Οι μάχες που εκτυλίσσονται στα σπλάχνα μου ακολουθούν μιαν ιδιότυπη κοπτική και ραπτική: κόβουν μίσχους από τα πιο απίθανα ερεθίσματα για να ράψουν αρώματα βλάσφημων, χιμαιρικών ανθέων. Ως άλλος Frankenstein αγαπώ τα τέρατά μου αλλά, αρχικώς, τα κρύβω, διότι γνωρίζω ότι αν οι άνθρωποι τα μισήσουν, θα βρεθώ ενώπιον σκληρού, μοιραίου διλήμματος: να στραφώ κατά των τεράτων μου ή κατά των ανθρώπων; Επιλέγω να στρέψω τα τέρατά μου στους ανθρώπους. Υπέρ τους, κατά τους, ας αποφασίσουν οι άνθρωποι την τύχη των τεράτων μου μέσα τους. Αν ήμουν σεμνός, θα δημιουργούσα τη σεμνότητά μου˙ όχι τέρατα.

Κατά την προσφιλή αφιέρωση των ελεύθερων ωρών μου, προσφάτως παρακολούθησα στον κινηματογράφο το φιλμ «The Day The Earth Stood Still». Πρόκειται για έργο επιστημονικής φαντασίας, στο οποίο, για πολλοστή φορά, εξωγήινοι επισκέπτονται τη γη. Τη συγκεκριμένη φορά, οι προθέσεις της επίσκεψής τους σχετίζονταν με τις οικολογικές τους ευαισθησίες: οι εξωγήινοι, εκμεταλλευόμενοι την τεχνολογική τους υπεροχή έναντι του ανθρωπίνου είδους, έρχονται με στόχο να το αφανίσουν, προκειμένου να προστατεύσουν τον πλανήτη που το φιλοξενεί. Ενδιαφέρον. Σε μια φυσιοκεντρική θεώρηση, ο από μηχανής θεός σώζει το οικείο πλανητικό οικοσύστημα.

Ο επικεφαλής των εξωγήινων, σε δεδομένη χρονική στιγμή της ταινίας, ευρίσκεται στον οίκο ενός νομπελίστα επιστήμονος, ο οποίος επιχειρεί να τον μεταπείσει. Την ώρα που ο βραβευμένος επιστήμων επιχειρηματολογεί επί του διατί ο αφανισμός του ανθρωπίνου είδους δεν αποτελεί λύση στο πρόβλημα της περιβαλλοντικής κακοποίησης, τα μεγάφωνα του οικιακού ηχοσυστήματος αναπαράγουν τις περίφημες «Goldberg Variations». Ο εξωγήινος, τότε, εστιάζει την προσοχή του στο αιθέριο άκουσμα, έχοντας τοπικές συσπάσεις συγκίνησης στο κατά τα άλλα ανέκφραστο δέρμα του προσώπου του. «Eίναι Bach», του απευθύνεται η συνεργάτιδα του βραβευμένου επιστήμονος, κι εκείνος αποκρίνεται «είναι πανέμορφο».

Παρακολουθώντας τη σκηνή, στα τελικά κομβία των νευρώνων μου εκκρίνεται η αναρώτηση περί του τι σκέπτονται τριγύρω μου οι άνθρωποι της κινηματογραφικής ομήγυρης. Αποφαίνομαι για το φάσμα των σκέψεων τους ως εξής: από το «σκάρτο το φιλμ απόψε» ως το «αχ, τέχνη» (έστω κι αν θα την προτιμούσαμε μετατοπισμένη προς το λαϊκότερο από τα ηχεία του επιστήμονος και, γενικώς, από όλα τα ηχεία). Όμως εγώ σκέπτομαι άλλα. Οι νευροδιαβιβαστές μου τρελαίνονται, υδροξύλια αντικαθίστανται, οξυγόνα αυτομολούν και συνάψεις αναδιανέμονται ετοιμάζοντάς με για το δελτίο ειδήσεων των βίαιων εκπολώσεων των άσεμνων νευρικών κυττάρων μου, που ώσεις τετριμμένες ούτε το σαββατόβραδο δεν καταδέχονται.

Παραλλάσσω το σενάριο, κρατώντας σταθερές τις προθέσεις του εξωγήινου: αφανισμός των ανθρώπων προς προστασία της γης. Καμία υπεροχή, όμως, του εξωγήινου πολιτισμού στο τεχνολογικό επίπεδο. Σαφής υπεροχή, ωστόσο, του εξωγήινου πολιτισμού στα ζητήματα της τέχνης: ουράνια λόγια μέσα στην ποίηση, καινοφανείς αστραποβόλες μορφές στα γλυπτά, ζωγραφική που καταστρατηγεί απαξάπαντα τα δεδομένα της ανθρώπινης οράσεως, γεννώντας πρωτόγνωρα ρίγη οπτικής ηδονής εξωγαλαξιακής προελεύσεως.

Η ώρα της μάχης καταφθάνει. Τη θύρα του λαβυρίνθου μου κρούει ο Valéry: «Ένας μοντέρνος καλλιτέχνης οφείλει να χάνει τα δύο τρίτα του χρόνου του προσπαθώντας να βλέπει ό,τι είναι ορατό, και κυρίως να μη βλέπει ό,τι είναι αόρατο» . Ο Valéry τραβά το αριστερό ημισφαίριο του εγκεφάλου μου, επιτακτικά ζητώντας τη συμμόρφωσή μου στη θέση της κινηματογραφικής αιθούσης, όπου το μυοχαλαρωτικό τούτο δίωρο ανήκει. Με πληροφορεί πως η σκέψη μου δεν είναι παρά μία φαιδρή, μη αξιοποιήσιμη ασυναρτησία, επιστρατεύοντας ένα σωρό λογικά επιχειρήματα για να με πείσει.

Το δεξί εγκεφαλικό μου ημισφαίριο γραπώνει, τότε, ο Γιάννης Λειβαδάς:

Ο θάνατος είναι
Ώριμες μπανάνες
Ό,τι χειρότερο
Θα μπορούσα να σκεφτώ

«Αν η χειρότερή σου σκέψη», μου λέει ο Γιάννης Λειβαδάς, «είναι οι ώριμες μπανάνες, τότε ποιητής δε λέγεσαι αν το θάνατο ντραπείς με τη χειρότερή σου σκέψη να υβρίσεις». Κοφτά τελειώνει:

Η γραφή είναι γεμάτη από τον ποιητή
σαν θαλάμη.

Ο Valéry και ο Λειβαδάς κονταροχτυπιούνται μέσα μου ανηλεώς. Είναι αδύνατον να προβλέψω την έκβαση της διαμάχης τους. Αντίθετα, γνωρίζω καλά ότι το έργο πρόκειται να τελειώσει με θρίαμβο της ανθρωπότητας. Περίεργος καθώς είμαι για τις αβεβαιότητές μου, γράφω το ποίημα, εγκαταλείποντας τις ετυμηγορίες και τα σχόλια σε σας:

ΣΚΗΝΟΘΕΤΗΣ ΣΤΟ ΠΛΕΥΡΟ ΤΩΝ ΕΞΩΓΗΙΝΩΝ

Απόψε οι εξωγήινοι θα ʼρθουν ένοπλοι
αλλ’ όχι με τα συνήθη τους
εξελιγμένα πολυβόλα.
Ποιήματα, νότες και γλυπτά
θα ʼχει η υπεροχή τους
κι όλη τους η τεχνολογία
θα εξαντλείται στα περίτεχνα πινέλα τους.
Απόψε το έργο πάλι θα τελειώσει
με θρίαμβο της ανθρωπότητας
όμως οι άνθρωποι
για μια, έστω, φορά
στα σπίτια τους, του τέλους, θα γυρίσουν
κλαμένοι που κατατρόπωσαν
τους καημένους τους καλλιτέχνες.

1.Μετάφραση Χαράς Μπανάκου-Καραγκούνη
2.Λειβαδάς Γιάννης, 2008. ΑΠΤΕΡΟΣ ΝΙΚΗ, ΜΠΙΖΝΕΣ, ΣΦΙΓΞ, Ηριδανός
3.Από την ανέκδοτη ποιητική συλλογή του Γιάννη Λειβαδά ΑΤΗ

Charlotte’s Web video

από Σωτήρης Παστάκας
10 Comments