Ο Izet Sarajlic διαβάζει από το συμπαγή δίσκο που συνοδεύει την ιταλική έκδοση των ποιημάτων του, Qualcuno ha suonato, Multimedia Edizioni/Casa della Poesia, 2009

(Αίμος, Ανθολογία Βαλκανικής Ποίησης, Οι φίλοι του περιοδικού «Αντί», 2006
Μετάφραση Ισμήνη Ραντούλοβιτς και Ηλίας Λάγιος)

ΓΕΝΝΗΘΕΝΤΕΣ ΤΟ ʽ23, ΕΚΤΕΛΕΣΘΕΝΤΕΣ ΤΟ ʽ42

Απόψε θʼ αγαπήσουμε προς χάριν τους.
Είκοσι οκτώ, τόσοι ήσαν.
Μάλλον πέντε χιλιάδες είκοσι οκτώ.
Σίγουρα περισσότεροι απʼ όσος ερωτάς ποτέ υπήρξε σʼ ένα τραγούδι.

Τώρα πού μιλάμε θα ήταν πατεράδες.
Τώρα που μιλάμε δεν υπάρχουν πλέον.
Εμείς, πού υπομείναμε στα ντόκια ενός αιώνος
τη μοναξιά όλων του σύμπαντος των Ροβινσώνων,
εμείς, που επιβιώσαμε των τανκς δίχως κανέναν να σκοτώσουμε,

μικρούλα η μεγίστη μου,
απόψε θʼ αγαπήσουμε χάριν αυτών,
μοναχά μη ρωτάς αν γινόταν να είχανε γυρίσει.
Μονάχα μη ρωτάς αν υπήρξε γυρισμός εκείνη τη φορά την τελευταία, εκείνη πού
κόκκινος σαν τον κομμουνισμό φλεγόταν ο ορίζων της αποθυμιάς τους.

Πάνω απʼ τα χρόνια τους αφίλητα κατακρεουργημένο και
ευθυτενές διάβηκε το μέλλον της αγάπης.
Δίχως μυστικά (πια) για το γλυκοτσαλακωμένο χορτάρι.
Δίχως μυστικά (πια) για την ξεκούμπωτη μπλούζα.
Δίχως μυστικά (πια) για το πλαγιασμένο χέρι με τα κρίνα αφησμένα.
Λοιπόν ήταν οι νύχτες, λοιπόν το συρματόπλεγμα, λοιπόν ήταν ο ουρανός να
τον ατενίζεις στερνή φορά, ήταν τα τρένα επιστρέφοντας
έρημα κι άδεια, λοιπόν ήταν τα τρένα κι οι παπαρούνες, και μʼ αυτές,
ώ ναι! με τις λυπημένες παπαρούνες του ενόπλου θέρους, με την εξαίσια
αίσθηση τους, ώ ναι! ήταν λοιπόν το αίμα τους νʼ αγωνίζεται.

Και στο Καλεμέγκνταν(1) και στου Νέβα τις οχτιές,
στη Νότια Λεωφόρο και στις Αποβάθρες του αποχωρισμού,
στην Πλατεία Ανθέων, στη Γέφυρα Μιραμπώ,
λέω, οι εξαίσιες ακόμη κι όταν δε φιλούν,
περίμεναν Άννες, Ζωές, Ζανέττες,
περίμεναν να γυρίσουν οι φαντάροι.
Λέω, αν δε γυρίσουν, τους αφίλητους τους ώμους τους λευκούς πώς θα τους δώσουνε στʼ αγόρια.

Δε γύρισαν ποτέ.
Πάνω από τα ντουφεκισμένα μάτια τους διαβήκανε τα τανκς,
πάνω απʼ τα μάτια τους ντουφεκισμένα.
Πάνω απʼ τις ημιτελείς τους Μασσαλιώτιδες,
πάνω απʼ τις αυταπάτες τους πυροβολημένες.
Τώρα θα ήταν πατεράδες.
Τώρα δεν υπάρχουν πλέον.
Όπου θα συναντούσαν την αγάπη τώρα τάφοι καρτερούν.

Μικρούλα μου μεγίστη,
απόψε θʼ αγαπήσουμε προς χάριν τους.

(Γκρίζο Σαββατοκύριακο, 1955)

1. Το μεσαιωνικό κάστρο στο κέντρο του Βελιγραδίου, στη συμβολή των ποταμών Σάβα και Δούναβη.

Ο Χρίστος Τσάγκας διαβάζει Καβάφη, Μουσική: Φίλιππος Περιστέρης

Τείχη

Χωρίς περίσκεψιν, χωρίς λύπην, χωρίς αιδώ
μεγάλα κʼ υψηλά τριγύρω μου έκτισαν τείχη.

Και κάθομαι και απελπίζομαι τώρα εδώ.
Άλλο δεν σκέπτομαι: τον νουν μου τρώγει αυτή η τύχη·

διότι πράγματα πολλά έξω να κάμω είχον.
A όταν έκτιζαν τα τείχη πώς να μην προσέξω.

Aλλά δεν άκουσα ποτέ κρότον κτιστών ή ήχον.
Aνεπαισθήτως μʼ έκλεισαν από τον κόσμον έξω.

Ένας Γέρος

Στου καφενείου του βοερού το μέσα μέρος
σκυμένος στο τραπέζι κάθετʼ ένας γέρος·
με μιαν εφημερίδα εμπρός του, χωρίς συντροφιά.

Και μες των άθλιων γηρατειών την καταφρόνια
σκέπτεται πόσο λίγο χάρηκε τα χρόνια
που είχε και δύναμι, και λόγο, κʼ εμορφιά.

Ξέρει που γέρασε πολύ· το νοιώθει, το κυττάζει.
Κʼ εν τούτοις ο καιρός που ήταν νέος μοιάζει
σαν χθες. Τι διάστημα μικρό, τι διάστημα μικρό.

Και συλλογιέται η Φρόνησις πως τον εγέλα·
και πως την εμπιστεύονταν πάντα — τι τρέλλα! —
την ψεύτρα που έλεγε· «Aύριο. Έχεις πολύν καιρό.»

Θυμάται ορμές που βάσταγε· και πόση
χαρά θυσίαζε. Την άμυαλή του γνώσι
κάθʼ ευκαιρία χαμένη τώρα την εμπαίζει.

…. Μα απʼ το πολύ να σκέπτεται και να θυμάται
ο γέρος εζαλίσθηκε. Κι αποκοιμάται
στου καφενείου ακουμπισμένος το τραπέζι.

Ακούστε ΕΔΩ: http://www.youtube.com/watch?hl=el&v=mPy4YFTwxKE< /em>

Σαν είναι νέοι και σκάνε μύτη, από τις φάκες, από το σπίτι
βρίζουν, καπνίζουν και βλαστημάνε, στα καφενεία κωλοβαράνε

Φρέσκοι μαλάκες, νέοι κι ωραίοι, ζητάνε δόξα, γυρεύουν κλέη
γέροι μαλάκες, ανοίξτε δρόμο , τώρα οι νέοι, έχουν το λόγο

Όμως εγώ που ισορροπώ κι είμαι στη μέση
έχω ένα μήνυμα λίγο σκληρό, που δεν θ’ αρέσει:

Δεν παίζει ο χρόνος κανένα ρόλο, για τον μαλάκα που κάνει σόλο
είτε 20άρης, είτε 80άρης, ένας μαλάκας είναι μαλάκας

Νέοι αθώοι, γέροι με πείρα, μ’ άδειο κεφάλι, με σκέψη στείρα
μη μου τσακώνεστε, μη μου λυπάστε , όλοι με βούλα, μαλάκες θα ‘στε

Όμως εγώ που ισορροπώ κι είμαι στη μέση
έχω ένα μήνυμα πιο θετικό, θα σας αρέσει:

Πάρτε τα πλοία, τ’ αεροπλάνα, διακοπές κάντε για πάντα
τσάμπα κρασί, φαΐ και ξάπλες, τσάμπα γυναίκες που θέλουν βλάκες

Πληρώνω εγώ και κάτι φίλοι, μ’ ό,τι λεφτά μας έχουν μείνει
κι αν δεν μας βγαίνουν τα έξοδά μας , θα δανειστούμε για τη χαρά μας

Μόνοι στην πόλη, δίχως μαλάκες θα είναι ωραία
καλό κρασί, πέντ’-έξι φίλοι και λίγη θέα

Μα η χαρά μας, δεν πιάνει τόπο, γιατί οι μαλάκες έχουν τον τρόπο
Από τη στάχτη ξαναγεννιούνται κι όλους εμάς δεν μας λυπούνται

Δεν παίζει ο χρόνος κανένα ρόλο, για τον μαλάκα που κάνει σόλο,
είτε 20άρης, είτε 80άρης, ένας μαλάκας, είναι μαλάκας

Λίγο κι εγώ ανησυχώ μήπως τους μοιάσω
αν το τραγούδι μου το συνεχίσω και σας κουράσω

Υ.Γ. Οι στίχοι τραγουδιού «Οι Μαλάκες» είναι του Georges Brassens από το βιβλίο του «Ο Γορίλας», εκδόσεις “Ύψιλον”, μετάφραση Γ. Βαρβέρης. Η διασκευή για τις ανάγκες της μουσικής έγινε από τον Θόδωρο Αναστασίου για το δίσκο του “Μικρή ζωή”, 1997.

Ακούστε εδώ: http://www.youtube.com/watch?v=W6KsXT486JY

Τραγούδι: Κώστας Χατζηχριστοδούλου, Δίσκος: “Ψυχή τε και σώματι.”1995, ΜΙΝΟΣ 

Λάβετε, φάγετε, τούτο εστί το σώμα μου και το αίμα μου – το σώμα και το αίμα του Γρηγόρη Αυξεντίου
ενός φτωχόπαιδου, 29 χρονώ, απ’ το χωριό Λύση,
οδηγού ταξί το επάγγελμα,
πούμαθε στη Μεγάλη Σχολή του Αγώνα τόσα μόνο γράμματα όσα να φτιάχνουν τη λέξη
Ε Λ Ε Υ Θ Ε Ρ Ι Α “

Μονόδραμα – Αποσπάσματα από τα “Γράμματα στο γιο μου” και τη “Δουλειά της φυλακής”

Τραγουδούν: Τάσης Χριστογιαννόπουλος,Σαβίνα Γιαννάτου, Ειρήνη Δερέμπεη, Παναγιώτης Παπαϊωάννου
Κορφολόγημα κειμένων: Μαρία Παχνιστή

Όλα εσύ

Όλα εσύ τα κλείνεις
ήλιους, βουνά και θάλασσες
ρόδα τσ’ αυγής σαν φέξει
κελαηδίσματα πουλιών,
κάθε ομορφιά μου δίνεις
κι όλα γελούν και τραγουδούν
μόνο με μια σου λέξη.

Μια άλλη φορά μου έγραψε πως τρύπωσε, παράξενο πώς, μια μικρούλα ηλιαχτίδα ως το κελί του. Πάλι ήθελα να κάνω ένα τραγουδάκι μικρό σαν την ηλιαχτίδα: