Το χαμένο στοίχημα των ανθρώπων τζογάρεται στην επικοινωνία, (και σαν λείψει η επι/κοινωνία αποσαρθρώνεται η κοινωνία). Τόσο χαμένο που μοιάζει να χρειάζεται την ηθική του φιλοφρόνηση (από υποκριτές στυλοβάτες τύπου Habermas) για να κερδηθεί. Το μέγα κατόρθωμα του καπιταλισμού (που διόλου δεν υστερεί σε πρακτικές απ΄ τ΄ αδελφάκι του τον ιμπεριαλισμό) είναι η μοναξιά του καθενός ατόμου. Πως αλλιώς να εξασφαλίσεις και να κατακτήσεις τόσα κεφάλαια; Κεφάλαια χρηματικά μα που η πηγή τους βρίσκεται στην ανθρώπινη εργασία, συνεπώς κεφάλια; (παλιομοδίτικο; μάλλον διαχρονικό). Πως αλλιώς να τα κυβερνήσεις; Η μονάδα προφανώς είναι πιο εύκολα μεταχειρίσιμη, εκμεταλλεύσιμη και διακυβερνήσιμη από το όλον. Και προφανέστατα η μονάδα πλήρως αδιαφορεί (όταν πονάει το τομάρι της) για την διπλανή μοναξιά, αφήνοντας άπλετο χώρο για μερική, μερικότατη μπορώ να πω, ιδιοποίηση του καθολικού. Η μοναξιά χάνει από συναίσθηση. Της περισσεύει, σαν ξέφτι ύπαρξης, μόνο μια κάτισχνη αίσθηση. Και η κάτισχνη αίσθηση πολεμά εναντίον των άλλων αισθήσεων, μπας και τρανέψει λιγουλάκι, αντί να γίνει συναίσθηση. Ιδού το μέγα κατόρθωμα, ιδού η μέγιστη παγίδα. Δεν μένει, λοιπόν, παρά να δημιουργηθεί – απομονωθεί η μονάδα – μοναξιά και να εξοπλιστεί. Και πως θα εξοπλιστεί η μονάδα; Α μια στιγμή… βιαστήκαμε. Πρώτα θα αφοπλιστεί η μονάδα. Θα της στερηθεί καθετί που θα την βάλλει σε διερώτηση για την μοναξιά της. Δηλαδή θα στειρωθεί ερωτικά (με την κάθε πλέρια ερμηνεία της λέξης ερωτικά, για παράδειγμα τώρα που εγώ είμαι ερωτευμένος ακριβώς με αυτό το κείμενο που γράφω). Ξεκινάμε: δεν υπάρχει λόγος να ζήσεις τον έρωτα. Τον ζεις μέσω της τιβί (ιδού ο εξοπλισμός, τόσο απλός και τόσο φτηνός και παραχθείς απʼ τα δικά μας χέρια. Με άλλα λόγια, βάλαμε τα χεράκια μας και βγάλαμε τα ματάκια μας). Δεν υπάρχει λόγος να επενδύεις ερωτικά στα μπαράκια (εκτός αν πρόκειται για την φενάκη και την φρεναπάτη των διάφορων επονομαζόμενων «κωλόμπαρων» επίσημων, ανεπίσημων και κάθε τέτοιου είδους). Στα μπαράκια θα ζεις τον μύθο του, είτε φτωχού, είτε μεσαίου, είτε πλούσιου. παντελώς αδιάφορο, πάντως σίγουρα και μόνου καουμπόυ. Καλός μύθος, μην διαμαρτύρεσαι, και μοιάζει και με ήρωα του σινεμά, (όχι εκείνου της μεγάλης αίθουσας, αλλά του μεταφερθέντος στους τέσσερεις τολίχους του σπιτιού σου μέσω της τιβί).

Θα ξεκινήσω με δύο παρατηρήσεις: η πρώτη είναι μια σκέψη του ποιητή και μεταφραστή Βασίλη Λαλιώτη: «Νομίζω», λέει, «πως την εποχή της γραφομανίας η δύναμη κάθε ποιητή μπορεί να μετρηθεί από τον αριθμό των μιμητών του. Να πούμε ας πούμε η Δημουλά είναι ποιήτρια τετρακοσίων μιμητών. Ο Ελύτης τετρακοσίων κι αυτός. Ο Σεφέρης, η μετοχή έπεσε, των ενενήντα μιμητών. Ο Εμπειρικός των πενήντα μιμητών, ο Λειβαδίτης έχει ανέβει πολύ, των εξακοσίων μιμητών Είναι ο μόνος τρόπος νομίζω να βάλουμε λίγη τάξη».
Η δεύτερη παρατήρηση ειναι μια γνωστή ρήση: «Οι ατάλαντοι μιμούνται, οι ταλαντούχοι κλέβουν». Έτσι έλεγε ο Πάμπλο Πικάσο αλλά και ο δικός μας Μάνος Χατζιδάκις (απαντώντας σχετικά με την ομοιότητα του μουσικού θέματος του τραγουδιού του «Χασάπικο 40» με τη Συμφωνία αριθμός 40 του Μότσαρτ).
Στην περίπτωση του Γιάννη Σμυρλή και οι δυο αυτές παρατηρήσεις βρίσκουν θα έλεγα την απόλυτη εφαρμογή τους. Εξηγώ το γιατί: Ο Τάσος Λειβαδίτης, όπως μπορεί κανείς να διαπιστώσει από μια απλή περιήγηση σε διαδικτυακά blog και σε διάφορους τόπους κοινωνικής δικτύωσης, αλλά και με βάση τις πωλήσεις των λογοτεχνικών περιοδικών όταν κυκλοφορούν με κάποιο αφιέρωμα σε αυτόν, εξελίσσεται σε έναν από τους πλέον αγαπητούς ποιητές της σύγχρονης γενιάς τόσο σε επίπεδο αναγνωσιμότητας όσο και σε επίπεδο ποιητικής επιρροής. Είναι εκατοντάδες οι περιπτώσεις ανθρώπων οι οποίοι βρίσκουν στην ύστερη, κυρίως, ποίηση του Λειβαδίτη εκείνη την ποιητική ατμόσφαιρα του ονείρου, της υπαρξιακής αναζήτησης, του μαγικού ρεαλισμού αλλά και του ακαριαίου στίχου, για να ταυτιστούν ως αναγνώστες και να εκφράσουν ως δημιουργοί το δικό τους έργο.
Ο Γιάννης Σμυρλής όπως ειπώθηκε ήδη, αποτελεί ένα ακόμα δείγμα της σημερινής δημοφιλίας της ποίησης του Λειβαδίτη. Και εδώ ο όρος δημοφιλία οχι με όρους μάρκετινγκ αλλά με γνήσια σχέση αλληλεπίδρασης. Η διαφορά όμως του Σμυρλή από άλλους νέους δημιουργούς είναι πως δεν έλκει απλώς την ποιητική του καταγωγή από την ποίηση του Τάσου Λειβαδίτη, -όπως και από τον Φερνάντο Πεσσόα και τον Άρη Αλεξάνδρου– Είναι τα ίδια του τα ποιήματα σάρξ εκ της σαρκός της. Είναι ποιήματα γραμμένα υπό το φως της ανακάλυψης ενός νέου κόσμου. Αυτού της ποίησης εν γένει. Γιατί ο Σμυρλής, όπως ο ίδιος μου αποκάλυψε στην πρόσφατη γνωριμία μας, δεν είναι ακόμα συστηματικός αναγνώστης της ποίησης, ούτε θαμώνας ποιητικών συμποσίων και λοιπών «πνευματικών» συναναστροφών. Βρίσκεται στην αφετηρία της. Φορά τη ζώνη αγνότητάς της. Και δημοσιοποιώ αυτή του την εκμυστήρευση όχι για να τον μειώσω. Αντιθέτως για να θαυμάσω τόσο τη ζωοδότρα δύναμη κυρίως της ποίησης του Λειβαδίτη όσο και το ταλέντο του Σμυρλή να την εισπνεύσει και να την εκπνεύσει με έναν εξαιρετικό τρόπο. Κι αυτό ακριβώς οφείλεται στην αγνότητα και των δυο τους. Και αυτη θα επιχειρήσω να αναλύσω.

1. EΙΣΑΓΩΓΗ

Ο Αλέξανδρος Ίσαρης έκανε την εμφάνιση του στην λογοτεχνία το 1968 με ποιήματα στο περιοδικό Διαγώνιος  (1). Την δεκαετία του 1970 και συγκεκριμένα το 1976 δημοσίευσε την πρώτη ποιητική συλλογή, «Όμιλος Φίλων Θαλάσσης – Ο Ισορροπιστής», ακολούθησαν «Οι παρενέργειες της σιωπής» το 1984, «Οι Τριστάνοι» (ποιήματα 1966-1992) το 1992 και «Θα επιστρέψω φωτεινός» (ποιήματα 1993-1999) το 2000, κατορθώνοντας έτσι να διαμορφώσει την ποιητική του φυσιογνωμία μέχρι τώρα. Η κριτική τείνει να διαμορφώσει κοινά χαρακτηριστικά απέναντι στο έργο του Ίσαρη με σημαντικότερα την υπαρξιακή αγωνία, την αμφισβήτηση, την αντίδραση, την ειρωνεία και την κριτική που ασκεί απέναντι σε καταστάσεις που βιώνει. Έχει βιώσει την οδυνηρή εμπειρία της επταετούς δικτατορίας αντιμετωπίζοντας την σύγχρονη μοναξιά- αποξένωση μέσα από την ποίηση. Μεγαλωμένος σε μια περίοδο όπου η Ελλάδα ξαναστέκεται στα πόδια της, αρχίζει να παρουσιάζει σημαντική οικονομική άνοδο και γίνεται ολοένα και πιο δημοκρατική και καταναλωτική. Φαίνεται να διατηρεί την ίδια νοοτροπία με τους προγενέστερους και το ίδιο πνεύμα της επαναστατικότητας, της αμφισβήτησης και της έλλειψης εμπιστοσύνης. Αντιμετωπίζει τη σύγχρονη μοναξιά μέσα στην ερωτική – αστική καθημερινότητα και αναζητά διέξοδο μέσα από την στοχαστική – πρωτοποριακή του ποίηση.
Εκτός όμως από αυτά τα εξωτερικά χαρακτηριστικά που περιγράφουν την εικόνα, την μορφή και τη φόρμα, η νεοτερική ποίηση του Αλεξάνδρου Ίσαρη παρουσιάζει και άλλα πολύ πιο ουσιώδη εσωτερικά γνωρίσματα- χαρίσματα. Μεταβάλλει ριζικά την ποιητική γλώσσα, δεν αποζητά την σπάνια, την εντυπωσιακή την λάμπουσα ποιητική λέξη, που θα χαρίσει πρόσκαιρα οφέλη, παρά χρησιμοποιεί καθημερινό λεξιλόγιο. Χρησιμοποιεί τόνους, χαρακτήρα και ύφος της καθημερινής γλώσσας, που ενώ βρίσκεται πολύ κοντά στο εκφραστικό ήθος του καθημερινού λόγου, εντούτοις δεν χάνει την ποιητικότητα και την λυρικότητα.