Μετά το πέρας της συγκέντρωσης και αξιολόγησης των ποιητικών συλλογών που απεστάλησαν ταχυδρομικά είτε συγκεντρώθηκαν προσωπικά από την επιτροπή που είχε αναλάβει την διεκπεραίωση της έκδοσης της «Ανθολογίας Νεότερης Ελληνικής Ποίησης», ανακοινώνεται πως:

Η δημιουργία μίας τέτοιας ανθολογίας θα μπορούσε να θεωρηθεί κατά το δυνατόν αντιπροσωπευτική και ολοκληρωμένη μόνο στην περίπτωση που θα ήταν δυνατή η παρουσίαση κειμένων που θα εξέφραζαν μία νέα δυναμική. Σκοπός αυτής της συγκέντρωσης ποιημάτων ήταν η απόδειξη της ύπαρξης κάποιας ποιητικής ανανέωσης σε τέτοιο εύρος και ποικιλία που θα αποτελούσε έναν πραγματικό σύγχρονο ποιητικό χάρτη, και δεν θα εξυπηρετούσε καμία σκοπιμότητα πέρα από την τεκμηρίωση μίας πιθανής αναγέννησης.

Αυτός ο στόχος, δυστυχώς, δεν επιτεύχθηκε. Ο αριθμός των ποιητών που ξεχώρισαν είναι τόσο μικρός που σε καμία περίπτωση δεν θα μπορούσε να σταθεί δυνατή η δημιουργία μίας πραγματικής ανθολογίας.

Κατόπιν μάλιστα μίας κοπιαστικής έρευνας αποδείχθηκε πως ένα μέρος των ποιητικών συλλογών που σε μία πρώτη φάση δημιούργησαν ένα ενδιαφέρον, δεν περιείχαν παρά αντιγραφές. Το φαινόμενο αυτό εντοπίστηκε σε «ποιήτριες» και «ποιητές» διαφόρων ηλικιών. Αυτό το αφήνουμε εσκεμμένα ασχολίαστο, κρίνεται από τη φύση του.

Σε ένα άλλο ποσοστό των νεότερων ποιητών τώρα, μπορούμε να πούμε πως δεν βρέθηκαν ισχυρά δείγματα, έστω, κάποιας συγκροτημένης αναζήτησης. Τα περισσότερα κείμενα στερούνται ύφους, αναλογιών, και το περιεχόμενό τους βρίσκεται εγκλωβισμένο μέσα σ’ έναν, πολλές φορές πανομοιότυπο, ψυχολογικό μηχανισμό, σε έναν εκφραστικό κόμπο. Βεβαίως κάθε ένας που εκθέτει μία κριτική άποψη, όπως και τα υποφαινόμενα μέλη αυτής της επιτροπής, ενδέχεται να περάσει το κατώφλι ενός ρίσκου που δεν είναι σίγουρο αν θα δικαιωθεί στο μέλλον. Σε αυτό το site όμως μετράμε ήδη περιπτώσεις που μία πρώτη επιδοκιμασία ενός πρωτοεμφανιζόμενου ποιητή ακυρώνεται σύντομα από την εκτενέστερη παρουσίαση του έργου του.

Οι μάχες που εκτυλίσσονται στα σπλάχνα μου ακολουθούν μιαν ιδιότυπη κοπτική και ραπτική: κόβουν μίσχους από τα πιο απίθανα ερεθίσματα για να ράψουν αρώματα βλάσφημων, χιμαιρικών ανθέων. Ως άλλος Frankenstein αγαπώ τα τέρατά μου αλλά, αρχικώς, τα κρύβω, διότι γνωρίζω ότι αν οι άνθρωποι τα μισήσουν, θα βρεθώ ενώπιον σκληρού, μοιραίου διλήμματος: να στραφώ κατά των τεράτων μου ή κατά των ανθρώπων; Επιλέγω να στρέψω τα τέρατά μου στους ανθρώπους. Υπέρ τους, κατά τους, ας αποφασίσουν οι άνθρωποι την τύχη των τεράτων μου μέσα τους. Αν ήμουν σεμνός, θα δημιουργούσα τη σεμνότητά μου˙ όχι τέρατα.

Κατά την προσφιλή αφιέρωση των ελεύθερων ωρών μου, προσφάτως παρακολούθησα στον κινηματογράφο το φιλμ «The Day The Earth Stood Still». Πρόκειται για έργο επιστημονικής φαντασίας, στο οποίο, για πολλοστή φορά, εξωγήινοι επισκέπτονται τη γη. Τη συγκεκριμένη φορά, οι προθέσεις της επίσκεψής τους σχετίζονταν με τις οικολογικές τους ευαισθησίες: οι εξωγήινοι, εκμεταλλευόμενοι την τεχνολογική τους υπεροχή έναντι του ανθρωπίνου είδους, έρχονται με στόχο να το αφανίσουν, προκειμένου να προστατεύσουν τον πλανήτη που το φιλοξενεί. Ενδιαφέρον. Σε μια φυσιοκεντρική θεώρηση, ο από μηχανής θεός σώζει το οικείο πλανητικό οικοσύστημα.

Ο επικεφαλής των εξωγήινων, σε δεδομένη χρονική στιγμή της ταινίας, ευρίσκεται στον οίκο ενός νομπελίστα επιστήμονος, ο οποίος επιχειρεί να τον μεταπείσει. Την ώρα που ο βραβευμένος επιστήμων επιχειρηματολογεί επί του διατί ο αφανισμός του ανθρωπίνου είδους δεν αποτελεί λύση στο πρόβλημα της περιβαλλοντικής κακοποίησης, τα μεγάφωνα του οικιακού ηχοσυστήματος αναπαράγουν τις περίφημες «Goldberg Variations». Ο εξωγήινος, τότε, εστιάζει την προσοχή του στο αιθέριο άκουσμα, έχοντας τοπικές συσπάσεις συγκίνησης στο κατά τα άλλα ανέκφραστο δέρμα του προσώπου του. «Eίναι Bach», του απευθύνεται η συνεργάτιδα του βραβευμένου επιστήμονος, κι εκείνος αποκρίνεται «είναι πανέμορφο».

Πριν από είκοσι πέντε περίπου χρόνια πήγα καλεσμένος σε ένα σπίτι, όπου διάφοροι ποιητές θα διάβαζαν ένα έργο τους, και ο οικοδεσπότης θα σέρβιρε πράσινο τσάι με λεμόνι και βουτήματα κανέλας. Τώρα που το σκέφτομαι, από εκείνους τους ποιητές, σήμερα δε ζει κανείς. Θα ήταν λίγο-πολύ όλοι γύρω στα είκοσι πέντε, συνομήλικοί μου. Τον μεγαλύτερο σε ηλικία, και καλύτερο, τον έφαγε η κακιά αρρώστια. Καρκίνος. Ήταν ο Θέμης Τασούλης, παντρεμένος με μία συμπαθητική Γαλλίδα, και είχαν δύο κοριτσάκια, νομίζω. Χαμηλών τόνων ποιητής και χαμηλόφωνος άνθρωπος, δεν επέβαλλε την παρουσία του και δεν εκβίαζε καταστάσεις. Η δόξα και η φήμη δεν τον ενδιέφεραν. Είχε αρκετή γαλήνη μέσα του για να τη μεταλαμπαδεύσει και σε άλλους. Μου άρεσε να τον ακούω να διαβάζει. Έκλεινα, κατά το συνήθειό μου, τα μάτια και ταξίδευα σε κόσμους μακρινούς, σε κόσμους αιθέριους, όπου μόνο οι ποιητές και οι αγαπώντες την ποίηση έχουν πρόσβαση. Περνούσα τότε τη φάση του Ελύτη, και κάθε τι ονειρικά ελληνικό με «έστελνε», όπως λέγαμε τότε στην κοινή καθομιλουμένη. Στην ίδια παρέα ήταν κι ένας ποιητής, που δεν θα αναφέρω το όνομά του, για λόγους που θα αντιληφθείτε αμέσως παρακάτω. Ήταν μάλλον άχρωμος, κοντός, με ποντικίσια μάτια, κι ένα μουσάκι – ή μήπως ήταν μουστάκι; – σκόρπια διαδήλωση. Τίποτα επάνω του δεν απέπνεε την ευωδιά της Μούσας Ερατώς. Η φωνή του ήταν ανύπαρκτη και οι στίχοι του μάλλον αδιάφοροι. Είχε όμως μεγάλες φιλοδοξίες για το άτομό του, όπως έχουν πολλοί από αυτούς που μπαίνουν ασεβείς στο χώρο της Ποίησης. Λίγο καιρό μετά τον ξαναείδα, στο ίδιο σπίτι, με άλλους ποιητές, που δεν θυμούμαι πια τα ονόματά τους.

Εφ. ʽΗ ΕΠΟΧΗ ʼ, 4/4/1999

Ελάβαμε και δημοσιεύσαμε την κάτωθι επιστολή από τον ποιητή Γιώργο Μαρκόπουλο.

Αγαπητή «Εποχή»,

Δεν χωράει αμφιβολία πως τα τελευταία χρόνια παρακολουθούμε ένα φαινόμενο που είμαι βέβαιος ότι και πολλούς άλλους θα έχει προβληματίσει. Πρόκειται για την έξαρση των ποιητικών εκδηλώσεων, αλλά και με τον τρόπο που αυτές οργανώνονται.
Και όσο για την έξαρση, πιστεύω ότι δεν πρέπει μια τέχνη τόσο «κλειστή» και ταπεινή όπως η ποίηση ναι επιμένει να εκτίθεται, με τέτοια συχνότητα μάλιστα, σε ένα κόσμο που διαρκώς και εμφανέστατα, με όλες του τις δυνάμεις δείχνει πως δεν τον ενδιαφέρει.
Όσο για τον τρόπο της παρουσίασης, επίσης πιστεύω ότι δεν χρειάζεται εκείνος που καλείτε να προλογίσει τον απαγγέλοντα να είναι και ο ίδιος ποιητής για πολλούς και διάφορους λόγους, που δεν είναι του παρόντος.
Προσωπικά πάντως έχω παίξει αρκετές φορές τον ρόλο αυτό του προλογίζοντος, και όταν συνειδητοποίησα ακριβώς τα παραπάνω, αποφάσισα να απέχω παντελώς (όσο αυτό είναι εφικτό), όπως επίσης αποφάσισα να σταματήσω παντελώς ( και αυτό αποτελεί πρόταση) και την βιβλιοπαρουσίαση στα διάφορα έντυπα, μια και η συχνότητα άρχισε να γίνετε και εδώ επικίνδυνη ώστε μόνο αμιγώς κριτικοί της λογοτεχνίας θα μπορούσαν να την αναλάβουν, με την βεβαιότητα μάλιστα ότι η ενασχόληση τους αυτή αποτελεί καθήκον , ενώ για τους ποιητές , ενέργεια «δαπανηρή» όχι τόσο σε χρόνο , όσο σε απώλεια, περισσότερο δυνάμεων ψυχής.

Ευχαριστώ για τη φιλοξενία
Γιώργος Μαρκόπουλος

ΟΙΚΙΑ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΕΝΕΘΛΙΩΝ

«Και κάλεσα τριγύρα μου την έρημο, την άβυσσο…»
Άγγελος Σικελιανός

Με τίτλο «Για το σπίτι του Άγγελου» δημοσίευσα το πρώτο μου άρθρο στα «Νέα της Λευκάδας» (20/1/2000), αντικρούοντας την άποψη κάποιου δημοσιογράφου που υποστήριζε ότι το σπίτι που έζησε μέρος της ζωής του ο ποιητής Άγγελος Σικελιανός έπρεπε να γκρεμιστεί γιατί η αναστήλωση και η μετατροπή του σε μουσείο ήταν ανέφικτη. Τότε, ανέφερα ως θετικό βήμα την προσπάθεια που κατέβαλλε ο δήμος Λευκάδας για την αγορά του σπιτιού και την περαιτέρω αξιοποίησή του. Ο πρώην δήμαρχος Λευκαδίων κ. Παναγιώτης Σκληρός, στο πλαίσιο μιας αξιοσημείωτης επικοινωνιακής πολιτικής που είχε αναπτύξει, απάντησε στο άρθρο μου (1/2/2000) και με ενημέρωσε πως: «Ο Δήμος μας ευελπιστώντας ότι τελικά το Υπουργείο Πολιτισμού θα ευαισθητοποιηθεί και θα προβεί στην αγορά της αναφερόμενης οικίας, όπως οφείλει, με συντονισμένες ενέργειές του ενέταξε πίστωση 100.000.000 δρχ. στο Γ΄ Κοινοτικό πλαίσιο στήριξης για την κάλυψη την αναγκών μετατροπής σε ΜΟΥΣΕΙΟ ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ».

Στο μεγάλο αφιέρωμα της εφημερίδας μας για τον Σικελιανό με τίτλο
«ΕΙΣ ΜΝΗΜΗΝ» (19/6/2003) ξανάφερα το θέμα στην επικαιρότητα. Επικαιρότητα μιας εβδομάδας. Κατόπιν το ζήτημα ξεχάστηκε. Αναζητώντας τον φάκελο που περιείχε τις ενέργειες του δήμου για την αγορά της οικίας, απευθύνθηκα στην πρώην αντιδήμαρχο κ. Καλέζου. Μου έδωσε να καταλάβω ότι, εκτός από σκόρπια έγγραφα που κανείς δεν μπορούσε ή δεν ήθελε να συγκεντρώσει, φάκελος δεν υπήρχε! Ένιωσα μόνος, αβοήθητος και σχεδόν φαιδρός, αφού από παντού εισέπραττα κουνήματα κεφαλών, στην καλύτερη περίπτωση, και ειρωνικά γελάκια και ατάκες του στιλ «εδώ καράβια πνίγονται, βαρκούλες τι γυρεύετε».

Ο ιδιοκτήτης της οικίας Σικελιανού κ. Κώστας Μαλακάσης, γιος του σημαντικού συγγραφέα Δήμου Μαλακάση, μου είπε πως ο δήμος Λευκαδίων δεν προέβη στην αγορά του σπιτιού λόγω της χρηματικής διαφοράς των 20.000.000 δρχ. που προέκυψε κατόπιν της απαιτήσεως των χρημάτων αυτών από την θεία του, η οποία κατέχει μέρος του οικήματος. Μειδίασα ελαφρώς, με βαριά καρδιά, καθώς σκέφτηκα πως ολόκληρος Σικελιανός δεν αξίζει για κάποιους ούτε 20 εκατομμύρια!