Σήμερα συμπληρώνονται δύο χρόνια χωρίς τον Μίκη Θεοδωράκη

Κύκλος εννέα τραγουδιών σε μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, στίχους του Μιχάλη Γκανά,

με ερμηνευτή τον Βασίλη Λέκκα και επιμέλεια ενορχηστρώσεων από τον Γιάννη Σπάθα.

Οι δρόμοι του Αρχάγγελου

Χρυσά φτερά, βυζαντινό μου βλέμμα,
αρχάγγελοι χορεύανε στο αίμα,
κι ένα τραγούδι μέσα στη φωνή μου,
μου γύρευε μιαν έξοδο κινδύνου.

Γιάννενα και Τρίπολη και Σύρα,
όμορφη σκονισμένη μου πορφύρα,
Χίος, Κεφαλλονιά και Μυτιλήνη,
μοίρα μου πελαγίσια Ρωμιοσύνη.

Χάλκινο το τραγούδι μας στο στόμα,
τίποτε δεν το φίμωσε ακόμα.

Τρελή φυλή που κλαίει και γελάει,
μ’ έναν καημό κοιμάται και ξυπνάει,
να σπείρει τα πελάγη με σιτάρι,
για να θερίσει το μαργαριτάρι.

Γιάννενα και Τρίπολη και Κρήτη,
ρίζα μου περηφάνια Ψηλορείτη,
Ζάτουνα και νησιά της αγωνίας,
φλέβα μου μυστική της Ιωνίας.

Χάλκινο το τραγούδι μας στο στόμα,
τίποτε δεν το φίμωσε ακόμα.

“Άφησα τα πόδια μου στην άμμο”.

Θύμωσα γιατί δημιούργησα έτσι ίχνη.

Αλλά μετά σκέφτηκα ότι στην άμμο

όλα είναι εφήμερα

και γρήγορα δίχως ίχνη θα μπορέσω να φτιάξω νέα.

Άλλωστε στον αέρα είναι το ταξίδι

κι όχι στην προσγείωση.

Και τότε ενθάρρυνα τον αντίπαλο

να πετάξει κι αυτός ψηλά

για να μπορώ κι εγώ να υπάρχω.

Δε με νοιάζουν οι κορυφές.

Είναι ακίνητες

σαν αυτούς που εξουσιάζουν.

Εγώ έχω μάθει να κινούμαι

ελεύθερος από χειραψίες και μέταλλα.

Γι’ αυτό γρήγορα θα βγάλω απ’ το λαιμό

κι αυτό το χρυσάφι.

Με φορτώνει βάρος

κι εγώ θέλω να είμαι ελαφρύς.

Ελαφρύς σαν αυτόν που κάνει απλώς το καθήκον του.

Ελαφρύς σαν τα παπούτσια που μου στέρησαν.

Ελαφρύς σαν τα 21 γραμμάρια της ψυχής μου.

Μόνο έτσι θα μπορώ να μιλάω ελληνικά, αγγλικά, ιαπωνικά

και όλες τις γλώσσες του κόσμου

λέγοντας ο.τι να ‘ναι

με την αλήθεια μου

χορεύοντας ζεϊμπέκικο στον αέρα.

Εισαγωγή- μετάφραση: Φώτης Παπαθανασίου

Aν το Θέατρο είναι ο τόπος όπου εικονοποιείται το αιώνιο παράδειγµα των µύθων, και η Μουσική είναι ο τρόπος που το ανθρώπινο συγκλίνει στην άφατη καθολική αρµονία, τότε η Όπερα είναι µάλλον η µέγιστη σύζευξη αυτών των δυο σε µια µοναδική Τέχνη που στόχο έχει τη γεφύρωση του πεπερασµένου µε το υψηλό και το αληθές.

Αυτή τουλάχιστον ήταν η αντίληψη του µεγάλου Γερµανού µουσουργού Ρίχαρντ Βάγκνερ, ο οποίος συνέθεσε τα έργα του µε σκοπό τη µύηση του φιλότεχνου κοινού στο άχρονο και το αρχέτυπο.

Το µουσικό δράµα του Πάρσιφαλ, ίσως η σπουδαιότερη όπερα που γράφτηκε µετά το περίφηµο Δαχτυλίδι των Νιµπελούνγκεν, εµπνευσµένη από τη µεσαιωνική γραµµατεία του Αρθούρου και τις φιλοσοφικές αναζήτησεις του ίδιου του Βάγκνερ, παριστά τη διαδροµή του ήρωα για τη σωτηρία της ψυχής του, µέσα από τα µυστήρια του Δισκοπότηρου, που φέρει την δύναµη της επανένωσης της σχέσης του ανθρώπου µε το θεϊκό.

Το λιµπρέτο της επικής όπερας, µεταφράζει και προλογίζει ο Φώτης Παπαθανασίου. Η έκδοση συνοδεύεται από σπάνιες γκραβούρες και φωτογραφίες της εποχής.

Συμπληρώνονται σήμερα 5 χρόνια από τον θάνατο του Μάνου Ελευθερίου

Το τραγούδι με γοητεύει και με συναρπάζει, όταν λειτουργεί ως προέκταση, ακόμα  και ως αξιοπρεπές συμπλήρωμα της έντεχνης μουσικής δημιουργίας.  Στην Ευρώπη έχει συμβεί αυτό, με την θεαματική ανάπτυξη των τραγουδιών Lied.   Κορυφαίοι συνθέτες  Μπετόβεν, Σούμπερτ, Μπράμς, Μπερλιόζ, Σούμαν , Ντεμπισί κ.α. αντιμετώπιζαν το τραγούδι με την ίδια σοβαρότητα, που λογάριαζαν την άλλη πλευρά της μεγάλης τους μουσικής. Σε ότι αφορά τα δικά μας, δεν με ενδιαφέρει καθόλου το τραγούδι ως διασκεδαστικό προϊόν, εκτός βέβαια εάν πρόκειται για την λαϊκή δημοτική μας παράδοση.

Στην Ελλάδα, χωρίς να υπάρχουν ομοιότητες με το ευρωπαϊκό Lied,  εν τούτοις ξεκινάμε και εμείς και αυτοί, από την ίδια ακριβώς αφετηρία:   η ανάδειξη μέσω της μουσικής, της ποίησης και του ποιητικού στίχου.  Φυσικά, πρόκειται για διαφορετικές σχολές , οι οποίες κινούνται παράλληλα  χωρίς να ανταμώνουν ποτέ.  Δεν είναι του παρόντος να αναλύσω τις διαφορές.Επιτρέψτε μου μόνο να πω τούτο.  Εμείς ανήκουμε σε μία μεγάλη παράδοση σε σχέση με το τραγούδι, που αγγίζει την ακμή  της ελληνικής μας αρχαιότητας με τους μεγάλους ποιητές, μουσικούς κλπ, ενώ οι δυτικοί έχουν πίσω τους μία διάρκεια επτακοσίων περίπου χρόνων, η οποία δημιούργησε μία εκπληκτική άνθιση στην έντεχνη μουσική και στο τραγούδι τους. Τα αναφέρω αυτά για να κατανοήσουμε καλύτερα, πόσο αβίαστα προέκυψε στον καιρό  μας από σημαντικούς συνθέτες και ποιητές, ένα τέτοιο τραγούδι.

Ο Μάνος Ελευθερίου ανήκει στην υψηλή περιοχή  των σπουδαίων  ποιητών μας. Αναφέρω δύο συλλογές του, «Αναμνήσεις από την όπερα» και «Αγρυπνία για το σκοτεινό τρυγόνι στην εκκλησία του προφήτη Ελισσαίου»  που αποτελούν διαμάντια της νεότερης ελληνικής ποίησης.  Στο τραγούδι λοιπόν κόμισε την ποίησή του.  Δεν προσέφερε απλούς στίχους, γιατί δεν είναι στιχουργός.  ΄Εγραψε και λίγα τέτοια, αλλά εδώ μιλάμε για τα σημαντικά του.  Όπως στιχουργοί δεν είναι, ο Γκάτσος, ο Λειβαδίτης, ο Χριστοδούλου, ο Μύρης, και ο Αναγνωστάκης.

«Χρέος» είναι ο τίτλος της δεύτερης δισκογραφικής δουλειάς του Μιχάλη Πρεπόνη την οποία ερμηνεύει ο Ψαραντώνης. Μετά την μελοποίηση 16 τραγουδιών σε ποίηση του Νίκου Καρούζου με τίτλο «Η νύχτα με συμφέρει» (2017) και που ερμηνεύει ο ίδιος ο συνθέτης, έρχεται σήμερα να παρουσιάσει 9 τραγούδια, 6 από τα οποία είναι σε ποίηση Κ. Π. Καβάφη, Νίκου Καζαντζάκη, Γιώργου Σεφέρη, και Οδυσσέα Ελύτη.

ΤΕΙΧΗ (Κ. Π. Καβάφης)

Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
μεγάλα κ’ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.

Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ.
Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη•

διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον.
Α όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω.

Αλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον.
Ανεπαισθήτως μ’ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.