Aν πιστεύεις ότι μας ψεκάζουν, αυτό το κείμενο δε σε ενδιαφέρει. Αν πιστεύεις ότι τα εμβόλια προκαλούν αυτισμό, ότι οι χαρτορίχτρες και οι καφετζούδες γνωρίζουν το μέλλον, ότι οι αριστεροί είναι άπαντες καλοί άνθρωποι, ότι η Ελλάς μπορεί να νομοθετήσει ό,τι θέλει χωρίς να ρωτήσει κανέναν, μη διαβάσεις αυτό το άρθρο. Αν νομίζεις ότι ένα κράτος μπορεί να ξοδεύει για πρόωρες, μη προνοιακές, συντάξεις περισσότερα από όσα εσοδεύει από φόρο επιχειρήσεων και φόρο ακινήτων αθροιστικά, μην ασχοληθείς με αυτές τις αράδες. Αν πιστεύεις ότι για τις παρανομίες των επιχειρηματιών ή τη διαφθορά πολιτών τε και πολιτικών ευθύνεται ο καπιταλισμός, αν πιστεύεις ότι καλός πολιτικός είναι αυτός που σε διορίζει στο δημόσιο και φροντίζει για την εκεί μονιμότητά σου με φορομπήξιμο, μην μπαίνεις στον κόπο να συνεχίσεις την ανάγνωση. Αν φρονείς πως για όλα φταίνε οι ξένοι, οι σιωνιστές, οι συνωμότες, το κακό το ριζικό μας, ο νεοφιλελευθερισμός, αν θέλεις ξύλο στη βουλή, σταμάτα αμέσως να διαβάζεις. Αν θεωρείς ότι όλοι μπορούν να γίνουν πλούσιοι αν δημευτούν οι περιουσίες των πλουσίων και αποδοθούν στους φτωχούς, αν πιστεύεις ότι η Microsoft, η Apple κι η Toyota είναι τα όργανα του διαβόλου στη γη, δεν υπάρχει λόγος να ασχολείσαι με αυτές τις προτάσεις. Αν σου αρέσουν τα καιγόμενα αυτοκίνητα και οι σπασμένες βιτρίνες, οι καταλήψεις δημοσίων χώρων, το γκράφιτι στους τοίχους των πανεπιστημίων, αν νομίζεις ότι μεταρρύθμιση είναι η καμία απόλυση στο δημόσιο και η πρόωρη σύνταξη στα σαράντα με ανήλικο, αν νομίζεις ότι είναι προτιμότερο να ξεροσταλιάζεις σε έναν κισέ από το να πατάς ένα πλήκτρο στο κινητό σου τηλέφωνο, απόστρεψε το βλέμμα σου μακριά από τις απόψεις αυτές. Αν αριστερός ή δεξιός γεννήθηκες και δεξιός ή αριστερός θε ν’ αποθάνεις, μάθε ότι ο εμφύλιος τέλειωσε, κι είναι άλλος ο πόλεμος τώρα που μας κατατρώγει τα σωθικά.

Στη νέα τάξη πραγμάτων, όποιος δεν παράγει πλούτο, δεν μπορεί να δανειστεί.

O Kurt Wise είναι παλαιοντολόγος, πτυχιούχος του Πανεπιστημίου του Harvard (διδακτορική διατριβή υπό τον Stephen Gould) και μπροστάρης του Young Earth Creationism, του κινήματος που απορρίπτει άπαντα τα επιστημονικά consensus της σύγχρονης παλαιοντολογίας. O Masatoshi Nei, γενετιστής παγκοσμίου φήμης, απορρίπτει τη φυσική επιλογή ως οδηγό της Εξέλιξης, της οποίας η σημασία είναι αποδεκτή από τη συντριπτική πλειοψηφία των Βιολόγων του πλανήτη.

Κανείς, ωστόσο, δεν έχει τολμήσει να πει ότι ο Wise δεν είναι πραγματικός παλαιοντολόγος ή ότι ο Nei δεν είναι πραγματικός γενετιστής. Αν μετατοπίσουμε, όμως, το παράδειγμα, στην Ελλάδα καταστρατηγούνται και τα στοιχειώδη: ο σταλινισμός δεν ήταν πραγματικός κομμουνισμός, ο κύριος Πολάκης δεν είναι πραγματικός αριστερός, η κυβέρνηση δεν είναι πραγματική αριστερά.

Τι κι αν εξηγείς ότι οι πολιτικές παρατάξεις δε φέρουν μόνο ως ταυτότητα τα κείμενα των θεωρητικών τους, αλλά και την ιστορία τους και τα πρόσωπα που διαδραμάτισαν καίριο ρόλο σε αυτήν… η άρνηση της πραγματικότητας βολεύει και σε κανέναν δεν αρέσει να ξεβολεύεται.

Η εσωτερική πραγματικότητα προσφέρει γαλήνη.

`

Έτσι, λοιπόν, θα το πάμε; Θα χρησιμοποιούμε ή θα κρυβόμαστε πίσω από τις λέξεις για να κατηγορήσουμε ή να δικαιολογηθούμε; Θα καταναλώσουμε αστοχα και την τελευταία ρανίδα νοήματος που έχουν οι μεγάλες ιδέες, που μετουσιώνονται σε λέξεις, για να επιχειρηματολογήσουμε σε αυτόν τον αδίστακτο αγώνα (μονο)λόγων; Θα ξεζουμίσουμε κάθε  σημασιολογικό φορτίο που κουβαλούν στις πλάτες τους οι συνδυασμοί αυτών των εικοσιτεσσάρων γραμμάτων, που σαν μυρμηγκάκια υπομένουν καρτερικά το νοηματικό τους άχθος -ως βάρος ή/και λύπη- χρόνια, δεκαετίες, αιώνες τώρα, απλώς και μόνο για να αυξηθεί η επισκεψιμότητα/ αναγνωσιμότητα του μέσου με το οποίο τις διατυπώνουμε;

Μέσα σε λίγους μήνες γεράσαμε λέξεις όπως «δημοκρατία», «φασισμός», «ρατσισμός», «σεξισμός», «διακρίσεις», «ηθική», «νομιμότητα», «διαπόμπευση», «πένθος»,  «πάθος», «φόβος», -για να αναφέρω ενδεικτικά μερικές- ξοδεύοντάς τες απερίσκεπτα, αλόγιστα, ανιστόρητα, καταχρηστικά. Αντί να λειτουργούν ως ερμηνευτικά εργαλεία, τις σπαταλάμε ως κατηγορίες, λασπολογίες, προπαγάνδα, παραπληροφόρηση, ως μέσο εντυπωσιασμού, εξυπνακισμού, χαριεντισμού κ.ό.κ. Κάθε μέρα και μια λέξη εξασθενεί μέσα από τη βίαιη χρήση της και η ζωή μας «συγγενεύει» όπως έγραφε ο Φουκώ στο «Οι λέξεις και τα πράγματα» (μετφρ. Κωστής Παπαγιώργης, εκδ. γνώση, 1986) «με τη βαθειά ενόχληση εκείνων πού έχει καταστραφεί η γλώσσα τους: πού έχουν απωλέσει την «κοινότητα» ανάμεσα στον τόπο και στο όνομα. Ατοπία. Αφασία».  Κι αν ο Μαλαρμέ απαντώντας στον Νίτσε δήλωνε σθεναρά ότι «εκείνος πού μιλάει είναι η ίδια η λέξη, στη μοναξιά της, στην εύθραυστη δόνησή της, στο μηδέν της — όχι το νόημα της λέξης, αλλά το αινιγματικό και αβέβαιο “είναι” της», ο Σατρ έγραφε: «Οι λέξεις κατέγραφαν τα πράγματα, μετατρέποντας τις πράξεις σε ιεροτελεστίες και τα γεγονότα σε τελετές».

Εμείς  διανύουμε ταυτόχρονα την ντεριντιανή αποδόμηση και τη βεμπεριανή απομάγευση των λέξεων στην πιο οδυνηρή εκδοχή τους. Τη χρησιμοθηρία τους άνευ περιεχομένου. Έτσι, λοιπόν, θα το πάμε;

Στην επέτειο του θανάτου του φίλου Αλέξανδρου Ζούκα (1956-2012) σημειώνω βιαστικά δυο λόγια για τον εκδοτικό οίκο που ο ίδιος ίδρυσε και υπηρέτησε, για τις εκδόσεις «Έλλα» [: η επωνυμία προέρχεται το όνομα βυζαντινής θεσσαλής πριγκίπισσας].

Το εκδοτικό αυτό συνιστά ένα σοβαρό πεδίο ανιδιοτελούς δράσης και προσφοράς του Αλέκου Ζούκα στην προβολή του παραδοσιακού – αλλά και του πιο σύγχρονου-  πολιτισμού των Ελλήνων και άλλων λαών της Βαλκανικής. Το εγχείρημα διήρκεσε από το 1992 ώς το 2005 ως «Περιφερειακές εκδόσεις Έλλα» (προφανώς ενταγμένο στις απόπειρες του Αλέκου για αναβάθμιση της «ελλαδικής περιφέρειας»). Η ίδρυση και η λειτουργία (μέσα από δύσκολες συνθήκες και σε βάρος πάντα των  ισχνών οικονομικών αποθεμάτων του) του εκδοτικού οίκου στη Λάρισα απέφερε 73 και πλέον τίτλους λογοτεχνικών, ιστορικών, λαογραφικών, φιλολογικών, ταξιδιωτικών βιβλίων.     Ενδεικτικά εδώ παρουσιάζονται τρία εξώφυλλα εκδόσεων, που είχε την ευγενή καλοσύνη η σύζυγος του Δέσποινα να μού δωρίσει:

`

1. «Νοτιοσλάβοι ποιητές μπροστά σε βυζαντινές τοιχογραφίες». Ανθολόγηση και εισαγωγή Ευθύμιος Κλετνίκοφ. Μετάφραση Ειρήνη Σπανουδάκη. Σειρά: TerraIncognita, αρ. 3 . Λάρισα 1999. Σελ. 57 + 7 χ.α
2. 

`

2. Σλόμπονταν Μίτσκοβιτς, «Ο Αλέξανδρος και ο θάνατος» [: μυθιστόρημα στα όρια της φανταστικής λογοτεχνίας, βραβευμένο στη Φραγκφούρτη]. Μετάφραση: Μαρία Πλάτσκοβα, Τραϊανός Πασόης. Λογοτεχνική και γλωσσική επιμέλεια: Τάσος Τίλιος. Σειρά: Ιστίον-Λογοτεχνία, αρ. 1. Υπεύθυνος σειράς Κώστας Ντόλκος, Λάρισα 2002. Σελ. 505 + 3. Στην εικόνα του εξώφυλλου μια λεπτομέρεια: «Ο Ισκεντέρ ετοιμοθάνατος. Από το ΣαχΝαμέ του Φερντοσί. Εικονογράφηση σχολής Ταυρίδος, 14^ος αι.

(Freer Gallery o fArt, Ουάσιγκτον).

3. Γιώργος Χατζηλάκος, «Από τα παραλειπόμενα του Μ. Καραγάτση. Προανάκρουσμα στην ΌλιαΑλεξέγιεβνα». Επιμέλεια: Ευγενία Στασινάκη. Σειρά: Μαρτυρίες ΙΙ. Λάρισα 2001. Σελ. 61.

`

Από το Αρχείο του ΠΟΙΕΙΝ:

Γιώργος Μύαρης, Ο Αλέκος Ζούκας παρών σαν ένας «τρυφερός και ακατάλυτος ενεστώτας»

Όλη του τη ζωή παλαιστής για τα δικαιώματα όλων, των επικίνδυνων, των άγριων, των ομοφυλόφιλων, των σκουρόχρωμων, των μωαμεθανών και των μεταναστών, απάντων των κατατρεγμένων και των διαμαρτυρόμενων. Ένα βράδυ μες στο βαγόνι του ηλεκτρικού φανατικός ισλαμιστής με περίστροφο ωρύεται «θα πεθάνετε όλοι» και πριν καλά καλά προλάβει να φοβηθεί, βρίσκεται στο πάτωμα με μια σφαίρα στο κεφάλι.

Την επόμενη μέρα ξεκινούν οι έριδες στην κηδεία. Οι φίλοι του νεκρού να διαρρηγνύουν τα ιμάτιά τους πως ο δικός τους άνθρωπος πέθανε για τις ιδέες του, είναι ήρωας αληθινός κι ανυποχώρητος. Οι εχθροί του να βρίζουν τους φίλους του, βέβαιοι πως πριν φύγει απ’ τη ζωή ο ακτιβιστής της ευαισθησίας κατάλαβε το λάθος του, το φίδι που έτρεφε στον κόρφο του.

Στη ζωή οι φίλοι είναι φίλοι και οι εχθροί, εχθροί.