Ξεκίνησα από το πανδοχείο, όπου διέμενα έξω από την, Μονεμβασία, την συνηθισμένη ( μετά την κολύμβηση στη θάλασσα ), πεζοπορία, προς, την Μονεμβασία, προς ανεύρεσιν τροφής και, κατόπιν,την ανάβαση προς το κάστρο.

Η Μονεμβασία, με την άγρια, ατίθαση, μα γητευτική αρμονία της, παντεπόπτης καιρών, εποχών, διακυμάνσεων αλός αλαλαγμών, εθώπευε ιδιόρρυθμα την πλάση! Της θεάσεως ερωμένη αναντικατάστατη! Κι εγώ φιλόδοξος, υποψήφιος εραστής της, προσπαθούσα, με όλη την δύναμη των αισθήσεών μου, που, την νόηση δελέαζαν, να εισχωρήσω μέσα της, αφομοιώνοντας, μα τι λέω ; Αφομοιωνόμενος, αφομοιωμένος από αυτήν.

Καθώς αγνάντευα, πεζοπορώντας, ατενίζοντας ορίζοντες ουράνιους, θαλάσσιους, ορεσίβιους, μα ορεογράφους, απογειονώμενος από την ευτελή – αβίωτη του άστεως πραγματικότητα, από απόλαυση φτερουγίζοντας!  Φθάνοντας στα πρώτα σπίτια, τής Μονεμβασίας, αντικρίζω ένα νεογέννητο γαλής χρώματος καφετή, αποχρώσεως ανοιχτής, ματωμένο στο πρόσωπο, να σπαρταρά στην μέση του ασφαλτοστρωμένου δρόμου. Συγκλονισμένος από το θέαμα τής ζωής που σπαρταρούσε, προσπαθώντας, από κάπου να κρατηθεί  – αλλά, πάντα, θωρακισμένος, όπως ευθύς θα αποδειχθεί από την άστοργη – ανήλεη υπεροψία προς το ζωϊκό βασίλειο, με την οποίαν οι πολιτισμένοι γαλουχούνται – περπάτησα προς την μέση του δρόμου, ζυγώνοντας το ματωμένο νεογνό που ψυχορραγούσε. Έτσι, βλέποντας εμένα αποσβολωμένο, οι οδηγοί τών διερχομένων αυτοκινήτων ελάττωναν ταχύτητα, για να δουν τι είχε συμβεί, φεύγοντας αμέσως, με της λυπημένης περιέργειας την συγκαλυμμένη αδιαφορία.

Με μία δεύτερη σκέψη, και, παρατηρώντας την υπέρμετρη ταχύτητα των οδηγών, αντελείφθην, ότι, εάν παρέμενε το ψυχορραγούν γατάκι στην μέση του δρόμου, θα το αποτελείωναν οι οδηγοί των  αυτοκινήτων που έτρεχαν  – ελπίζοντας στης ταχύτητος τον ίλιγγο, για να βγουν στην έξοδο τής αδιέξοδης πραγματικότητος, που, επέλεξαν να ζουν –  σβήνοντας και τις ελάχιστες ελπίδες ζωής, που, το νεογέννητο γατάκι είχε.

Σύμφωνα με μια μελέτη, τα παιδιά διάβασαν περισσότερα βιβλία πέρυσι από ό,τι προπέρυσι, χάρη στο Book Tok και σε άλλες τάσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που ενθάρρυναν τα παιδιά να διαβάζουν.

Στη μελέτη «Τι διαβάζουν τα παιδιά του 2023», η οποία πραγματοποίησε δημοσκόπηση παιδιών στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, οι μαθητές διάβασαν 27.265.657 βιβλία το σχολικό έτος 2021-2022, σημειώνοντας αύξηση 24% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι οι νέοι προτιμούσαν περισσότερο μυθιστορήματα όπως η γνωστή σειρά Heartstopper της Alice Oseman χάρη στις τάσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως η κοινότητα Book Tok στο TikTok.

Ο Jeff Kinney, ο συγγραφέας του The Wimpy Kid, και ο David Walliams συνεχίζουν να είναι οι δύο κορυφαίοι συγγραφείς μεταξύ των μαθητών των δημοτικών σχολείων, ενώ οι Kinney, Walliams και J.K. Η Rowling ήταν οι τρεις κορυφαίοι συγγραφείς στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Όταν πήρα στα χέρια-μου το καινούργιο βιβλίο του Δρα Κυριάκου Ιωάννου, που ξεπερνα τις 810 σελίδες και το οποίο τιτλοφορείται «Ποιος το γνωρίζει τούτο το νησι;» – Φιλολογικες αναζητήσεις στην Κυπριακη Ενδοχώρα, ένιωσα, ειλικρινα, δέος. Ομολογω ευφρόσυνο δέος. Με κυρίευσε δηλαδη το συναίσθημα σεβασμου και αναγνώρισης της δύναμης και του μεγαλείου ενος υπέρτατου πράγματος.

Ένιωσα δέος κυρίως για το φυσικο βάρος-του. Εννοω τον μεγάλο όγκο του αλλα ένιωσα δέος και για το πνευματικο βάρος-του. Θέλω να πω το πλούσιο περιεχόμενό-του. Μιλω για τις περιεκτικες και ολοκληρωμένες φιλολογικες μελέτες που έχει παράξει με μεγάλη επιστημονικη επάρκεια και τις οποίες συγκέντρωσε τώρα σε αυτη την πνευματικηκιβωτο, σε αυτο «το ευρύχωρο σκήνωμα του Λόγου», που σήμερα γενναιόδωρα μάς προσφέρει.

Για την ακρίβεια, στο βιβλίο αυτο ο Κ. Ιωάννου έχει εντάξει 28 εκτενεις φιλολογικες μελέτες, στις οποίες καταπιάνεται με το έργο κορυφαίων πνευματικων ανθρώπων που έζησαν και έδρασαν σε Ελλάδα και Κύπρο.

Όπως γράφει στον πρόλογό-του είναι μελέτες «οι οποίες με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, καταδεικνύουν την αμοιβαία διείσδυση των γόνιμων εκείνων στοιχείων που φέρνουν εγγύτερα τον κυπριακό με τον μητροπολιτικο ελληνισμο».

Με άλλα λόγια, η διεισδυτικη και κοφτερηματια του Κ. Ιωάννου επόπτευσε τις κορυφογραμμες της ελληνικης επικράτειας και αγκάλιασε με ιδιαίτερη αγάπη και σεβασμο αυτες τις πνευματικες μορφες που ανέδειξε η Ελλάδα και η Κύπρος.

Συγκεκριμένα, μελετα και ερμηνεύει κριτικα το έργο ποιητων και λογοτεχνων όπως του Σολωμου, του Κάλβου, του Παλαμα, του Καβάφη, του Ρίτσου, του Ελύτη, του Σεφέρη, του Αναγνωστάκη, του Βασίλη Μιχαηλίδη, του Λιπέρτη, του Μηχανικου, του Χαραλαμπίδη κ.ά., αλλα και κριτικων και μελετητων όπως των Μάριο Βίτι, Αντώνη Ιντιάνου και Κώστα Προυση.

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ

Ποια είναι κατά τη γνώμη σας η αξία της τέχνης, ιδίως σε μια περίοδο πολιτικής κρίσης;

ΚΕΝ ΛΟΟΥΤΣ: Η αξία της τέχνης; ­Καταρχήν η τέχνη θα έπρεπε να είναι αυτό που η ίδια θέλει να είναι. Θα έπρεπε να είναι αυτό που γεννά η φαντασία. Κατά τη γνώμη μου, τη στιγμή που λέμε «η τέχνη θα έπρεπε να είναι αυτό» ή «η τέχνη θα έπρεπε να είναι το άλλο», σκοτώνουμε τη δημιουργικότητα. Και το αποτέλεσμα είναι να έχουμε μια τέχνη που είναι απόλυτα εμπορευματική. Πιστεύω όμως ότι όταν έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε ταινίες ή να γράφουμε βιβλία ή οτιδήποτε άλλο, μπορούμε να υπερασπιστούμε τις θεμελιώδεις αρχές ενός τρόπου ζωής. Τις μεγάλες αξίες της ισότητας, της αδελφότητας και της ελευθερίας. Και μπορούμε να πούμε, ορίστε, αυτές είναι οι αρχές με βάση τις οποίες πρέπει να ζούμε.

ΕΝΤΟΥΑΡ ΛΟΥΙ: Από τη μεριά μου, πιστεύω πως θα έπρεπε πάντοτε να διατηρούμε μια μορφή περιφρόνησης προς την τέχνη, αντιστρέφοντας το λόγο των κυρίαρχων για την αναγκαιότητα της τέ­­χνης στην κοινωνία μας. Γιατί τις περισσότερες φορές, όταν λέμε ότι «έχουμε ανάγκη την τέχνη», απλώς επιβεβαιώνουμε έμμεσα το προνόμιό μας, την πρόσβασή μας και την ταξική μας συσχέτιση με την τέχνη, σε αντίθεση με τις βάρβαρες μάζες που δεν ενδιαφέρονται γι’ αυτήν. Νομίζω πως όσο πιο σκληρή είναι η κριτική μας προς την τέχνη τόσο καλύτερη θα είναι η τέχνη. Η ιστορία της τέχνης είναι στην πραγματικότητα η ιστορία μιας πολεμικής προς την τέχνη, κι έτσι εξελίσσονται τα πράγματα. Ο κινηματογράφος και η λογοτεχνία απέκλειαν επί μακρόν τους φτωχούς ή τους παρουσίαζαν ως καρικατούρες, όπως και τους μαύρους, τους ομοφυλόφιλους ή τους διεμφυλικούς, ακριβώς την ίδια περίοδο που η μορφωμένη αστική τάξη είχε ήδη διαμορφώσει το λόγο της για τη σημασία της τέχνης και για την ικανότητά της να μας κάνει καλύτερους ανθρώπους. Η Τόνι Μόρισον γράφοντας για τους μαύρους ή ο Εμίλ Ζολά γράφοντας για τους φτωχούς, στην πραγματικότητα επιτέθηκαν στην τέχνη και στη λογοτεχνία, επιτέθηκαν στον ορισμό της λογοτεχνίας που κυριαρχούσε τη στιγμή που έγραφαν. Μιλάμε πάντοτε γι’ αυτούς ως σημαντικές μορφές στην ιστορία της λογοτεχνίας, οι ίδιοι όμως έγραψαν επίσης εναντίον της λογοτεχνίας – παρότι είχαν πρότυπα και πηγές έμπνευσης μέσα στο λογοτεχνικό πεδίο, ο Ζολά τον Βικτόρ Ουγκό και η Τόνι Μόρισον τη Ζόρα Νηλ Χέρστον. Η τέχνη δημιουργείται υπό μια συνθήκη οργής εναντίον της τέχνης, και όχι όταν χρησιμεύει απλώς ως ένα ακόμη μέσο που ικανοποιεί την αυταρέσκεια των κυρίαρχων τάξεων.

Υπερρεαλιστική καταγραφή, ποιήματα σε πεζό λόγο, παρωδία, Το Καμπαρέ των λέξεων βάζει στη σκηνή τη γλώσσα: τις λέξεις της καθημερινότητας (ακόμη και τις βωμολοχίες), αλλά και τις λιγότερο συχνές λέξεις ‒ όμως προσοχή, δεν θα βρούμε λέξεις επινοημένες, αυτό δεν χρησιμεύει σε τίποτα, η γλώσσα είναι ήδη τόσο πλούσια. Από τη λέξη ναι έως τη λέξη ποίηση περνώντας από τη λέξη απέναντι, ο αναγνώστης εξερευνά τα σπλάχνα των λέξεων, ανακαλύπτοντας μια ζωή πίσω από καθεμία. Σ’ αυτό το καμπαρέ, οι λέξεις φανερώνονται, μιλάνε για τον εαυτό τους και, έτσι, λένε πολλά γι’ αυτό που είμαστε, εμείς που δεν μπορούμε να στερηθούμε τη γλώσσα, τις λέξεις για να ζούμε και να υπάρχουμε.