[author]Του Σωτήρη Παστάκα [/author]

«Όποιος βάλει την καρδιά του γυμνή στο χαρτί, θα γράψει το μεγαλύτερο ποίημα όλων των εποχών».
Ξαναθυμήθηκα την επιταγή του Μποντλέρ χάρη στον αγαπημένο μου Όσκαρ Γουάιλντ, και πως σε εποχές κρίσεις μας συντηρούν κάποια έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Είχα διαβάσει το «εκ βαθέων» σε έναν Πύργο στο Εδιμβούγο, όπου έτυχα υποτροφίας ως συγγραφέας για έναν ολόκληρο μήνα, το Σεπτέμβριο του 2001. Ήμασταν και τότε σε κρίση, με την επίθεση στους δίδυμους πύργους, και τα λόγια ξεπερνούσαν τη λογοτεχνική τους υφή, και γινόταν καθημερινότητα.
Γράφουμε πολλές φορές για το αισθητικό αποτέλεσμα εθισμένοι όπως είμαστε στο φλερτ με τις λέξεις, ξεχνώντας πως κάθε μια λέξη μας μπορεί να γίνει οδηγός για τη ζωή των άλλων. Αν μου επιτρέπετε μια προσωπική εξομολόγηση, η πρώτη ανάγνωση του «εκ βαθέων» ήταν απλώς μια «αισθητική ανάγνωση». Το δράμα των άλλων, κακά τα ψέματα, μόνον επιδερμικά μας απασχολεί. Έπρεπε να ζήσω την προσωπική μου συντριβή, οκτώ χρόνια αργότερα, το 2009 για να επιστρέψω στο κείμενο του Γουάιλντ, και να το κάνω οδηγό στη ζωή μου. Το 2009, λοιπόν, μέσα σ’ έναν ανοιξιάτικο μήνα έχασα και τη δουλειά μου, ως γιατρός σε ιδιωτική κλινική, αλλά λες και δεν έφτανε αυτή η σφαλιάρα, έφαγα και δεύτερη από την τότε σύντροφο μου, η οποία με άφησε μόνο μου σε ένα ρετιρέ 120 τετραγωνικών με θέα την Ακρόπολη, που δεν μπορούσα πλέον να συντηρήσω. Ομολογώ, πως εκείνη τη δύσκολη εποχή μου στάθηκαν πολύτιμοι οι φίλοι μου φυσικά, αλλά κυρίως το «εκ βαθέων» κι άλλα κείμενα «για την κρίση». Το «εκ βαθέων» στη δεύτερη αυτή ανάγνωση, μου αποκαλύφθηκε πέραν από τις αισθητικές αρετές του, ως ζωντανός φίλος και συνοδοιπόρος. Αυτά τα έργα μένουν, αν θέλετε ως κλασικά.
Τα άλλα κείμενα που μου συμπαραστάθηκαν (γιατί στην τέχνη δεν υπάρχει παρθενογένεση και το ένα βιβλίο παραπέμπει σε άλλα και αφήνει μάλιστα και απογόνους άλλα επίσης βιβλία), μέσα στην κρίση ήταν τα «εις εαυτόν» του ρωμαίου αυτοκράτορα-φιλοσόφου Μάρκου Αυρηλίου. Οι εξομολογήσεις του Αγίου Αυγουστίνου. Οι ημερολογιακές σημειώσεις του Μοντένιου. Τα ποιήματα του Τζάκομου Λεοπάρντι. Το «Υπόγειο» του Ντοστογιέφσκι (το πρώτο ψυχολογικό μυθιστόρημα πριν από την ανακάλυψη της ψυχολογίας), ημερολόγιο κρίσης αν θέλετε της βαθιάς πνευματικής συντριβής του Ντοστογιέφσκι, ο οποίος αφού την κατέγραψε ακολούθησε μετά άλλους δρόμους.
Η προσωπική ατέλεια όλων αυτών των δασκάλων μας έδωσε τέλεια βιβλία. Ο Έζρα Πάουντ έγραψε τα καλύτερα από τα Cantos του όντας αιχμάλωτος των συμμαχικών δυνάμεων σε ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης με αντίσκηνα στην Πίζα. Η τέχνη ως δια μαγείας μετατρέπει την προσωπική μας κρίση σε οδηγό πορείας στην ατελή προσωπική ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων.
Στη μνημονιακή εποχή που έχει περιέλθει η χώρα η κρίση αντιμετωπίζεται μόνο με την παρέα και τον υψηλό λόγο. Θα επιστρέψουμε στην παρέα, λοιπόν. Θα ανοίξουμε τους καναπέδες μας, να βάλουμε να κοιμηθούν οι φίλοι μας. Θα μαγειρέψουμε την Κυριακή, τουλάχιστον την Κυριακή, για δέκα φίλους. Θα γράψουμε καινούρια τραγούδια και νέα ποιήματα.
« Ο κόσμος αγάπησε ανέκαθεν τον άγιο σαν την πλησιέστερη δυνατή προσέγγιση στην τελειότητα του Θεού. Ο Χριστός από κάποιο θεϊκό ένστικτο μέσα του, φαίνεται να αγάπησε πάντοτε τον αμαρτωλό σαν την πλησιέστερη δυνατή προσέγγιση στην τελειότητα του ανθρώπου.»
Σας ευχαριστώ.

 
* Εισήγηση στη συζήτηση για το ¨Εκ βαθέων» του Όσκαρ Γουάιλντ. Διοργάνωση: “ImagoDei” με την Α’ Ελληνική Ευαγγελική Εκκλησία Αθηνών.

****************************

Ο Σωτήρης Παστάκας γεννήθηκε στη Λάρισα το 1954. Σπούδασε Ιατρική στη Ρώμη. Από το 1985 εργάζεται ως Ψυχίατρος στην Αθήνα. Το 2004 ίδρυσε την ηλεκτρονική επιθεώρηση ποιητικής τέχνης www.poiein.gr. Έχει εκδώσει μεταφράσεις Ιταλικής ποίησης, δοκίμια και ποιητικές συλλογές. Το τελευταίο του βιβλίο «Τριλογία-Χαμένο Κορμί, Συσσίτιο, Ροή Ρακής» κυκλοφόρησε το Νοέμβριο 2012,  από τις  εκδόσεις ΠΑΡΟΥΣΙΑ. Περισσότερα εδώ: http://www.poiein.gr/ouothnco-dhaooueao-aeianaoeeu

[author]Του Σπύρου Αραβανή [/author]

Το μεγάλο όνειρο και στοίχημα κάθε μουσικού δημοσιογράφου που «σέβεται» τον εαυτό του…(sic!) ήταν να πάρει συνέντευξη από τον Άλκη Αλκαίο. Στα πηγαδάκια μας άκουγα συχνά τη φράση: «να προσπαθήσουμε για συνέντευξη με τον Αλκαίο». Χωρίς να διαθέτουμε ουσιαστικά, ούτε μια χαραμάδα βιογραφικού του, ο μύθος της σιωπής του γιγάντωνε το έργο του χωρίς όμως αυτό να τον έχει καθόλου ανάγκη. Τα τραγούδια του, μέχρι τις αρχές του 2000, γεμάτα γρίφους, ιστορικά γεγονότα, έντονες εικόνες και καθαρότητα. Μεγαλώνοντας, όπως ο Όμηρος, πέρασε από την «Ιλιάδα», από τα τραγούδια του αγώνα, του διεθνισμού, των επαναστάσεων και της αδρεναλίνης, στην «Οδύσσειά» του, σε ιστορίες μπολιασμένες με δημοτικό ύφος, διδακτισμό, αποφθέγματα γνώσης, αποστάγματα μιας ζωής που δεν ξέρουμε οι περισσότεροι πώς την έζησε. Για αυτό και θαυμάζω και συγχαίρω τους συνεργάτες και φίλους του, στιχουργούς, συνθέτες και τραγουδοποιούς, οι οποίοι δεν άφησαν ποτέ όλα αυτά τα χρόνια, δημόσια τουλάχιστον, μια νύξη σχετικά με την ιδιωτική ζωή του με αντάλλαγμα το θαυμασμό του κόσμου: «Α! Είσαι φίλος του Αλκαίου!! Πες μας για αυτόν». Σεβάστηκαν την απόφασή του για δημόσια αποχή, διαχειρίστηκαν τίμια την φιλία που τους προσέφερε, ορκίστηκαν στη σιωπή του.

Το μέλλον όμως από σήμερα προχωρά ερήμην του. Τώρα αρχίζει και ο πιο δύσκολος ρόλος των φίλων και συνεργατών του και φυσικά των προσώπων του οικογενειακού του περιβάλλοντος. Να προστατεύσουν αυτή του τη σιωπή ως δημόσιο πρόσωπο, την ιδιωτική του ζωή και να στηρίξουν το πολύτιμο έργο που μας κληροδότησε. Ακόμα κι αν έχει τεράστιο ενδιαφέρον για τους μουσικολόγους του μέλλοντος να μάθουν στοιχεία της ζωής του ώστε να προσεγγίσουν από περισσότερες πλευρές τους στίχους του -κι όχι βεβαίως αναζητώντας «γαργαλιστικές» λεπτομέρειες»,- νομίζω πως οφείλουν, όσοι τον συναναστράφηκαν, να μη σπάσουν την «ομερτά» με την οποία συγκατάνευσαν. Εκτός κι αν υπήρχε επιθυμία του, μετά το θάνατό του, να «μιλήσουν»,  κάτι που δεν το γνωρίζω και που φυσικά είναι πέρα για πέρα αποδεκτό.

Είναι όμως εξ’ ίσου πολύ επικίνδυνο να μιλάμε για τη «σιωπή» του έτσι αυθαίρετα -όπως ο υπογράφων αυτό το κείμενο- χωρίς να γνωρίζουμε τους λόγους αυτής της επιλόγης. Διαβάζω και ακούω από το πρωί για αυτή την ηρωική στάση του η οποία συνοδεύεται από πλήθος επευφημισμών. Στο μυαλό μου αυτόματα ήρθε μια άλλη φημισμένη «σιωπή», αυτή του Μανόλη Αναγνωστάκη, ο οποίος από το 1979 που κυκλοφόρησε ο συγκεντρωτικός τόμος των ποιημάτων του, και από το 1983 που κυκλοφόρησε ιδιωτικά το αυτοβιογραφικό σχόλιο «Y.Γ.», δεν έκανε καμία άλλη ποιητική παρέμβαση.. Η δήλωσή του: «Στο αλλοιωμένο τοπίο της εποχής μας δεν θα ξαναγράψω γιατί το έργο μου το ολοκλήρωσα. Επιλέγω τη σιωπή» συνεχίζει μέχρι τις μέρες να θεωρείται από πολλούς ως «πολιτική πράξη» με αποτέλεσμα να χτιστεί γύρω του -ερήμην του πάντα- μια «ηρωική» παραφιλολογία. Ο ίδιος όμως, όπως διαβάζουμε στο πρόσφατο βιβλίο του Μισέλ Φάις, «Είμαι αριστερόχειρ ουσιαστικά», εκδ. Πατάκη, στο οποίο περιλαμβάνεται ο μονόλογος του καταγεγραμμένος από τον Φάις, το Νοέμβριο του 1992, δηλώνει:

«Δεν ξέρω, μου φαίνεται δύσκολο να γράψει ποίηση ένας άνθρωπος σε μεγάλη ηλικία, όταν περνάνε από το φίλτρο του μυαλού του η εμπειρία, όλες οι σκέψεις του, όλα αυτά όταν περνάνε, δεν μπορεί….Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο σταμάτησα κι εγώ νωρίς, έκοψα με την ποίηση. Σταμάτησα πολύ νωρίς, διότι, όταν έρχεται η εμπειρία, όταν έρχονται οι ρυτίδες, η φλέβα, η ποιητική φλέβα, στομώνει, στεγνώνει» (σελ. 87-88).

Τα δεδομένα ανατρέπονται σε μια νύχτα. Πώς θα προχωρήσουμε τώρα χωρίς «ηρωικές» πράξεις..;

Η δημόσια σιωπή του Αλκαίου έχει τους λόγους που μόνο ο ίδιος και οι οικείοι γνώριζαν καλύτερα από όλους. Ας σεβαστούμε, λοιπόν, αυτό το δικαίωμά του χωρίς υποκειμενικά «συμπεράσματα»….Και ας προφυλάξουν, όσοι έχουν την ευθύνη, τη ζωή και το εναπομείναν-αν υπάρχει- έργο του από τους «καταλοιποθήρας», οπως τους χαρακτήριζε ο Βάρναλης, δηλαδή από τους «τυμβωρύχους του πνεύματος που τρέχουνε και ψαρεύουν τα…οστεοφυλάκια των ποιητών για να βρούνε ό,τι να’ναι για να το δημοσιέψουν». Γιατί στην περίπτωση του Αλκαίου η ιδιωτικότητά του είναι ένας ολάνθιστος κήπος. Ας μην τον μακελέψουμε.

Κλείνω με το πρελούδιο που είχε επιλέξει ο ίδιος ο Αλκαίος στο δυσεύρετο ποιητικό του βιβλίο, «Εμπάργκο», Αθήνα, 1983, εκδ. «Εταιρεία Νέας Μουσικής» που είχα την πολύτιμη τύχη να μου το χαρίσει ο Θάνος Μικρούτσικος, υπεύθυνος αυτών των εκδόσεων, τον οποίο ευχαριστώ δημοσίως από τα βάθη της καρδιάς μου :

«Ο πρώτος της γενηάς είναι δεμένος πάνω

σ’ ένα δέντρο

Τον τελευταίο τον τρώνε τα μερμήγκια

ΓΚ.ΓΚ. ΜΑΡΚΕΣ

Καλό ταξίδι πάνω στο δέντρο σου, Άλκη Αλκαίε. Σε ευχαριστούμε για όλα.

Αναδημοσίευση από: http://www.musicpaper.gr/news/77/2626

[author]Του Γιώργου Αναγνώστου [/author]

 
Πάνω σε σχόλια του Ε.Β

(και Raymond Williams)

Τελικά ίσως, πέρα από τις ποικίλες προσφορές τους, η αξία των ανθρωπιστικών επιστημών σήμερα να έγκειται στην επιμονή τους να μελετούν εκείνο το ελάχιστο κατάλοιπο το οποίο θεωρείται ξεπερασμένο· εκείνο που η κυρίαρχη ματιά προσπερνά σαν τετελεσμένο, ιστορικά τελειωμένο, ανάξιο μελέτης, ακόμα και αν αυτή η απόρριψη προέρχεται από τις ίδιες τις ανθρωπιστικές επιστήμες. Στο απόλυτο της ηγεμονικής σβηστήρας, κάποιοι στις ανθρωπιστικές σπουδές επιμένουν στο επιστημονικά και κοινωνικά κατατρεγμένο, πολλάκις με βουρτσάκι και φακούς μεγένθυσης. Σίγουρα πάντως χωρίς εθνικά ερευνητικά κονδύλια· κάποιες φορές, οι πιο ηρωϊκοί, χωρίς πανεπιστημιακές θέσεις.

Υπάρχει βέβαια και μια πιο καινοτόμος διαδρομή, μόνο ένα μικρό αλλά και συνάμα τεράστιο βήμα πέρα από την προαναφερόμενη συνθήκη: η συγκατάνευση σ΄αυτήν την υποβάθμιση του ελάχιστου και ιστορικά εξουδετερωμένου (με την συνείδηση πάντοτε της προσωρινότητας των επιστημονικών αληθειών)· και την ριζική στροφή προς εξερεύνηση αναδυομένων πολιτιστικών εκφράσεων, εκφράσεων μη άμεσα ορατών· μορφών μη ακόμα διαμορφωμένων που ούτε η κυρίαρχη επιστήμη αλλά ούτε ακόμα οι περιθωριακές υποκουλτούρες δεν είναι σε θέση να διακρίνουν. Συμπεριλαμβανομένων και μορφών που έχουν κάποια συναφή ομοιότητα αλλά όχι ακριβή αντιστοιχία με τα ελάχιστα που το τέλος τους συγκατανεύθηκε.

Σ’ αυτήν την διάσχιση συνόρων θα μπορούσε να τοποθετήσει κανείς την ποιητικότητα των ανθρωπιστικών ερευνών, την σοφία τους. Την επαναστατικότητά τους. Την διασταύρωσή τους με τις τέχνες στις πιο διορατικές τους στιγμές.

Κεντρικό ρόλο σ΄αυτήν την διάσχιση συνόρων παίζουν οι συνθήκες στον προχωρημένο καπιταλισμό που πυρετωδώς πιέζουν για ολοένα και κάτι πιο πρωτότυπο στην ακαδημαϊκή παραγωγή· και προωθούν και υπονομεύουν αυτήν την εξέλιξη. Τι σόι πολιτιστικό κεφάλαιο φέρνει ο κάθε ερευνητής στο πανέρι του, τι θεσμικές συνθήκες του προσφέρονται, και πόσο είναι διατεθειμένος να καμπουριάσει και να ρισκάρει τρίζοντας τα δόντια του, αλλά και ο βαθμός ικανότητας, όλα παίζουν ρόλο σε τι είδους σύνορα πασχίζει ο καθένας ακαδημαϊκός για ανανέωση διαβατηρίων.

*******

Ο Γιώργος Αναγνώστου διδάσκει στο Νεοελληνικό Πρόγραμμα του Πολιτειακού Πανεπιστημίου του Οχάιο.

Ερευνητικό έργο:  http://mgsa.org/faculty/anagnost.html

Βιβλία:

Contours of White Ethnicity: Popular Ethnography and the Making of Usable Pasts in Greek America (Ohio University Press, 2009) (,http://www.ohioswallow.com/book/contours+of+white+ethnicity

Διασπορικές Διαδρομές (Απόπειρα, 2012) (http://apopeirates.blogspot.com/2012/04/blog-post_20.html) (ποίηση)

Blogs:

 http://diasporic-skopia.blogspot.com/  ,  http://immigrations-ethnicities-racial.blogspot.com/

[author]Του Σπύρου Αραβανή [/author]

Τις ανώτατες ποινές που μπορούν να επιβληθούν για κατηγορίες σε βαθμό πλημμελήματος, σύμφωνα με τον νόμο, επέβαλε, χθες, όπως διαβάσαμε,  το Τριμελές Πλημμελειοδικείο Ηλείας σε τέσσερις από τους πέντε κατηγορούμενους, για τις φονικές πυρκαγιές στην Ηλεία, τον Αύγουστο του 2007, όπου είχαν χάσει τη ζωή τους 36 άνθρωποι. Δηλαδή 10 χρόνια με αναστολή και ούτε μια μέρα φυλάκιση. Για άλλα Μέσα Ενημέρωσης πρόκειται για «βαριές» τιμωρίες για άλλα απλό «χάδι». Δεν εκπλήσσομαι. Εδώ δεν τα βρίσκουν στα απλά, καθημερινά, θα συμφωνήσουν στους θανάτους;
Αυτό, όμως, που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι οι ποινές που είχε προτείνει η έδρα για τις ακόλουθες πράξεις α) εμπρησμός εξ αμελείας, β) εμπρησμός δάσους εξ αμελείας και γ) ανθρωποκτονία από αμέλεια (κατά συρροή) για τις οποίες κρίθηκαν ένοχοι οι πέντε από τους έξι κατηγορούμενους. Τι είχε, λοιπόν, προτείνει; Ας δούμε ένα παράδειγμα: Ως προς τον Παντελή Χρονόπουλο (πρώην δήμαρχος Ζαχάρως, με «ένδοξο» παρελθόν…) είχαν προταθεί για την αδιαφορία του, μεταξύ των αλλων, να συγκαλέσει συντονιστικό τοπικό όργανο, αφού είχε λάβει ενημέρωση για την επικινδυνότητα,  α) 48 μήνες για εμπρησμό δάσους β) 36 μήνες για εμπρησμό εξ αμελείας και β) 36 μήνες για κάθε θάνατο.

Δεν διαθέτω νομικές γνώσεις για να αιτιολογήσω τις ποινές. Μόνο απλή λογική. Η οποία δεν μπορεί να ερμηνεύσει οτι ο «εμπρησμός δάσους εξ αμελείας» τιμωρείται με 48 μήνες, ενώ ο «θάνατος από αμέλεια» με 36 μήνες. Εδώ, λοιπόν, συμβαίνουν, μάλλον, δύο τινά. Ή η έδρα έκρινε πως υπάρχουν 36 θάνατοι οπότε και με 36 μήνες για κάθε θάνατο= 1296 μήνες,  ήδη η ποινή είναι «σκληρή», οπότε καθαρίζει με τη συνείδησή της και την κοινωνική κατακραυγή  ή η Δικαιοσύνη μας είναι «οικολόγος»…

Όπως και να έχει όμως (ασφαλώς οι αρμόδιοι θα δώσουν πειστικότερες  νομικές αιτιολογήσεις και θα καταρρακώσουν την απλοϊκή συλλογιστική μου ), όπως και να τα μετρήσεις, το άθροισμα των ποινών που προτάθηκαν ή επιβλήθηκαν δεν ισούται με την αφαίρεση που βιώνει καθημερινά ο  Γιώργος Παρασκευόπουλος, ο άνθρωπος που έχασε σε εκείνες τις φωτιές, τα τέσσερα ανήλικα παιδιά του, τη σύζυγο και τη μητέρα του.

Η ποινή του είναι ισόβιο πένθος χωρίς αναστολή.

Υ.Γ. Ξημερώνει του Αγίου Νικολάου.  Στο δρόμο όπου σκοτώθηκε ο Αλέξης,  μελάνι δεν φυτρώνει.

******************

 Ο Σπύρος Αραβανής γεννήθηκε το 1979 στον Πειραιά. Σπούδασε ελληνική φιλολογία στη Φιλοσοφική Σχολή Αθηνών και είναι διδάκτορας Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης (Πανεπιστήμιο ΑΘηνών). (Συν)εργάζεται ως δημοσιογράφος και έχει εκδώσει δύο βιβλία ποίησης. Περισσότερα εδώ: http://www.poiein.gr/odhynio-anaaaitho

[author]Του Βασίλη Λαλιώτη[/author]

Η μόνιμη πρόκληση είναι να κάνεις το Δημοσιολόγο. Είναι το μόνο είδος λόγου που ενώ βρίσκεται εν αφθονία η ζήτησή του παραμένει συνεχώς αύξουσα. Ίσως να προέρχεται από το γεγονός της σύγχρονης διαχείρισης από την εξουσία του μη αρεστού λόγου. Από τη στιγμή που δεν τον απαγορεύει αλλά τον διαλύει σε σκουπίδια λόγων κάθε καινούριος λόγος είναι ευπρόσδεκτος. Αυξάνει τη διασπορά των λόγων που είναι αναγκαίοι για να προσανατολιστούμε και κυρίως για να πάρουμε αποφάσεις, παρεμβάλλοντας αλλότριους λόγους που μας εκτρέπουν, μας κάνουν αναβλητικούς, μα τρέπουν σε μια πορνογραφική και ηδονοβλεπτική ανακύκλωσή τους, που δικαιολογεί μέσα μας μια διαρκή αναβολή στη λήψη των ζωτικών για μας αποφάσεων . Πιστεύω πως ο Μαρξ σήμερα θα συνυπέγραφε τη φράση: Η Πληροφορία είναι το Όπιο του λαού.

Μια απόδειξη της διαρκούς ζήτησης δημοσίου λόγου είναι και ο παρών λόγος. Στην περίπτωση μου διασχισμένος από τον διχασμό ανάμεσα στον πολιτικό επιστήμονα και τον ποιητή και τις αντίστοιχες γενεαλογίες. Γιατί ο ποιητής τρέχει με περισσότερο αναπεπταμένο χρονισμό από τον πολιτικό σχολιαστή. Δεν έχει σημασία που οι καταθέσεις των ποιητών στο χρόνο ανελκύονται όταν πια έχουν γίνει αδρανείς. Οι προσπάθειες πάντως των ποιητών να τοποθετηθούν στα τρέχοντα αποδείχτηκαν οικτρές. Τόσο η αναγνώριση του Σαμαρά, ως ερχομένου από τον Οδυσσέα Ελύτη, όσο και οι επιστολές της κας Δημουλά στον Καραμανλή το Μικρό. Έτσι το ακατάλυτο πρότυπο παραμένει η Σεφερική στάση με όλα τα διδάγματά της για το πότε ο ποιητής πρέπει να παίρνει δημόσια το λόγο. (Το Βύρωνα Λεοντάρη τον ακύρωσε η αντιφατική του στάση απέναντι στο κρατικό βραβείο σε πολύ χαμηλότερο επίπεδο. Για να μη μιλήσω για τους κρατικά επιδοτούμενους ποιητές με αριστερό παρελθόν, τους ακυρωμένους ηθικά από την κλεπτοκρατία.)

Το παρόν της χώρας είναι τόσο αναχρονιστικό και η συλλογική μνήμη τόσο αβαθής που έναν αιώνα και πλέον οι δημοσιολόγοι υποσημειώνουν Εμμανουήλ Ροϊδή. Ελάχιστα πράγματα υπάρχουν που δεν έχει επισημάνει. Γι αυτό και το μόνο άλλοθι να πάρει το λόγο ο ποιητής όσο κι αν φαίνεται παράδοξο είναι μόνο για την άσκηση ύφους. Καμία άλλη δύναμη δεν έχει ο λόγος του από τη στιγμή που η σοσιαλδημοκρατική ευμάρεια άλλαξε την εικόνα του. Οι όροι εθνικός ποιητής, και άνθρωπος του ήθους, προβληματικοί ήδη από την εποχή και μετά τη Σεφερική παρέμβαση στα δημόσια, αντικαταστάθηκαν από τον ποέτα λαουρέτους, δαφνοστεφής ποιητής, ήτοι αναγνωρισμένος ως ημιεπίσημος προπαγανδιστής της μάρκας εικόνας που αντιπροσωπεύει κάθε χώρα στο παγκόσμιο χωριό. Ρόλος που το αποσύρει από την κοινωνία και τον αφήνει στη χαμηλή διαχείριση των σχολών όπου διδάσκεται ελληνική φιλολογία για ξένους.

Πρέπει ίσως να πενθήσουμε το γεγονός αυτής της υποβαθμισμένης μεταμόρφωσης και κα συνεχίσουμε τη ζωή μας αναγνωρίζοντας ότι για τον ποιητή δεν υπάρχει κανένας σημαντικός ρόλος στην εκτύλιξη των κοινών και πως αντί να παίζει ένα ρόλο συγκλίνοντος προτύπου αποτελεί ένα πύκνωμα αποκλίνουσας και αμυντικής συμπεριφοράς και δράσης απέναντι στη φενάκη των εξουσιών, με τις οποίες δεν πρέπει να διατηρεί καμιά γέφυρα. Κυρίως έχοντας καταλάβει ότι γι αυτόν δεν υπάρχει σημαντικός ρόλος. Οι σύγχρονες κοινωνίες είναι κοινωνίες που εξέπεσαν των ποιητών τους. Το αν μακροπρόθεσμα θα το πληρώσουν, το αν αρχίζει μια πολιτισμική οπισθοδρόμηση σε μια σύγχρονη βαρβαρότητα είναι κάτι που μόνο σε διοράσεις που αφορούν μεγάλους χρόνους μπορεί να κατατεθεί.

Ας έχουμε ως κρατούμενο όλο αυτό το σκεπτικό για το ρόλο του ποιητή στις μέρες μας. Σοβαρά, όχι με τα πασαλείμματα και την προχειρότητα του κρυπτοσταλινικού δημοσιογραφικού λόγου που πορνογραφεί την Ιστορική αντίληψη με λεκτικά πυροτεχνήματα. Το συμπέρασμα είναι πως πριν μιλήσει δημόσια ο ποιητής θα πρέπει να αναρωτηθεί και να αναρωτηθούμε τι εξουσίες λίντερ οπίνιον μπορεί να έχει που να κάνουν την οποιαδήποτε άποψή του αξιανάγνωστη. Πoιό είναι το ανύπαρκτο προνόμιο βίωσης που τον κάνει πιο οξυδερκή από οποιοδήποτε άλλο πολίτη και ειδικά σε μια εποχή που έχουν ανοίξει οι ασκοί του Αιόλου για τις δημόσιες παρεμβάσεις. Ένα μικρό προνόμιο έκφρασης έχει κι αυτό πολλές φορές σε ένα χρηματιστήριο δημοσιότητας που τα λογαριάζει όλα εκτός από την ποίηση, κυρίως γιατί δεν διαθέτει κριτήριο.

Η πορεία και η στάση του στο πρόσφατο παρελθόν απέδειξε ότι είναι μικρός, ευάλωτος, υποτακτικός και με μειωμένες ηθικές αντιστάσεις. Ένα είδος θεραπενίδας που προσδίδει μια εξωτική γεύση στον έναν από τους τρεις πόλους της διαφθοράς στη χώρα, στο τύπο, για ελάχιστα ή και δωρεάν. Πως έχει τη μοίρα του πρωτογενούς παραγωγού σε μια χώρα μεσαζόντων. Πως μια αναφορά στο όνομά του στα μέσα τον απασχολεί περισσότερο από την καταστροφή της χώρας, αν δεν αποτελεί αργόμισθο σύμβουλο η «παπαγαλάκι» των εξουσιών.

Η μόνη σοβαρή και ηθικά αποδεκτή στάση είναι η αποκλίνουσα. Καμία σχέση του ποιητή με τρίγωνα και τετράγωνα εξουσιών. Καμία συγκατάνευση στη δημοσιογραφική εκπόρνευση. Κανένας συμβιβασμός με λογικές Κομμάτων. Κανένας εναγκαλισμός με πρόσωπα της εξουσίας. Μια βαθύτατη περιφρόνηση για την αγράμματη άρχουσα τάξης της χώρας και τις χυδαίες ανάγκες της. Και κυρίως καμιά λησμοσύνη για τον άγνωστο του αστυνομικού δελτίου, που μην έχοντας δίκτυο σχέσεων για να εκβιάσει την εξουσία είναι ο μόνος που ζει το αληθινό πρόσωπό της.

Η στάση για την οποία αξίζει ένας ποιητής να βάλει το σώμα του πίσω από τα λόγια του στις μέρες μας είναι η στάση από το πρώτο τετράστιχο του Ρέκβιεμ της Άννας Αχμάτοβα:

Χώρο δεν έδωσα στον κυνισμό
που σάπιζε αγγίζοντας όλες τις σφαίρες.
Έμεινα μ’ ότι απόμεινε απ’ το λαό
τις δύσκολες εκείνες μέρες.

Αυτά ο ποιητής. Ο πολιτικός επιστήμονας τα βλέπει πιο ξεκάθαρα. Σχεδόν όπως ο καθένας , για αυτό και δεν υπάρχει ανάγκη μιας δημόσιας παρέμβασης. Ας μιλήσει κάποιος άλλος. Εξ’ άλλου και όσα έγραψα εδώ ήταν μια άσκηση ύφους πάνω σε αγαπημένες γραφές στις οποίες μπορείτε ίσως να προσαρτήσετε το κείμενο. Η αισθητική απόβλεψη είναι το πλέον ριζοσπαστικό ως πράξη αντίστασης σε μιαν άρχουσα τάξη που δεν έχει αισθητική και κυρίως επειδή δεν μπορεί να την αγοράσει.

************

Ο Βασίλης Λαλιώτης γεννήθηκε το 1959 στην Αμαλιάδα. Σπούδασε πολιτικές επιστήμες στην Αθήνα και ισπανικά στη Σαλαμάνκα. Έχει συνεργαστεί με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά. Έχει πλούσιο συγγραφικό και μεταφραστικό έργο. Ζει και εργάζεται στην Αθήνα.