`

Λίγο καιρό πριν μπήκα στον πειρασμό να εκτεθώ σε μετάφραση ενός ανθρώπου που είναι διάσημος μεν ως μουσικός στη γειτονική Σερβία αλλά το έργο του τόσο σε πολιτικό – ανθρωπιστικό επίπεδο όσο και στην ποιητική τέχνη είναι σπουδαίο. ( Από το  ΑΡΧΕΙΟ του ΠΟΙΕΙΝ: ΕΔΩ)

Μιλάμε για μια εξαίρετη φυσιογνωμία από ροκ μέχρι παραδοσιακή μουσική και βαλκανικές μπαλάντες. Ο πατέρας του Σέρβος, η μητέρα του μισή από Ουγγαρία, μισή από Κροατία. Το αναφέρω για να αξιολογήσουμε και την πολιτική του συνείδηση και φαινόμενα βίας ή ρατσισμού μετά το διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας. Γεννήθηκε στο Novi Sad, 11 Μάη του 1953 και έχει γράψει μόνο τρεις ποιητικές συλλογές. Διάλεξα ένα ποίημα από την κάθε συλλογή – θα το δώσω με σχετικό link και μελοποιημένο – καθώς σε προηγούμενη ανάρτηση είχα μεταφράσει ένα μόνο ποίημα και θεωρώ ήταν λίγο. Πρόθεσή μου πέραν της μεταφραστικής πρόκλησης είναι να γίνει περισσότερο γνωστή μια προσωπικότητα που είναι γνήσιο τέκνο των Βαλκανίων. Καθαρή φωνή. Καθαρός μαχητής σε όλα τα επίπεδα της ζωής του. Από τα παραδείγματα που σπανίζουν. Ξεκινώ με το πρώτο βιβλίο ποιημάτων με τίτλο ” Βασιστείτε σε μας ” γραμμένο το 1978 και το ομώνυμο ποίημα.

`

Računajte na nas

U ime svih nas iz pedeset i neke,
Za zakletvu Titu ja spevao sam stih,
Ne spominjem proslost i bitke daleke,
Jer rodjen sam tek posle njih.

Al’ zivot pred nama jos bitaka skriva,
I preti nam, preti ko duboki vir,
Ja znam da na ceka jos sto ofanziva,
Jer moramo cuvati mir.

Racunajte na nas.

Sumnjaju neki da nosi nas pogresan tok,
Jer slusamo ploce i sviramo rok,
Al’ negde u nama je bitaka plam,
I kazem vam sta dobro znam.

Racunajte na nas.

U ime svih nas iz pedeset i neke,
Za zakletvu Titu sam spevala stih,
Ne spominjem proslost i bitke daleke,
Jer rodjena sam posle njih.
U nama je sudbina buducih dana,
I neki se mozda plase za nju,
Kroz vene nam protice krv partizana,
I mi znamo zasto smo tu.

Sumnjaju neki da nosi nas pogresan tok,
Jer slusamo ploce i sviramo rok,
Al’ negde u nama je bitaka plam,
I kazem vam sta dobro znam.

Racunajte na nas.

`

*

Eκ μέρους όλων, μερικοί στα πενήντα,
για έναν όρκο στον Τίτο γράφω στίχους
δεν αναφέρω το παρελθόν
μακρινή μάχη
γεννήθηκα λίγο μετά απ’ αυτούς.

Η ζωή μπροστά εξακολουθεί να κρύβει μάχες
μας απειλεί, μας απειλεί σαν βαθιά ρουφήχτρα
ξέρω ότι περιμένεις στο τραπέζι για την επίθεση
γιατί οφείλουμε να κρατήσουμε την ειρήνη.

Βασιστείτε σε μας.

Λίγοι υποψιάζονται ότι μας παίρνει λάθος ρεύμα
άκου τους δίσκους και παίξε ροκ
κάπου μέσα μας φλογίζει η μάχη
οπότε θα σου πω τι ξέρω καλά.

Βασιστείτε σε μας.

Εκ μέρους όλων, μερικοί στα πενήντα,
για έναν όρκο στον Τίτο γράφω στίχους
δεν αναφέρω το παρελθόν
μακρινή μάχη
γεννήθηκα μετά απ’ αυτούς.

Έχουμε την τύχη των ημερών του μέλλοντος
μερικοί μπορεί να φοβούνται
γιατί στις φλέβες μας ρέει αίμα ανταρτών
ξέρουμε γιατί είμαστε εδώ.

Λίγοι υποψιάζονται ότι μας παίρνει λάθος ρεύμα
άκου τους δίσκους και παίξε ροκ
κάπου μέσα μου φλογίζει η μάχη
θα σου πω τι ξέρω καλά.

Βασιστείτε σε μας.

`

* Το σχετικό link όπου βρίσκουμε μελοποιημένο το ποίημα σε τραγούδι είναι :ΕΔΩ

*

Στο λευκό της αμνησίας
τα υπάκουα σύννεφα
σε δέχτηκαν για ποιμένα
αρχαίο φάντασμα χαμένο
έκπληκτο να ακούει
την εξωτική διάλεκτο
που έπρεπε να΄ναι δική σου

να αντηχεί στη φωνή σου
για να προσβάλει τον έκφυλο τράγο
να καλέσει το γέρικο άλογο
να θυμηθεί το πουθενά σου

ότι πρίγκιπας είναι το παιδί που οδηγεί
με χέρι σταθερό κι ευέλικτο
το γαλάζιο ετοιμόρροπο άρμα
λυτρωμένο από ουράνιες απορρίψεις
– κι οι αιώνες πίσω
έγιναν σκόνη –

ότι η βασιλεία του είναι
αυτή η φήμη στα αυτιά
πάνω από βότανα υποταγμένα
η ανάσα κουρασμένων τριφυλλιών
βίαιου πράσινου που σχηματίζει φλέβες

αυτή η αυγή
που ξεφτίζει
ο τελευταίος κόκορας
αυτή η βραδινή φωτιά
που τον αέρα γλείφει ακόμα
κι έπειτα δέχεται απρόθυμα
για πεπρωμένο τον καπνό

`

Grammar

Slowly no sound but the sound of rain,
The calmness of it falling deep
Into night.
Somewhere outside they break a manʼs face
Slowly. Now the face has no eyes,
No country. The tongue
Is pulled out: I must speak.
These words are my own,
The memory.
I am blind deep into night,
Remember a country where rain
Blurs on the window and slowly
A fire chokes on its ash,
And there is grammar:
Sound that were made before.
Broken.
Somewhere outside the night goes on,
Slowly the rain etcetera.

`

*

Γραμματική

Ήσυχα φεύγουν οι ήχοι, μένει η βροχή,
η σιγαλιά της πέφτει βαριά στα έγκατα μέσα
της νύχτας.
Καποιανού τα μούτρα σπάνε,
κάπου εκεί έξω.
Ήσυχα.
Τώρα χωρίς μάτια το πρόσωπο,
χωρίς πατρίδα.
Τη γλώσσα του τη βγάλανε.
Πρέπει να μιλήσω.
Δικές μου είναι αυτές οι λέξεις.
Η μνήμη.
Είμαι τυφλός βαθιά μέσα στη νύχτα,
Θυμήσου την πατρίδα,
όπου η βροχή θολώνει στο τζάμι και
Ήσυχα η φωτιά τρίζει στις στάχτες της,
και για γραμματική τους
οι πρότεροι όλοι οι ήχοι οι ακουσμένοι.
Σπασμένα.
Κάπου εκεί έξω η νύχτα βαθαίνει,
Ήσυχα η βροχή, και τα λοιπά και τα λοιπά

`

ΖΑΛΟΓΓΟ 1803

Στο Ζάλογγο στην Ελλάδα, το 1803, πενήντα επτά γυναίκες
πέθαναν χορεύοντας μπροστά στους «εχθρούς» στρατιώτες.

1.

Το τελευταίο πράγμα που θα δείτε από μένα
θα ʼναι ολόιδιο με το πρώτο, απαράλλαχτα
πλάτη και στήθος, μεταξύ κεφαλιού και ποδιών
το ίδιο βάρος. Πεθαίνω χορεύοντας
για να μην απομείνω πίσω, μοιρασμένη,
σαν κείνους που ζουν σε δυο τόπους διαφορετικούς.
Κανείς εδώ περνώντας να μη με θυμάται,
μην πιάσει να με μιμηθεί κι ο ίδιος χαθεί.
Πιστεύετε στʼ αλήθεια ότι οι σφαίρες
με διαπερνούν, το καβούκι μου βγάζουν;
Κοιτάξτε πως ήδη όλα από μένα απορρέουν:
αυτό το πράσινο, το μπλε σταχτί. Τίποτα
όμως δεν μπορεί να αθροιστεί.
Ακόμα και το θάνατο θέλω να χρησιμοποιήσω
για να μεγαλύνω τη ζωή μου.

2.

Στο χορό μου δεν υπάρχει ένα πρώτα,
ένα μετά, βήματα διαδοχικά.
Ποτέ μου δεν χόρεψα μπροστά σε κοινό,
αλλά ετούτοι είναι οι δολοφόνοι μου.
Όχι πλήθος που μπαινοβγαίνει: άντρες
δεμένοι μαζί μου στην αιωνιότητα.
Η πόρτα που τώρα ανοίγουν, για πολύ
ακόμα θα βροντά, από κείνους κι από εμάς.
Μπροστά σʼ αυτό το πλήθος το κραταιό, ακλόνητη
στο κέντρο ενός σκόπευτρου, γυμνώνω το νου,
κάθε αμελητέα έγνοια παραχωρώ
κι εγκαταλείπομαι στις αισθήσεις.
Είμαι γεμάτη ουρανό.

`

= Σε περίπτωση που έχεις κότσια να συνεχίσεις να παρασύρεσαι από τις ” βιομηχανίες ” με τις οδοντωτές τους επιφάνειες και τις βαθυκόκκινες άκρες! Επισυνάπτω ότι η γη δια- =

= Πρέπει να είσαι νευρικός και ανάποδος με γλώσσα σπαρμένη λέξεις για να ξαναμπούν σε λειτουργία, στη σειρά αυτών των πυλών δυνατά, τα γελοία κεφάλια σε σχήμα τρομπονιού ή με στόμα κλειδαριών (ποιο κλειδί ;, του 12 ; του fa – sol 😉 ! Επεκτείνεται διογκωμένη σε νετρίνα =

= Αλέθουν, αλέθουν οι πολλαπλασιαστές τροχοί, χρονοφόνοι, οι ωρολογιακοί μηχανισμοί, οι τροχοί οπλοχρόνοι , οι τροχοί με καστάνια, δαπέδου, εξάτμισης & συναντησ (εων;) … =

= Χτύποι τικ τακ του συνοδού, ο χρόνος: ο τόνος του, η αρμονική του. =

= Η επανάληψη αλέθεται, αλέθεται από κινητήριους τροχούς, τροχούς γωνίας, τροχούς αγρού, & τις υπερβολικές & τις ερωμένες & τα επικυκλοειδή γρανάζια και αυτά των υποειδών. Η οποία αυξάνει σε =

= Είναι αδιάκοπη κίνηση των οδοντωτών ιμάντων , των δημιου-ραφιών, των γραναζιών, από τα οδοντωτά καροτσάκια μέχρι, στο &νό / διαμερισμός που γίνεται και διατηρείται – λαβίδα εντολέα – μιας επιφάνειας, &απλωμένη γυμνή. Σε κάθε ηλιακή έκλειψη. =

= Μέχρι να ανοίξει χώρος προβολής & οθόνη που προβάλλει εικόνες φιλμ, φαντασιώσεις, που, με την οδοντωτή στεφανωμένη από το στοιχειωμένο κρανίο, εκλέγουν και στοχεύουν μια σχισμή, ένα αιδοίο, με δαντέλα, τα δόντια του γράφοντας ή όντας, θα μάθει ότι… διογκώνεται η γη =

= Εγκοπές λαξεύουν την οθόνη, σημαδεύουν, κόβουν το κουτί – για να το επαναλάβουν & πάλι – & πέταλα στα παλίμψηστα επιτύμβια μέσα στο κιβώτιο του εγκεφάλου ! … =

= Κάνουν, βασίζουν ως στήλες όλων των ρυθμών (δωριωνικές ;), αυτοί οι οδοντωτοί ιμάντες, αυτά τα λάβαρα τόσο μαγεμένα από κάθε δυνατό υπερβολικό ή υπέρ συμβολικό, όπως μια βίδα χωρίς τέλος απέναντι, αφού έχουν δει & σε /πτήση /σχέδιο… =

= Αλλά ποτέ οι στήλες αυτές δεν θα σχηματίσουν ναό, εκτός αν από τότε τον χρόνο που γλιστράς στους οδοντωτούς ιμάντες, σύρματα λέξεων να βγάζεις από το απόθεμα, χωρίς εκπτώσεις! Οι ωκεανοί παίρνουν =

= Γελοία κεφάλια τρομπονιού, είπα, για να ξυπνήσω, σαν κατεψυγμένες λέξεις, αποφλοιωμένες, μαδημένες σε νότες -ήχους σε- &φλουδισμένες & μεταδιδόμενες από το όργανο της τζαζ! πλάτος & Γη θα αντιστρ =

= & Τρομπόνια που κρεμούν τα βασανισμένα υπολείμματα του τυφώνα του, του ανεμοστρόβιλου, τόσο & τόσο λίγο κλώνου, παρά & χάρη στα δόντια των γραναζιών για να γυρίσει, για να περιστραφεί, μέχρι να… αντιστρέψει τους πόλους του, & =

= γιατί εθισμένος όχι πντ συνδεδεμένος, ανα-συγκολλημένος κάπου , από οποιεσδήποτε πλευρές, φαίνονται κολώνες, δισκία, λίστες λιωμένες εξαπολυόμενες από στήλες λέξεων, λωρίδες, εγκοπές, ραβδώσεις & μέγγενη & προς & ότι τελικά η Γη φουσκώνει, διογκώνεται, διευρύνεται βομβαρδισμένη =

= Η αναπνοή (rou-ah !, στα εβραϊκά) δονείται, τερετίζει, διαμορφωμένη με ελάσματα δαντέλας των φωνητικών χορδών, βιολί που μειώνει & αυξάνει από το θάρρος, χωρίς οδοντωτό σταματημό των νετρίνων ! = …

= & να μπουν σε χρονοθυρίδα, για να αναδείξουν εκεί μέχρι να μουδιάσουν μέσα στο κρικ-κρικ της ηλικίας των οδοντωτών τροχών του ρολογιού που εκπέμπει, βροντάει το κλακ του / το: κούκου, κούκου…. ! & αντίο…. !
Alain Robinet
4 plastiques, 1° – II – 07, éd. Le chasseur abstrait