`

Ως Βιβλική φιγούρα ο Νώε συνιστά την περίπτωση του εκλεκτού εκείνου όντος που αναλαμβάνει να φέρει σε πέρας ένα υπερφυσικό αίτημα για την αποκατάσταση της κοσμικής ισορροπίας. Εκφράζει το πρότυπο της δικαιοσύνης και της ευσέβειας το οποίο ξεχώρισε ο Θεός μέσα από τον συρφετό της ακολασίας και του εμπιστεύτηκε το μοναδικό αλλά συνάμα τραχύ έργο της ανασύστασης του ανθρώπινου είδους. Έτσι, ο Νώε επιλέχτηκε να είναι ο επιζών ενός καθαρτήριου κατακλυσμού, προορισμένου να επιφέρει τη θεραπεία της ηθικής κατάπτωσης των ανθρώπων.

Οι παραπάνω επισημάνσεις δεν είναι άσχετες με το εννοιολογικό υπόβαθρο της τελευταίας ποιητικής συλλογής της Ευφροσύνης Μαντά –Λαζάρου, «Ο Νώε στην πόλη». Το δίπολο «φθορά- κάθαρση »,  τόσο εμφαντικά δοσμένο μέσα από την οικονομία της Βιβλικής ιστορίας του Νώε, ραβδοσκοπεί τα υπόγεια ρεύματα της έμπνευσης της ποιήτριας και συγκροτεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο στηρίζεται η σύνθεση του έργου της «Ο Νώε στην πόλη». Κι αν η μία ορίζουσα στον τίτλο της συλλογής έχει Βιβλική προέλευση και ανάγεται στο πεδίο του υπερβατικού, η άλλη ορίζουσα , η «πόλη , στρέφει το βλέμμα και τη σκέψη μας κατευθείαν στα δεδομένα της καθημερινής εμπειρίας. Αυτή λοιπόν η συγκρουσιακή συνάντηση του ιδεατού με το φθαρτό υφαίνεται ποικιλότροπα σε όλα τα ποιήματα της συλλογής και συμπληρώνεται με το στοιχείο της κάθαρσης . Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η πορεία της ανάγνωσης , η οποία θέτει στο κέντρο την πόλη , ακολουθεί μέχρι το τέλος εκείνους τους χρονικούς δείκτες που παραπέμπουν στη διαδικασία της λύτρωσης.  Οι πολλαπλές εικόνες της πόλης τοποθετούνται αρχικά μέσα σε μία σχεδόν παρακμιακή νυχτερινή κορνίζα , με τους απόηχους συναισθητικών ακρωτηριασμών παντός είδους [ οι άνθρωποι «ακρωτηριάζουν» την πόλη , η πόλη είναι ήδη κομματιασμένη , οι γυναίκες αποκομμένες από τους άντρες τους] και με την περίπου επιτακτική απαίτηση κάθε πόλη να έχει το λιμάνι και τη γυναίκα της , για νʼ αποφεύγει τους οδυνηρούς ακρωτηριασμούς. Η ανάγνωση συνεχίζεται πλαισιωμένη πάντοτε με νυχτερινά σκηνικά. Η πόλη, ως κυρίαρχο ποιητικό υποκείμενο, πλασμένη από την ποιήτρια με μία ανθρωπομορφική αντίληψη , επιβεβαιώνει με κάθε της κίνηση την ατμόσφαιρα της αποσύνθεσης : χασμουριέται , βάζει στο λαιμό της σαν φθοροποιό κόσμημα τις εφτά πληγές όχι του Φαραώ αλλά της γειτονιάς, αυταπατάται, κρύβει τις ομορφιές της.  Στο τέλος ωστόσο της ανάγνωσης ο χρονικός δείκτης της αυγής αποδίδεται ως ρηματική ενέργεια στην ίδια την πόλη, ακριβώς για να σηματοδοτήσει το πέρασμα στην αναγέννηση, για να γαλβανίσει μέσα μας την επιθυμία της επιστροφής στο φως. Η δε εμμονή στην εικόνα των εργατών του δήμου που καθαρίζουν τους δρόμους, επιβεβαιώνει εύγλωττα τον παραπάνω συμβολισμό. Οι εργάτες του δήμου μετατρέπονται σε ένα ποιητικό όχημα διευκόλυνσης της συνέχειας της ζωής. Κάπως έτσι κι αφού προηγουμένως έχει συντελεστεί ο εξαγνισμός,  αποβαίνει εντελώς φυσική η βούληση της αφηγηματικής φωνής να συνενωθεί οριστικά με την αποκαθαρμένη πλέον πόλη [«Τότε στο τίμιο βλέμμα του πρωινού της πόλης μου θέλω να γίνω δάκρυ. Ή πάλι μια σταγόνα φως στο τζάμι του ύπνου της .Κι ύστερα να ξυπνώ τριανταφυλλιά στους κήπους»] . Και ξεπροβάλλει ο Νώε ,αφήνοντας πίσω του έναν κόσμο σκουριάς και μούχλας,  για να ονοματίσει αυτά που τελικά πρέπει να σωθούν.

`

«Εάν το αίτημα των φυσικών και φιλοσοφικών αναζητήσεων του ανθρώπου είναι να εννοήσει ο άνθρωπος τον Κόσμο, η τέχνη αντιστρέφει αυτό το αίτημα. Το τρομαχτικό αίτημα που θέτει η τέχνη είναι, να εννοηθεί ο άνθρωπος από τον Κόσμο». Γιώργος Χειμωνάς ʼΈξι Μαθήματα για τον Λόγοʼʼ, Ύψιλον, 1984 σελ. 122.
`

«Ευλογημένοι όσοι διατηρούν την αυθεντικότητα τους. Ευλογημένοι όσοι διασώζουν τα καλύτερα εδάφη της ψυχής τους»,  Γιώργος Χριστοδουλίδης, FB, Σεπτ. 2013.
`

ΘΑ ΔΙΑΚΙΝΔΥΝΕΥΣΩ ΝΑ ΣΥΝΕΧΙΣΩ από εκεί που έμεινα, που διέκοψα μάλλον, πριν από δέκα σχεδόν χρόνια όταν έκανα την παρουσίαση της δεύτερης ποιητικής συλλογής του Γιώργου Χριστοδουλίδη, το ʽʼΟνειροτριβείοʼʼ, με ένα κείμενο που είχα όχι μόνο ξεχάσει ολότελα και αφασικά, αλλά και χάσει από προσώπου γης ως ʽʼλέξη και ως πράγμαʼʼ. Το είχε κρατήσει και μου το έστειλε ηλεκτρονικά ο Γιώργος τις προάλλες. Με τίτλο ελαφρά συντετμημένο, για σας, να λέει ʽʼΜια Ανά-Γνώσηʼʼ στην ʽʼΕργώδη Αμφι-λογία του Γιώργου Χριστοδουλίδη ʼʼ, ανα-γνώρισα τον χρόνο εκτός χρόνου όπου κατοικοεδρεύει συνήθως λάθρα μια άλλη (αλλά πάλι) ʽʼτάξηʼʼ πραγμάτων που ο Φουκώ στο Οι Λέξεις και Τα Πράγματα δεν κατονομάζει μονολεκτικά αλλά περιγραφικά : «Έτσι, σε κάθε πολιτισμό, ανάμεσα σʼ αυτό που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε διατακτικούς κώδικες και στους στοχασμούς για την τάξη, υπάρχει η γυμνή εμπειρία της τάξης και των τρόπων ύπαρξής της». Σʼ αυτή την κατά-τάξη η λογοτεχνία μπορεί νάναι το διάμεσο, γι αυτό είναι βατή ως μια ʽʼτεχνικήʼʼ αντίληψης των πραγμάτων, αλλά και ως μετέχουσα μιας οιονεί ερμηνείας τους. Λέω τεχνική γιατί η ανά-γνωση προϋποθέτει μια μαθητεία, ένα εργαλείο που διαφέρει από κείνο της συμβατικής αποκωδικοποίησης.
`

ΑΣ ΘΕΣΟΥΜΕ ΤΟ ΖΗΤΗΜΑ σαν μια υπόθεση εργασίας: Πώς μια ποίηση /λογοτεχνία γίνεται κατανοητή από τον ίδιο αναγνώστη που δεν είναι πια ο ίδιος, όπως δεν είναι ο ίδιος ο δημιουργός της; Άρα, δε μιλούμε καν για την ίδια λογοτεχνία. Ας ξεσκαρτάρουμε τα στερεότυπα του τύπου, «ο Χριστοδουλίδης ασχολείται με θέματα της επικαιρότητας, κοινωνικά προβλήματα και συγκαιρινές του ανησυχίες». Αυτό δεν τον διακρίνει από έναν άλλο λιγότερο ή περισσότερο, ή διόλου «Χριστοδουλίδη». Και: από πού κι ώς πού εσείς κι εγώ που ξέρουμε την ποίησή του εδώ και χρόνια, ή αποκτούμε τώρα μια εξοικείωση μʼ αυτή, μπορούμε να διακρίνουμε και να συγκρίνουμε αυτή τη γραφή με τον εαυτό της, ως ανήκουσα στο παρελθόν και ως μετέχουσα στο μέλλον;
π.χ. Οδύνη (σελ. 32). ʽʼΕίμαι ο Μιχάλης Παπάς./ Σας διαβάζω τακτικά./ Είδα πριν λίγο τις ειδήσεις. / Είχα στείλει ένα άρθρο κάποτε./Πρότεινα να γίνει μια γερουσία σε κάθε πόλη./Να αποφύγουμε έτσι την οριζόντια ψηφοφορία./ Είμαι ο Μιχάλης Παπάς./Γράφω για τα Νέα της Πάφου./ Είμαι συνδρομητής σας./Νομίζω ότι είναι μια καλή ιδέα./Ήμουν εκπαιδευτικός./Να περιμένω να δω αν θα γράψετε κάτι;/Αύριο ή μεθαύριο;/ Είμαι μέλος του κόμματος/Σας ευχαριστώ./Καληνύχτα σας/ʼʼ. (Από το «Ονειροτριβείο» 2004).

Ως  συνειδητοποιημένος  ειδωλολάτρης αρέσκομαι  στο να χτίζω κρυφούς προσωπικούς χώρους μέσα στους οποίους αποθέτω με πολύ μεγάλη αγάπη μικρά κομμάτια τέχνης. Εκεί  λοιπόν γδύνομαι τη  λογική  και επιστρέφω στην πρωτόγονη γύμνια μας, την καμωμένη με τις ευλογίες  του πλατωνικού “επιθυμητικού”. Κολυμπάω σε μιαν απέραντη  στιγμή που περιπαίζει τις ορατές  εκδοχές της πραγματικότητας και προκαλεί το αφανέρωτο να εκτεθεί  στο φως. Γιατί νομίζω πως αυτό είναι η τέχνη: μια τιτάνια μάχη του ανθρώπου με το αφανέρωτο, μια συνωμοσία με τον προσωπικό μας μύθο, για να κρατηθούμε λίγο ακόμα στις άμορφες περιοχές του, προτού μας συνεπάρει οριστικά ο χείμαρρος που λέγεται λογική . Όποτε βρίσκω επομένως την ευκαιρία, θολώνω λίγο το τζάμι της καθημερινότητάς μου,  για να μπορώ πάνω στην πάχνη της να ζωγραφίζω με το δάχτυλο δράκοντες και βασιλοπούλες, όνειρα μέσα σε  ρευστό περιτύλιγμα. Μόνο έτσι μπορώ και βάζω την ανθρωπιά μου σε κίνηση ,μόνο  έτσι γλυκαίνει μέσα μου ένα κομμάτι πικρό που το σωρεύουν με πείσμα και με αναλγησία, μέρα με την ημέρα, άλλοι. Ανάμεσα σ’αυτές τις αλλόκοτες  ζωγραφιές που  αναστατώνουν κάποτε το βλέμμα μου  είναι και η ποίηση  της Φροσούλας Κολοσιάτου.
Παρόλο που τ’ όνομά της είναι  γνωστό  σε όσους  παρακολουθούν τις εξελίξεις  στο χώρο της νεοελληνικής ποίησης μετά το 1970, θα μπω στον κόπο να σας τη συστήσω. Γεννημένη στη  Λάρνακα της Κύπρου, η ποιήτρια ανήκει  λογοτεχνικά στη λεγόμενη «γενιά της εισβολής», σε  έναν κύκλο Κυπρίων δημιουργών  που το έργο τους στιγματίστηκε έντονα από το γεγονός της κατοχής μεγάλου τμήματος του νησιού από τους Τούρκους εισβολείς το 1974. Ως εκ τούτου το στοιχείο του πατριωτικού  ρομαντισμού χαρακτηρίζει  σε ένα  σημαντικό βαθμό το έργο πολλών από τους ποιητές  εκείνης της γενιάς, χωρίς αυτό να σημαίνει  απαραίτητα  ότι πρόκειται  για μια μανιέρα που δεν  επέτρεψε  στους δημιουργούς να  αφήσουν πίσω τους  αξιόλογο έργο. Η Κολοσιάτου  ξεκίνησε  τη  λογοτεχνική διαδρομή της  λίγο αργότερα ,το 1979, με την «Κατοχική εποχή» κι από τότε μέχρι σήμερα έχει  δημοσιεύσει  άλλες  έξι ποιητικές  συλλογές, κατορθώνοντας  μάλιστα να αποσπάσει και  τιμητικές  διακρίσεις για τις δουλειές της.