που δίνει ποικίλλουν και μεταβάλλονται συν τω χρόνω, σημάδι και αυτό ότι εδώ έχουμε να κάνουμε με έναν στοχασμό βιωμένο, ζυμωμένο με την πείρα της ηλικίας και της τριβής με τα πράγματα. Έτσι το νεανικό «ρόδο του κόσμου», το πλατωνικό είδωλο μιας ωραιότητας άκτιστης και αΐδιας, δίνει τη θέση του στην εικόνα ενός κάλλους εύθραυστου, που κατακτάται δύσκολα και με αγώνα πολύ, προτού εντέλει, καθώς όλα, σαρωθεί κι αυτό από το μένος του καιρού. Στον ωριμότερο Γέητς, συναντάμε τέλος τη ριζική υποψία: η ομορφιά ίσως δεν είναι παρά μια προσωπίδα εξωραϊστική του πάθους, μια μάσκα σπλαχνική που μας προστατεύει από το να δούμε εμπρός μας καθαρά τη σκληρότητα και τον δόλο του έρωτα. Τα ποιήματα που μεταφράζονται εδώ προέρχονται από τις συλλογές The Rose (1893), The Wind Among the Reeds (1899), In the Seven Woods (1904) και The Green Helmet and Other Poems (1910).

~.~

ΤΟ ΡΟΔΟ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ

Ποιος σ’ όνειρο είδε ότι όνειρο είναι κι η ομορφιά;
T’ άλικα χείλη τούτ’ αγέρωχα αν πενθούν,
πενθούν που θαύμα άλλο καινούργιο δεν θα δουν,
της Τροίας τη δόξα κήδεψε μεγάλη πυρκαγιά,
παν τ’ Ούσνα τα παιδιά.

Περνούν ο κόσμος και τα πάθη του, κι εμείς μαζί:
ψυχές ανθρώπων τρεμοφέγγουν και σκορπούν
σαν του χειμώνα τα νερά που ωχρά κυλούν,
μα κάτω απ’ τον αφρό των αστεριών πάντα θα ζει
η άμοιαστη αυτή μορφή.

Υποκλιθείτε, αρχάγγελοι· για να βαδίσει εδώ,
πριν από σας, πριν καν αρχίσουν να χτυπούν
οι δύσμοιρες καρδιές που λύτρωση ζητούν,
εμπρός της έστρωσε Αυτός σαν δρόμο χλοερό
όλον τον κόσμο αυτό.

~ . ~

O ΘΑΝΑΤΟΣ ΘΑ ’ΡΘΕΙ ΚΑΙ ΘΑ ’ΧΕΙ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΣΟΥ

αυτός ο θάνατος που μας συνοδεύει

από το βράδυ ως το πρωί, ακοίμητος,

κουφός, σαν μια παλιά τύψη

ή ένα παράλογο πάθος. Τα μάτια σου

θα ’ναι μια ανούσια λέξη,

μια πνιγμένη κραυγή, μια σιωπή.

Έτσι τα αντικρίζεις κάθε πρωί

όταν μονάχη σου λυγίζεις

μπροστά στον καθρέφτη. Ω ελπίδα αγαπημένη,

θα μάθουμε κι εμείς τη μέρα εκείνη

πως είσαι η ζωή και είσαι το τίποτα.

Για όλους ο θάνατος έχει ένα βλέμμα.

Ο θάνατος θα ’ρθει και θα ’χει τα μάτια σου.

Θα είναι σαν να κόβεις μία έξη,

σαν ν’ αντικρίζεις στον καθρέφτη

ένα πρόσωπο να αναδύεται νεκρό

σαν να αφουγκράζεσαι χείλη σφαλιστά.

Βουβοί θα κατεβούμε την άβυσσο.

22 Μαρτίου 1950

ΠΑΛΜΥΡΑ 2015 μ.Χ.

Η τέχνη μεταμορφώνεται από νύμφη σε πεταλούδα

καθώς εσύ θρυμματισμένη Νύμφη της Ερήμου

καθρεπτίζεσαι στα ερείπια των ερειπίων σου

δίχως προοπτική αντανάκλασης.

Οι αρχαίοι κίονες που στύλωναν τη μνήμη

τώρα εκτινάσσονται στο άπειρο σαν κόκκοι της άμμου

ίδιοι με την ανάερη έμπνευση

πριν γίνει ανάπηρη θρηνωδία του Calderón de la Barca.

Ο Tiepolo κοιτάζει αμίλητος τη Ζηνοβία που κλαίει.

Δίπλα του ο Rossini καπνίζει σκεπτικός.

Κι εγώ εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά τους

σηκώνω από τη γη μια τυχαία πέτρα

εις ανάμνησιν της Ιστορίας που τελειώνει.

***

Palmyra 2015 n.Chr.

Die Kunst verpuppt sich in einen Schmetterling

zumal du dich als zertrümmerte Nymphe der Wüste

in den Ruinen deiner Ruinen widerspiegelst

ohne Reflexionsperspektive.

Die antiken Säulen die deine Erinnerungen stützten

schleudern sich nun ins Unendliche wie Sandkörner

gleich einer ätherischen Inspiration

bevor sie zu einem invaliden Klagelied von Calderón de la Barca wird.

Tiepolo schaut der weinenden Zenobia zu.

Neben ihm raucht der skeptische Rossini.

Und von ihnen hunderte von Kilometern entfernt

hebe ich vom Erdboden einen zufälligen Stein auf

zum Angedenken der Geschichte die zu Ende geht.