Του Ανάργυρου Γ. Κουτσιλιέρη (Δρ. Φιλολ. – Συγγραφέως)

Η Μάνη είναι γνωστή για τα μοιρολόγια της, τα θρηνητικά άσματα που εντυπωσιακά συνέθεταν για να “αποχαιρετίσουν” δικούς τους ανθρώπους, συνήθως αγράμματες γυναίκες του λαού μας.

Το μοιρολόι αυτό, σε άψογο πρωελεγειακό μέτρο, μας έρχεται από την Τευθρώνη των ελληνιστικών χρόνων, καθώς δείχνει η γραφή “είσχυσα”.
Το περιεχόμενο του επιγράμματος είναι αυτό:

«ηέλιον προλιπούσα φαεσφόρον, εις Αχέροντα
Σωσικράτει’ έμολον, πατρί συνεσπομένη.
Κουρίδιον προλιπούσα πόσιν και μητέρα λυγράν,
ήλυθον εις Αίδην πένθος αφείσα δόμοις.
Οκτωκαιδεκέτη δε χρόνον ζήσασα κατ’ ήμαρ.
ουκ είσχυσα λιπείν σπέρμα φίλω γαμέτη
βαστάζουσα βρέφος κατά νήδυος, ο γλυκύ φέγγος
ζωής πριν κατιδείν, δύνε μυχούς σκοτίους».

Μπροστά πηγαίνει ένας κήπος,
Μπιγκόνιες κρύβουν το φανάρι,
Γκαζώνει στις στροφές ο τύπος
Και το περβόλι θα μπατάρει.

Βρυχάται το όχημα κι ορμά νευρώδες,
Τροχαία η Φύση προσπερνάει,
Την Άνοιξη έβαλε σε ρόδες
Κι όπου γουστάρει τήνε πάει:

Σκούρο γυαλί, μαλλί και γένι,
Τσακάλι ο λέχρος στο τιμόνι,
Πάλι με κόκκινο τη βγαίνει
Κ’ η ψόφια δίπλα καμαρώνει:

Γεράνια, ίριδες – γενετήσια κρίνα,
Πυκνές ριπές καυσαερίου
Αιθάλη, μόλυβδος, μονοξείδιο του θείου,
(λες να τη λέγανε Μαρίνα;)

Γκέοργκ Τρακλ, Το Όνειρο του Κακού, Ποιήματα (1913-1915), Εισαγωγή-Ματάφραση-Σχόλια: Μιχάλης Παπαντωνόπουλος, Εκδόσεις Ερατώ, 2005

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Το βράδυ σωπαίνει ο θρήνος
του κούκου στο δάσος.
Βαθύτερα γέρνει το στάχυ
κι η κόκκινη παπαρούνα.

Πάνω απ’ το λόφο απειλεί
μαύρη καταιγίδα.
Το παλιό τραγούδι του γρύλου
ξεψυχά στον αγρό.

Το φύλλωμα της καστανιάς
πια δε σαλεύει.
Το φόρεμά σου θροΐζει
στο γύρισμα της σκάλας.

Γαλήνια φέγγει το κερί
στο σκοτεινό δωμάτιο
ένα ασημένιο χέρι
το ‘σβησε-

άπνοια, νύχτα δίχως άστρα.

(από τη συλλογή STROLEGH)

I

Ναι, ήμουν εκκεντρικός, και θα σου πω Νοβέντα,
Πήδηξα κάτω, στη μεγάλη άδεια πλατεία,
ο άνεμος ή θες οι σπόροι απʼ τις φλαμουριές
που κρέμονται σαν τσαμπιά στην Λεονκαβάλλο,
γεμάτη μυξιάρικη γλυκύτητα και σκιερά φυλλώματα
στον μπάτη, ή θες η Καζορέττο, νεκρή
και κουρασμένη ανάμεσα στα σπίτια, που ανασκαμμένη
γλιστράει ως το καμπαναριό της εκκλησιάς,
όπου αστράφτουν τα αρχαία άστρα και μια πιτσιλιά
από Σείριο, Teriones, Jadi, Ofiucus,
και περπατώ τρεκλίζοντας, με αναπνέω,
και στα λικνιζόμενα πόδια πού εναλλάσσονται
στο τρεμόπαιγμα των υπέρυθρων, φτάνει ή μουσική
ενός μακρυμάλλη μάγου, και φωνές σαν να ʽπαιζαν
λαουτιέρηδες, που στον καπιστρωμένο γαλαξία
και στον σύμπαντα κόσμο έκραζαν:
αμάρτησε, ω γη!, αμάρτησε, πού παγωμένη μοιάζεις!

Να ξαπλώσω πάνω σ’ ένα φάντασμα
Πασχίζοντας να το αναστήσω
(Αδριανού απομνημονεύματα)

Μνήμη Δανάης

Έτσι απόμακρη, πανέμορφη
Στο εβένινο κρεβάτι
Που ‘χες απλώσει τα είκοσι δυό σου χρόνια
Μακάρι να ‘σουν η «ωραία κοιμωμένη»
Μ’ εκείνο το μαγικό φιλί μετέωρο
Στον τρούλου του ναού
Να ρθει να σ’ αναστήσει

Αντί λοιπόν ναμαι προσηλωμένη στην ακολουθία
Τα παλικάρια παρακολουθούσα να διαλέξω ποιο
Σε χαρά το ξόδι θα μετέστρεφε
Ποιο, σ’ άφησε να τρυπηθείς
Εκείνο το ανελέητο αδράχτι
Τον Δία έψαχνα που έγινε ακόμα
Και χρυσή βροχή για να σ’ αποπλανήσει.

Έτσι με παραμύθια και με μύθους απομακρυνόμουν
Από την Ομόνοια, την πρέζα και την κόκα
ούτε κατάλαβα πότε το τέλος έφτασε
πότε μας μοίρασαν ρόδα λευκά
από την ανθοδέσμη σου και μπομπονιέρες
από τον γάμο σου, Δανάη
που ήταν άδικο
απόψε να μην γίνει.