[author] του Σπύρου Αραβανή [/author]
`
H ανάρτηση-διάχυση φωτογραφιών με πνιγμένα κορμάκια ή με στοιβαγμένα νεκρά σώματα σε φορτηγά δεν καταδεικνύει κανένα ίχνος συμπόνοιας ή οργής παρά μόνο φετιχισμό της τραγωδίας και νεκροποίηση κάθε συναισθήματος. Ο βίαιος θάνατος δεν ξορκίζεται καλύτερα με εικόνες. Αρκεί η δημοσιοποίηση της είδησης για να αντιληφθείς το μέγεθος της συμφοράς. Τα «νεκρά παιδιά» είναι μια ασύλληπτη τραγωδία που και μόνο ως γράμματα της αλφαβήτου θα έπρεπε κανονικά να αδυνατεί το χέρι να συντάξει. Καταντήσαμε σαν υπάλληλοι νεκροτομείου, να γίνεται καθημερινή συνήθεια η απάνθρωπη εικόνα κι ας στολίζουμε την ψυχρότητα της πράξης μας με διάφορα κοσμητικά επίθετα.
Για πολλές δεκαετίες οι ελληνικές εφημερίδες δημοσίευαν αποκρουστικά πρωτοσέλιδα πραγματικότητας. Τι ωφέλησε; Ποια αλλαγή στη κοινωνία επέφεραν; Οι νέοι της εποχής εκείνης είναι σήμερα «ώριμα τέκνα της οργής» ή ανάπηρες συνειδήσεις που εξαντλούν τον ανθρωπισμό τους μέσα από την κοινοποίηση των συμφορών; Και οι σημερινοί νέοι που εξοικειώνονται με τις φρικαλεότητες, αποκτούν μια βίαιη ενηλικίωση προπομπό της αυριανής τους ευαισθησίας τους ή μονάχα μια ικανοποίηση της αδηφάγου περιέργειας ενός μυαλού ήδη κατασπαραγμένου από τις splatter σκηνές που νομίζει ότι βλέπει στην πολύ μεγάλη οθόνη που λέγεται ζωή; Τα δάχτυλα που έχουν το κουράγιο για upload ή share είναι ικανά για όλα. Το ίδιο και όσοι παρά την προειδοποίηση «Προσοχή! Σκληρές εικόνες» σπεύδουν να ανοίξουν τον σύνδεσμο ερεθισμένοι ούτε καν πια τόσο από την φρίκη που θα αντικρύσουν, αλλά από τη συγκίνηση που αναζητούν θρονιασμένοι στον καναπέ του ανθρωπισμού τους.

[author]της Αδαμαντίας Τριάρχη-Μακρυγιάννη[/author]

`

Πριν από το 1991 στο Λένινγκραντ της Ρωσίας, – τωρινή Αγία Πετρούπολη – το οργανωμένο πρόγραμμα του ταξιδευτή περιλάμβανε μια ώρα, στο Κοιμητήριο Μνήμης Piscarevskoye. Μια συνηθισμένη, ηλιόλουστη ημέρα, υποβλητική μουσική εκάλυπτε αμέτρητα μνήματα στρατιωτών και πολιτών. Δίπλα σε συγκινητικά μικρά δώρα, πάνω στις πλάκες, οι επιγραφές μνημονεύουν εκείνους, που είχαν χάσει τη ζωή τους, κατά την πολιορκία της πανέμορφης πολιτείας από τους Ναζί, επί 900! ημέρες αντίστασης, πείνας, θανάτου… Σεπτέμβριος 1941 – τέλος Ιανουαρίου 1944. Το χέρι της μικρής μαθήτριας Τάνιας Σαβίσεβα εικονογράφησε τη φρίκη, που εβίωνε, σε εννιά μόνον, μικρές, συγκλονιστικές προτάσεις του ημερολογίου της:

«Η Ζένια πέθανε, 12.30 π.μ. 28 Δεκεμβρίου, 1941».
«Η Γκράννυ πέθανε, 3.00 π.μ., 25 Ιανουαρίου, 1942».
«Ο Λιόκα πέθανε, 5.00 μ.μ., 17 Μαρτίου, 1942».
«Ο θείος Βάσια πέθανε, 2.00 μ.μ., 13 Απριλίου, 1942».
«Ο θείος Λιόσα, 4.00π.μ., 10 Μαΐου, 1942.»
«Η Μαμά, 7.30 μ.μ., 13 Μαΐου, 1942».
`

(Η τελευταία εγγραφή συνοψίζει την όλη Τραγωδία:)
«Οι Σαβίσεφ έχουν πεθάνει. Όλοι τους έχουν πεθάνει. Η Τάνια έμεινε μόνη της».

`

Μάλλον και σήμερα, την έκθεση του παραπάνω μουσείου θα ανοίγει ένα μεγεθυμένο φωτοαντίγραφο του μικρότερου ημερολογίου στον κόσμο. Το «ΚΑΤΗΓΟΡΩ» του παιδιού, ΚΑΘΕ ΠΑΙΔΙΟΥ, έρχεται, ως εμάς, από ένα μικρό βιβλίο, στην Αγγλική Γλώσσα. (Με τίτλο: «Leningrad. Past, Present and Future». Press Agency. Publishing House). Την Τάνια τελικά φυγαδεύουν από την πόλη αλλά, ήδη εξαντλημένη, πεθαίνει• Το 1943.
`

Ο Ρώσος μεγάλος μουσικός Ντμίτρι Σοστακόβιτς, το 1941 «των συνεχών βομβαρδισμών, του καταιγισμού των οβίδων…», συνθέτει και παρουσιάζει την 7η Συμφωνία, στην τραγική πολιτεία. Την καταγραφή της ηρωικής του Αντίστασης, του Μαρτυρίου, της Άρνησης του Θανάτου. Ανάμεσα στις νότες, ακούμε, μία – μία, τις λέξεις της μικρής μαθήτριας Τάνιας Σαβίσεβα.
– Τον Μάη του 1969, από αναφιλητά τύψεων πλημμύριζε η αίθουσα Φιλαρμονικής του Βερολίνου, ενώ γερμανική ορχήστρα «εδίδασκε» την εμβληματική Συμφωνία του Λένινγκραντ. (Μαντώ Αραβαντινού, Μεταγραφή ή εμπειρία συνόρων).

[author]του Σπύρου Αραβανή[/author]

`

Είναι εφιαλτικά κωμικοτραγική η απολυτότητα των απόψεων που κυκλοφορούν ανάμεσά μας. Άνθρωποι-γνώμες περιφέρουν το σαρκίο της παντεπόπτισσας ημιμάθειάς τους δίχως την παραμικρή αμυχή αμφισβήτησης των λεγόμενών τους. Μια απύθμενη σιγουριά νεοψευδοαναγεννησιακού ρυθμού (έχουμε γνώμη αλλά όχι και γνώση για τα πάντα) πλανάται πάνω από τον αέρα του διαδικτύου, την ώρα, που περισσότερο από ποτέ, φαίνεται να ισχύει η ρήση του Ολλανδού συγγραφέα, Σέις Νότεμποομ -γραμμένη στις «Ιεροτελεστίες» του προ τριακονταετίας-: «όλο και περισσότεροι άνθρωποι γνωρίζουν όλο και λιγότερα για όλο και περισσότερα πράγματα». Την ώρα που η πραγματικότητα σε όλες τις εκφάνσεις της είναι ρευστή και το εκμαγείο της αλλάζει μέρα με την ημέρα, γινόμαστε ολοένα και πιο «αγαλμάτινοι». Σαν να είμαστε κουρδισμένοι στα λόγια της Πακίτα Γκαλιέγο, της ηρωίδας μιας βραζιλιάνικης σαπουνόπερας, που ακούγεται στο Προοίμιο του «Πεχλιβάνη» του Θανάση Παπακωνσταντίνου: «Φαίνεται σίγουρη για τον εαυτό της και αρκετά ανεξάρτητη η Πακίτα Γκαλιέγο. Ακούστε τι απάντησε όταν τη ρωτήσαμε αν γνώρισε ποτέ… τον φόβο! Να η απάντηση: “Δεν τον γνώρισα. Και μη με ρωτάτε γι’ αυτό παρακαλώ, είμαι… ευαίσθητη σ’ αυτό το θέμα”.»

`

Την ίδια στιγμή αυτή η απολυταρχικότητα των απόψεων εμφανίζει ιανό πρόσωπο. Οι επικριτές της επίθεσης στο Charlie Hebdo γίνονται με τον ίδιο ζήλο επικριτές του Αρκά. Οι αμύντορες του ελληνικού γένους, που ξαπόστελναν τον άνθρωπο Αντετοκούμπο, πηγαίνουν τα παιδιά τους να τον απολαύσουν ως μπασκετμπολίστα Αντετοκούμπο, στο γηπεδάκι στα Σεπόλια. Οι «διάσημοι» όψιμοι καλωδιωμένοι ερασιτέχνες «οικονομολόγοι» τερματίζουν τα κοντέρ της πειθούς κατά πού φυσάει ο άνεμος. Η στατιστική σηκώνει τα χέρια ψηλά όταν την ώρα, που διαδικτυακά πληθαίνουν οι εικόνες-καταγγελίες με τις κακοποιήσεις των ζώων, πληθαίνουν στις γειτονιές και και οι αδέσποτες φόλες της. Ή όταν πληθαίνουν οι συμμετοχές στα φεστιβάλ ετερότητας σε μια χώρα για την οποία η έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας (ECRI) είναι καταπέλτης. Οι, πλέον, φιλελεύθεροι σχολιαστές μετατρέπονται εν μια διαδικτυακή νυκτί σε φασίστες πρώτης γραμμής, όταν η συζήτηση περάσει από την «κατσίκα του γείτονα» στη δική τους εμπλουτίζοντας τα λόγια του François-Marie Arouet: «Διαφωνώ με αυτό που λες, αλλά θα υπερασπιστώ μέχρι θανάτου το δικαίωμά σου να το λες· αλλά όχι στον «τοίχο» μου….». Το δάχτυλο του χαφιέ της γωνίας γίνεται ένα πλήκτρο, PrtScn, που το πατάς και καταγράφεις τον άλλο, επιτονίζοντας την «ενοχή» του (δίκαιη ή άδικη) με κόκκινο χρώμα και τον κοινοποιείς πίνοντας παράλληλα νερό στο όνομα της διατήρησης της ιδιωτικότητας. Όσοι παίρνουν θέση κατηγορούνται θανάσιμα από τους άλλους ως «τυχοδιώκτες». Οι ίδιοι εξοβελίζουν τους δεύτερους ως «απολιτίκ». Και οι εγκληματίες πολιτικοί εμφανίζονται τώρα ως σωτήρες των σωτήρων που θα μας έσωζαν από αυτούς (!)

`

Ένας τυφώνας υποκρισίας σαρώνει τα πάντα στο διάβα του. Ένας τυφώνας απολυτότητας του τίποτα ο οποίος, ολοένα και πιο συχνά, πλέον,  ξεκινάει με τη φράση: «Επειδή πολλοί με ρωτούν ποια είναι η άποψή μου…»

[author]του Γιώργου Κ. Μύαρη[/author]

Σπεύδω να θυμίσω ότι η ποίηση –αξία που δεν παίζεται ακόμη στα Χρηματιστήρια- μπορεί να δώσει τροφή, σκέψεις, [αλληλ]επιδράσεις ρεύματα και ωκεανούς ελπίδας.

Αχ, για τους νεότερους ίσως δεν έχουν σημασία αυτά ! Ίσως σήμερα να σχολίαζαν τα βιβλία και το περιεχόμενό τους, με βάση και κάποια καμώματα συγγραφέων, ως ΕΥ-ΠΩ-ΛΗΤΑ;;;…

Η Ιστορία διεκδικείται από όλους! Η αδικία από κανέναν! Αδικία δεν κάνουμε! Ιστορία γράφουμε; Θα φανεί!!!

`
Μίλτος Σαχτούρης

Οι γενναίοι

Είναι γενναίοι, όμως κλαίνε

πιστεύουνε σαν τα μικρά παιδιά

φορούν κουρέλια

ακριβά κουστούμια

ζούνε μέσα σε κήπους ή επαύλεις

ή μέσα σ’ ένα δωμάτιο σκοτεινό

άλλοι μέσα σε δρόμους τρόμους τριγυρίζουν

άλλοι σε σύρματα πάνω κρεμασμένοι ανεμίζουν

άλλοι κλεισμένοι μες στις φυλακές

όλοι πασκίζουν ιδρώνουν

χάνουνε, πετυχαίνουν ή

νομίζουν ότι χάνουνε ή

νομίζουν ότι πετυχαίνουν

πάντοτε ο δαίμονας τούς παραστέκει

σηκώνει την κάννη, το τουφέκι του

στο κέντρο της καρδιάς

τούς σημαδεύει.

Ποιητική συλλογή «Εκτοπλάσματα», Κέδρος, 1989

[author]του Γιώργου Καρτάκη[/author]

`

Στον απόηχο, αλλά ακόμα μέσα στο ωστικό κύμα των πρόσφατων αναταράξεων γράφονται αυτές οι λίγες γραμμές. Σκέψεις παλιές που βρίσκουν δυνατότητα διεξόδου μέσα στο δημοκρατικό κλίμα αυτών των ημερών, κλίμα που εύχομαι και ελπίζω να παραταθεί και να μη με (μας) απογοητεύσει στο μέλλον. Γιατί, μπορεί ο Έλλην άρχων να μην είναι, όπως περήφανα ο ίδιος ομολογεί, «παντός καιρού», θα πρέπει όμως να ξέρει, μετά από μια απλή ανάγνωση της ελληνικής Ιστορίας, ότι ούτε οι Έλληνες είναι.
Και θα ξεκινήσω την σύντομη αυτή περιήγηση από τα σαλόνια, τα στρογγυλά γραφεία και τις τουαλέτες της Ουάσιγκτον, όπου στο πρόσφατο παρελθόν ο πρόεδρος Κλίντον απολάμβανε τις περιποιήσεις της θρυλικής Μόνικα. Σε εκείνη την περίοδο έγινε σαφές στους πολίτες ανά τον κόσμο, πως πολιτικό ήθος και μοιχεία μπορούν κάλλιστα να συνυπάρχουν στο νεοφιλελεύθερο μοντέλο, ανεπηρέαστα μάλιστα, όπως προσπαθούσαν να μας πείσουν και συνεχίζουν οι εμπνευστές του. Εξάλλου στο δίλημμα που και ως μαθητές του κατηχητικού έπρεπε να απαντήσουμε καταφατικά ήταν πως « ο ιερέας μπορεί μεν να είναι εγκληματίας, την στιγμή ωστόσο που τελεί το μυστήριο της Θείας Κοινωνίας καθαγιάζεται και ταυτίζεται με τον Θεό». Ήταν επίσης εμφανές, πως ο εν λόγω πρόεδρος είχε καλές σχέσεις με τον Θεό, αφού ανελλιπώς τις Κυριακές εκκλησιαζόταν μετά της οικογένειάς του.
Το διπρόσωπο αυτό μοντέλο ηθικής εξάγεται γρήγορα και βρίσκει απήχηση, διότι φαίνεται ότι διευκολύνει τα στραβοπατήματα πολλών άλλων και στον ευρωπαϊκό χώρο. Πάμπολλοι αρχηγοί κρατών στην Ιταλία, την Γαλλία, την Αγγλία, αλλά και υψηλοί αξιωματούχοι στο περιβόητο πλέον ΔΝΤ, βρίσκουν την ευκαιρία να νομιμοποιήσουν τις παλλακίδες τους, να συνάψουν σχέσεις με αστέρες της μόδας και της τηλεόρασης, να παρελάσουν απ΄εμπρός μας με την «ωριμότητα» του τι πιο φυσιολογικό: Είσαι ό, τι δηλώνεις, είσαι αυτό που φαίνεται.
Έτσι η Καγκελάριος της Γερμανίας – η «μαμά», όπως την αποκαλούν οι Γερμανοί σχολιαστές – ηγείται της μεγαλύτερης και ισχυρότερης χώρας στην Κεντρική Ευρώπη έχοντας πίσω της μια θολή πορεία σε σχέση με τις διασυνδέσεις της με το ΚΚ της πάλαι ποτέ Ανατολικής Γερμανίας και τις δυνατότητες που αυτό της προσέφερε, ώστε να ελιχθεί πολιτικά. Ο βλοσυρός, ευθύς και ακέραιος κύριος Σόιμπλε εκτός από οικονομικά σκάνδαλα έχει ως απόδειξη της άμεμπτης ηθικής του την καθήλωση στην αναπηρική καρέκλα.
Σκοπός μου δεν είναι να ηθικολογήσω, αλλά να εκφράσω την απορία, ότι τίποτα από όλα αυτά, που σε άλλες εποχές θα συνεπάγονταν την αποβολή τους από την πολιτική σκακιέρα, δεν τους εμπόδισε να κρατήσουν στα χέρια τους την τύχη εκατομμυρίων ανθρώπων σείοντας ταυτόχρονα το δάχτυλο της ηθικής, νουθετώντας, αποβάλλοντας και χαρακτηρίζοντας άλλους ή και ολόκληρους λαούς ως «τεμπέληδες», «ψεύτες», «αγνώμονες», …

Το μοντέλο εισήχθη και στην Ελλάδα. Ο ηγέτης της δικής μας σοσιαλιστικής αναγέννησης υπήρξε ο πρώτος διδάσκων. Το είδαμε πρόσφατα – με αποκορύφωμα τις προηγούμενες εβδομάδες – να δίνει συνεντεύξεις υπό την επήρεια αλκοόλ στην τηλεόραση και στον κίτρινο γερμανικό τύπο βεβαιώνοντας με απεριόριστη θρασύτητα την σύμπραξη του με τις τράπεζες για επιβολή ελέγχων, να κραδαίνει χαρτονομίσματα τριτοκοσμικών χωρών στην προσπάθεια να συνοδεύσει με πειστικά επιχειρήματα την απουσία πολιτικού λόγου, σε πλακάτ του τύπου «Σόιμπλε σ΄αγαπάμε» κλπ. Αγκάθι, όμως, αποτελούν τόσο οι μισθοί που τα πολιτικά πρόσωπα εισπράττουν σήμερα για παροχή έργου, όσο και τα περιουσιακά τους στοιχεία, αν αναλογιστεί κανείς – όπως ορθά μού επεσήμανε αυτές τις μέρες μια αγαπητή φίλη -, πως οι περισσότεροι έλληνες πολιτικοί στο παρελθόν και στην σύντομη ιστορία του κράτους πέθαναν φτωχοί. Τι έχει αλλάξει;

Ρώτησα τον μπούτσον μου και μου είπε να μη σε προσκυνήσω.

`
* Απάντηση του Καραϊσκάκη στον Μαχμούτ Πασά.