`

Το σύντομο αυτό θεατρικό έργο του αυστριακού ζωγράφου Oskar Kokoschka θεωρείται το πρώτο εξπρεσιονιστικό δράμα στην ιστορία του θεάτρου και ένα από τα πλέον επιδραστικά κείμενα στην εξέλιξη της θεατρικής αλλά και της κινηματογραφικής τέχνης του 20ου αιώνα. Η πρώτη παράσταση στο Kunstschau Theater της Βιέννης το 1909 προκάλεσε σκάνδαλο, και χρειάστηκε να επέμβει η αστυνομία. Τον Ιούνιο του 1921 θα ανέβει με τη μορφή όπερας, μετά από τις απαραίτητες διορθώσεις και προσθήκες, σε μουσική του Paul Hindemith, στη Staatsoper της Στουτγκάρδης. ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ
`

Το μονόπρακτο γράφτηκε το 1907, με πρωταγωνιστές έναν άντρα πολεμιστή και μια γυναίκα οικοδέσποινα ενός πύργου, που πλαισιώνονται αντίστοιχα από μια ομάδα συμπολεμιστών και μια ομάδα γυναικών. Μετά την άφιξη των πολεμιστών στον πύργο, η γυναίκα ερωτεύεται τον άντρα, ο άντρας τη σημαδεύει με καυτό σίδερο, και στη συνέχεια η γυναίκα καταφέρνει να τον αιχμαλωτίσει. Ο άντρας θα απελευθερωθεί τελικά και θα δολοφονήσει με ένα του άγγιγμα όχι μόνο τη γυναίκα, αλλά και ολόκληρη τη συνοδεία της, μαζί με τους συμπολεμιστές του. Αφού βάλει φωτιά στον πύργο, θα αποχωρήσει μέσα στις φλόγες. Πρόκειται για μια παντομίμα με υποστηρικτικούς διαλόγους, αφού όλη η δράση επικεντρώνεται στις κινήσεις των ηθοποιών, ενώ σημαίνοντα ρόλο κατέχουν οι φωτισμοί και η σκηνογραφία. Ακολουθεί ένα απόσπασμα από το τελείωμα του έργου:

`

[…]
ΓΥΝΑΙΚΑ:
Χλωμέ! Τρόμαξες;
Ξέρεις από φόβο.
Κοιμάσαι μόνο; Ξύπνησες.
Μʼ ακούς;

ΑΝΤΡΑΣ:
(Αιχμάλωτος, βαριανασαίνει, σηκώνει με δυσκολία το κεφάλι, κουνά το ένα χέρι, μετά και τα δυο, τραγουδώντας όλο και πιο δυνατά, στο τέλος δραπετεύει)
Άνεμος που κινεί
τις στιγμές του χρόνου.
Μοναξιά.
Η ηρεμία και η πείνα μου προκαλούν σύγχυση.
Αλλεπάλληλοι κόσμοι, ανάσα καμία, η νύχτα διαρκεί.

`

Όμορφη, όμορφη, όμορφη που “σαι αγάπη μου.
Τι όμορφη που είσαι.
Γλυκιά σαν του περιστεριού και τρυφερή η ματιά σου. Καμιά από τις όμορφες δεν παραβγαίνει εμπρός σου.
Εσύ “σαι κρινολούλουδο κι” εκείνες είναι αγκάθια.

Ίδια με κόκκινη κλειστή τα κόκκινα σου χείλη.
Σα ρόδι που το κόψανε στη μέση μού φαντάζει πίσω από το πέπλο σου το ροδομάγουλο σου.

Τα δυο σου στήθια μοιάζουνε δίδυμα ζαρκαδάκια που να βοσκήσουν βγήκανε μες στα ανθισμένα κρίνα.
Φίλα με, φίλα με, μ” όλα τα φιλιά που έχεις μες στο στόμα, μέθα με στης αγκάλης σου το πιο γλυκό κρασί, και το όνομα σου άρωμα, μύρο χυμένο κάτω.

Όλων των μύρων τ” άρωμα και η ευωδιά είσαι εσύ. Ναι, πιο πολύ κι” από το κρασί μεθώ όταν μ” αγγίζεις. Να σ” αγαπάνε, άντρα μου, αυτό μονάχα αξίζεις.

Όμορφη, αψεγάδιαστη είσαι αγαπημένη. Αχ, μου “χεις κλέψει την καρδιά μου, αγάπη μου, αδελφή μου, μ” ένα σου βλέμμα μοναχά, μια χάντρα στο λαιμό σου.
Μέλι κερήθρας στάζουνε τα δυο γλυκά σου χείλη, μέλι και γάλα αργοκυλούν στη γλώσσα σου από κάτω.

Κήπος κλειστός, ολάνθιστος είσαι αγαπημένη, πηγή με γάργαρο νερό. Παράδεισος από δροσιές, παράδεισος από ροδιές το κάθε σου αυλάκι.

Κανέλα, μοσχοκάλαμο κι” ο νάρδος με τον κρόκο, και ρίζες αρωματικές του Λίβανου και σμύρνα και αλόη, και όποιο μύρο πεις, σε “σένα ευωδιάζουν.

Σήκω Βοριά, έλα Νοτιά, φύσα τα κλωνιά μου, να ξεχυθούν, να σκορπιστούν παντού οι ευωδιές μου. Σήκω Βοριά, έλα Νοτιά φυσήξτε τα κλωνιά μου να ξεχυθούν, να σκορπιστούν παντού τα αρώματά μου.

Σήκω Βοριά, έλα Νοτιά, φυσήξτε τα κλωνιά μου να ξεχυθούν, να σκορπιστούν παντού τα αρώματά μου.

Κι” ας κατεβεί ο άντρας μου στο κήπο που “ν” δικός του, για να γευτεί όποιο καρπό απ” τα κλαδιά του θέλει, για να γευτεί όποιο καρπό απ” τα κλαδιά μου θέλει.
`

*************************************************************

Το 2010 κυκλοφορεί μια μουσική εργασία πάνω στο ποίημα, «Άσμα Ασμάτων»  ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ από τον συνθέτη και μουσικό ερευνητή, Κώστα Μυλωνά. Γράφει σχετικά ο ίδιος:
«Το Άσμα – Ασμάτων είναι ένας κύκλος τραγουδιών που το βασικό χαρακτηριστικό του είναι η αρραγής ενότητα ενός ενιαίου μουσικού ύφους που ταυτίζεται με το πνεύμα και τη βαθύτερη ουσία, του αιώνιου και αξεπέραστου αυτού ποιητικού κειμένου. Ενός κειμένου στο οποίο ο έρωτας σʼ όλες τις μορφές του, από την πιο αγνή έως την πιο αισθησιακή, υμνείται και παρουσιάζεται μʼ έναν τρόπο εκθαμβωτικού και ανυπέρβατου ποιητικού κάλλους.Πολλές είναι οι αποδόσεις αυτού του κειμένου στη νεοελληνική γλώσσα: Κ. Φριλίγγος (1912), Γ. Τσουκαλάς (1929), Σ. Νικοκάβουρας (1925), Γ. Ελιγιά (1928), Γ. Βουγίδης (1929), A. Χατζηδάκης (1930), A. Περνάρη (1932), Κ. Καλλίνικος (1938), Ε. Ζαφειρόπουλος (1938), Λ. Χατζηκώστας (1964), Γ. Σεφέρης (1965), Ν. Σκιαδόπουλος (1970). Η μετάφραση του Γιώργου Σεφέρη, κορυφαία επίδοση νεοελληνικής λογοτεχνικής μετεγγραφής στη δεκαετία του 1960, που εξισορροπεί την ανθρώπινη ερωτική πλευρά με τη θρησκευτική ανάταση, είχε πάρει τα πρωτεία από τη μετάφραση του Γιωσέφ Ελιγιά που μέχρι τότε κρινόταν ως η καλύτερη.

`

Ο ποιητής Σωτήρης Τριβιζάς ανθολογεί ποιητές της γενιάς του Μεσοπολέμου: Ανθολογούνται οι: Τέλλος Άγρας, Μίνως Ζώτος, Κ. Γ. Καρυωτάκης, Γιώργος Κοτζιούλας, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Κώστας Ουράνης, Μήτσος Παπανικολάου, Μαρία Πολυδούρη και Ρώμος Φιλύρας.

Ο Δημήτρης Μαραμής, στο CD που συνοδεύει την έκδοση, παρουσιάζει τον κύκλο τραγουδιών Κυριακές μες στο χειμώνα. Έξι τραγούδια σε ποίηση Κ. Γ. Καρυωτάκη, Μ. Πολυδούρη, ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ, Ν. Λαπαθιώτη, Μ. Παπανικολάου, Τ. Άγρα και σε ερμηνεία του Κωνσταντίνου Κληρονόμου.
`
*****

Ρώμος Φιλύρας, Διαθηκη

Εγώ παρήλθα, τραγουδώντας τη χαρά,
τις έμορφες, τα ρόδα και τ’ αηδόνια.
Χορεύοντας και πίνοντας αδρά
ένιωσα απάνω στα μαλλιά τα χιόνια.

Στου κύπελλου το κατακάθι η συμφορά
κι η στάχτη, που αψηφούσα τόσα χρόνια.
Τώρα στο κύμα τα πετώ, μακριά,
τώρα με λιώνουν πόνοι και τριζόνια…

Σε νότα και ρυθμό, στίχο μεστό
σ’ ένα τραγούδι επόθησα να κλείσω
μιαν αρμονία, νόημα σωστό.

Μα δεν κατόρθωσα θεία να μιλήσω,
παλμό να δώσω και να συγκλονίσω
την άπειρη ψυχή του κόσμου σε σεισμό.

`

Πρόκειται για ζωντανή ηχογράφηση των παραστάσεων του Μιχάλη Σιγανίδη και των «Φίλων Μίλτου Σαχτούρη» που δόθηκαν στις 28, 29 & 30 Απρίλη του 2009 στη μουσική σκηνή «ΑΥΛΑΙΑ». Συμμετέχουν οι : Αλκίνοος Ιωαννίδης, Σαβίνα Γιαννάτου, Βικτωρία Βελίκοβα και Λίνος Ιωαννίδης και συμπράττουν μαζί τους οι μουσικοί : Αντώνης Ανισέγκος (πιάνο), Κώστας Θεοδώρου (τύμπανα), Αλκίνοος Ιωαννίδης(φωνή, φλογέρες), Χάρης Λαμπράκης (νέι, πλήκτρα), Θοδωρής Ρέλλος (σαξόφωνο, φωνή) κι ο Μιχάλης Σιγανίδης (κοντραμπάσο, κιθάρα, φωνή, G3). «Ένα ηχητικό ντοκιμαντέρ … μια ιδιόρρυθμη “αποδομητική” τραγουδοποιία που χαρτογραφεί ένα λεπτομερέστατο ηχητικό τοπίο όπου συνυπάρχουν το συγκεκριμένο πλαίσιο και ο ελεύθερος αυτοσχεδιασμός» κι ότι ακούγονται συνθέσεις από τους έξι δίσκους που εξέδωσε, από το 1987, ο Μιχάλης Σιγανίδης».

`

*******

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ: Το πρωί και το βράδυ, Ποίηση: Μίλτος Σαχτούρης
Το πρωὶ
βλέπεις το θάνατο
να κοιτάζει απ᾿ το παράθυρο
τον κήπο
το σκληρὸ πουλὶ
και την ήσυχη γάτα
πάνω στο κλαδὶ

έξω στο δρόμο
περνάει
τ᾿ αυτοκίνητο-φάντασμα
ο υποθετικὸς σωφὲρ
ο άνθρωπος με τη σκούπα
τα χρυσὰ δόντια
γελάει
και το βράδυ
στον κινηματογράφο
βλέπεις
οτι δεν είδες το πρωὶ
τον χαρούμενο κηπουρὸ
το αληθινὸ αυτοκίνητο
τα φιλιὰ με το αληθινὸ ζευγάρι

ότι δεν αγαπάει το θάνατο
ο κινηματογράφος

`

Ο Ψαραντώνης ερμηνεύει Μπωντλαίρ, Πούσκιν, Λόρκα, Πιρ Σουλτάν Αμπτάλ, Μπόρχες και Ρίλκε, μελοποιημένους από τον Δημήτρη Αποστολάκη και παιγμένους από τους Χαΐνηδες και τους Mode Plagal

`

*******

`
ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ: «ΟΔΥΣΣΕΑΣ»

Ποίηση: Χόρχε Λουί Μπόρχες
Ελευθ. μετάφραση: Δ. Αποστολάκης

Το σιδερένιο του σπαθί ξετέλεψε το χρέος
της μαύρης της εκδίκησης ως όφειλε να κάμει
τώρα τα βέλη τα τραχειά και το μακρύ κοντάρι
χύσαν το αίμα των κακών κι έχει ποτίσει ο δρόμος

Που να ‘ναι εκείνος όμως
που μέρα νύχτα γύριζε εξόριστος στον κόσμο
και τ’ όνομά του έλεγε πως ήτανε Κανένας

Πείσμα στο πείσμα ενός Θεού κόντρα στις θάλασσές του
στη γη και στη γυναίκα του γύρισε ο Οδυσσέας
Πείσμα στο πείσμα ενός Θεού, των γκρίζων των ανέμων
στου Άρη το συντάλαγο οπού φωλιάζει ο τρόμος

Τώρα κοιμάται ήσυχα στο νυφικό κρεβάτι
και δίπλα η βασίλισσα η πολυξακουσμένη
κι είναι το προσκεφάλι της στη μυρισμένη κλίνη
του αντρειωμένου βασιλιά ο δυνατός ο ώμος

Που να ‘ναι εκείνος όμως
που μέρα νύχτα γύριζε σαν το σκυλί τον κόσμο
και τ’ όνομά του έλεγε πως ήτανε Κανένας