Στο λίγο που ζούμε, η ποίηση έχει το μέγιστο ελατήριο ένθεο μπόι μας, στο ελάχιστο που την ποθούμε μας θωπεύει πλήθος, κατανοεί την ανούσια
άπρακτη πράξη τόσων αιώνων, την κρεουργεί, Tο μάταιο θρησκειών, συνόρων, καρκινωμάτων, μισημένων θριάμβων πολέμων, τα μακελεύει, η ποίηση είναι το μίλημα, το παραφίλιμα που την προδίδει, όταν γλιστράμε να στερεώνεται το γλίστρημα, να μην μας πιστεύει όταν κλαίμε, πόσο μάλλον όταν γελάμε, η ποίηση είναι βρέχει, χιονίζει ή καλό καιρό στη φτωχογειτονιά, στα χωριά, στις πρωτεύουσες, ό,τι θέλει ο ” λαός ” δε θα το πει ποτέ, Eίναι το ψωμί σε κάθε τραπέζι, υποσυνείδητα κυρίως, δεν έχει κέρδος, άρα καμία ζημιά ο αθέατος θυμός ποιητής, η ποίηση είναι συναντήσεις με το άφθονο άτομο στα ανθρώπινα ή θεϊκά δώματα, H πανίδα η χλωρίδα όταν εκδίδεται ή όχι, Δεν συμφωνεί της μόδας, βγάζουμε ένα βιβλίο δύο και τα παρουσιάζουμε χώρο κι αίθουσα, με κόσμο ή δίχως κόσμο α δ ι ά φ ο ρ ο…

`

Ένα αγόρι που το δαγκώνει σαύρα, είναι ο πίνακας του Καραβάτζιο που κοσμεί το εξώφυλλο του βιβλίου του Νίκου Παπαδάκη. Κι αν επιλέχτηκε ακριβώς για αυτή την τεχνική του Κιαροσκούρο ή αλλιώς της φωτοσκίασης που διατρέχει την ποιητική συλλογή, με αφορμή και το σχετικό ποίημα Lizard που εμπεριέχεται, η σημειολογική ανάγνωση του πίνακα βρίσκει ακόμα περισσότερες ταυτίσεις με το ατομικό «είναι» και το ποιητικό «γίγνεσθαι» του Παπαδάκη.
`
Ένας καταξιωμένος ενήλικας, Πολιτικός Επιστήμονας, Πρωτοβάθμιος Καθηγητής Πανεπιστημίου από νεαρή ηλικία –σε σχέση με τη γεροντοκρατία του συστήματος- πολύπειρος και πολυπάσχων της επιστημονικής γραφής πριν τρία χρόνια δέχεται το δάγκωμα μιας σαύρας –ποιητική έμπνευση την αποκάλεσαν εδώ και αιώνες σε μια απέλπιδα προσπάθεια να την εξευμενίσουν- και γίνεται ένα αγόρι που αντιδρά με μιαν έκφραση τρόμου στο πρόσωπό του, αλλά χωρίς να χάνει την οργιλότητά του. Τρομάζει από την ιερή μέθη του πόνου που προκαλεί η ποίηση όταν αποφασίζει να σε δαγκώσει, για αυτό και προσπαθεί να την εξηγήσει μέσω του αντι-προλογικού του σημειώματος που υπάρχει στο βιβλίο.

`
Η χρήση του σημειώματος, αν και εκ πρώτης όψεως παραπέμπει στους κανόνες δόμησης ενός επιστημονικού εγχειριδίου και ένας ανυποψίαστος αναγνώστης ή κριτικός λογοτεχνίας θα έσπευδε να αναφωνήσει ότι προθέματα, πρόλογοι, επίμετρα και παντός άλλου είδους εξωποιητικά καρυκεύματα περισσότερο βαραίνουν ή αποπροσανατολίζουν το κατεξοχήν κείμενο, ωστόσο επαναλαμβάνω η χρήση του εδώ είναι μια αγωνιώδης προσπάθεια ενός αγοριού που προσπαθεί να διαχειριστεί έναν νέο πόνο στη ζωή του, αυτόν της ποιητικής γραφής. Για αυτό συνεχίζει να μη θεωρεί τον εαυτό του ποιητή, όπως ένα μικρό αγόρι στριφογυρνώντας με περιέργεια τα νέα του παιχνίδια στα χέρια του χαίρεται με την κάθε του ανακάλυψη, δεν προσπαθεί να αυτοπροσδιοριστεί, να περιχαρακωθεί, δεν το νοιάζει ακόμα ο οποιοσδήποτε ρόλος του παίκτη.

Σʼ ένα ποίημα χώρεσε όλος

Σχόλια για το ποίημα «Το σακι» του Γιώργη Παυλόπουλου

Του Μιχάλη Πιερη,

για τα αμισθι… μαθήματά-του

περι του ποιητου Γιώργη Παυλόπουλου

Το ποίημα «Το σακι», του Γιώργη Παυλόπουλου (1924-2008), που περιλαμβάνεται στην ομώνυμη συλλογη-του και εκδόθηκε το 1980, στην Αθήνα, απο τις εκδόσεις Κέδρος, δεν είναι μόνο το περιεκτικότερο και συγκλονιστικότερο ποίημα, συνεπως το αρτιότερο κείμενο, που έχει γραφτει για τον Εμφύλιο Πόλεμο (1946-1949) στην Ελλάδα. Είναι, κατα την ταπεινη άποψή-μου, και το πιο ολοκληρωμένο…βιβλίο (καλα διαβάζετε) που έχει γραφτει γιʼ αυτη την τραγικη και εφιαλτικη εποχη! Είναι, με δύο λόγια, ένα σπουδαίο ποίημα που διακρίνεται για τη λογικη και ιστορικη επάρκειά-του!

Το ποίημα αυτο αποτελείται απο 23 μόνο στίχους! Στίχοι φαινομενικα απλοι, όμως πλημμυρισμένοι απο αγωνία, τρόμο και απειλη. Ακριβως όπως την απειλη, τον τρόμο και την αγωνία που νιώθει κάποιος όταν έχει μέσα στα χέρια-του απασφαλισμένες χειροβομβίδες και είναι έτοιμες να εκραγουν απο στιγμη σε στιγμη μπροστα στα μάτια-του. Επιπλέον, οι στίχοι αυτου του πληθωρικου ποιήματος είναι τόσο πυκνοι και δυνατοι σε εικόνες, ιδέες, νοήματα και μηνύματα που δίνουν αμέσως την αίσθηση στον αναγνώστη ό,τι μπροστα στα μάτια-του ξετυλίγεται και απλώνεται, σαν νήμα, ένα μεγάλο χρονικο διάστημα γεμάτο με πολιτικα και κοινωνικα γεγονότα για τα οποία, στη συνέχεια, ο αναγνώστης έχει την παραπλανητικη εντύπωση ό,τι όλα αυτα καταγράφονται, εντάσσονται και πως αποτελουν μέρος απο τις σελίδες ενος ιστορικου βιβλίου.

Μια μέρα του Δεκέμβρη του 2017, χτύπησε το τηλέφωνο. Eμφανίστηκε ένας μακρινός αριθμός. “Θα ήθελα να παρουσιάσεις το ποιητικό μου έργο”, μου είπε μια φωνή. Ήταν η Φροσούλα Κολοσιάτου.

Υποψιάζομαι ότι η Φροσούλα είναι ένας άνθρωπος που δεν φοβάται, αντίθετα επιδιώκει προκλήσεις που την υπερβαίνουν έστω κι αν καίγεται μέσα τους, καταργώντας τις έννοιες της νίκης και της ήττας. Ίσως να υποψιάστηκε ότι κάτι ανάλογο θα συμβεί και σε μένα όταν θα εισερχόμουν σε μια διαδικασία αναμέτρησης με το ποιητικό της έργο που αριθμεί 9 ποιητικές συλλογές:

ΚΑΤΟΧΙΚΗ ΕΠΟΧΗ 1979
ΔΙΑΓΩΓΗ 1981 (Αʼ βραβείο νέου λογοτέχνη)
ΗΛΙΚΙΑ 1995
ΣΑΝ ΝΑ ΣΥΝΕΒΗ 2002
ΟΤΑΝ ΦΕΥΓΟΥΝ ΤΑ ΦΛΑΜΙΓΚΟΣ 2005 (Κρατικό Βραβείο Ποίησης)
ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΠΑΛΙΑ ΦΙΝΙΣΤΡΙΝΙΑ 2008
ΜΙΣΟ ΣΚΟΤΑΔΙ 2010
ΣΚΟΤΕΙΝΗ ΣΥΓΚΑΤΟΙΚΗΣΗ 2014
ΦΟΡΑΕΙ ΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ 2017

Έπρεπε, βασισμένος στην πεζότητα του λόγου που απαιτεί αυτή η εργασία, να εντοπίσω αξιόπιστες αποκρυπτογραφήσεις της ροής και του βάθους μιας πραγματικά σημαντικής γραφής, που όμως υπάρχει μόνο ποιητικά.

Δεν ήμουν ποτέ βέβαιος ότι οι ποιητικές συλλογές ενός ποιητή -εκτός κι αν δεδηλωμένα αποτελούν στοιχεία μιας συνειδητά ευρύτερης σύνθεσης- μπορούν να υπακούσουν σε κάποιον συνεπή κανόνα γραμμικής συνέχειας και ως εκ τούτου δύνανται να κριθούν ως κάτι δογματικά ενιαίο. Ότι, δηλαδή, εδραιώνουν μιαν αναντίλεκτη και απόλυτη διακειμενικότητα, ένα πλέγμα σχέσεων στο χωρόχρονο. Εδώ, ακόμη και ποιήματα που συμπεριλαμβάνονται στην ίδια συλλογή μοιάζουν να μην επικοινωνούν ιδιαίτερα μεταξύ τους και ο ίδιος ο ποιητής συχνά να αγνοεί την πηγή προέλευσης και το βαθμό εξάρτησης τους από μια κεντρική ιδέα.

Πιστεύω ότι οι ποιητικές συλλογές είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοτελείς οντότητες στον χρόνο. Αν κάτι τις ενώνει, αν κάτι συνυφαίνεται και σαν αόρατο νήμα και τις συνδέει, είναι η μορφολογία της γραφής, η συγγένεια των εκφραστικών μέσων.

ΛΑΜΨΗ ΛΕΠΙΔΟΠΤΕΡΩΝ
σε 68 χαϊκού
από τη Φωτεινή Βασιλοπούλου και τον Γιώργο Γάββαρη

«Το δέντρο με τις λέξεις» ενώνεται με το «Πρωσικό μπλε» και δίνει «Λάμψη λεπιδοπτέρων» σε 68 στιχουργήματα με την αυστηρή μορφή του χαϊκού, κλεισμένα στο κουκούλι ενός μικρού μεγέθους βιβλίου, με εικονοποιία εμπροσθόφυλλου ανάλογη προς τον τίτλο του. Δύο νεοεμφανιζόμενοι στα Γράμματα ποιητές, η Φωτεινή Βασιλοπούλου και ο Γιώργος Γάββαρης που τα συνέθεσαν, τα εμπιστεύτηκαν στις «Εκδόσεις των Φίλων» και σε μια φροντισμένη έκδοση κυκλοφόρησαν στις αρχές του 2018.
Ο Γιώργος Γάββαρης από τη Σπάρτη, που εμφανίστηκε με την ποιητική συλλογή «Θίνα» το 2010, συνέχισε με τη συλλογή χαϊκού «Χωματόσποροι» το 2015, ενώ ξάφνιασε ευχάριστα για την πρώιμη ποιητική ωριμότητά του στο σύνολο των ποιημάτων «Το δέντρο με τις λέξεις», το 2017. Στο δικό του ποιητικό δέντρο ο Γιώργος Γάββαρης, με την ευαισθησία του ρεαλισμού του – όσο κι αν αυτό ηχεί οξύμωρο – και με τον λόγο ως παίγνιο αληθινό στα χέρια του, ζωγράφισε τη θλιμμένη πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης με ελαφρούς ωστόσο υπαινιγμούς κι ανοίγματα προς το συλλογικό όνειρο.
Στο τέλος του 2017 και από τις «Εκδόσεις των φίλων», όπως κι ο Γ. Γάββαρης, η Μεσσήνια, με στίγμα ως τότε πεζογράφου, Φωτεινή Βασιλοπούλου εξέδωσε την ποιητική συλλογή «Πρωσικό μπλε», οδηγώντας τους αναγνώστες της στο διαπιστωτικό ξάφνιασμα: «ἐτέχθη ἡμῖν νέα ποιήτρια». Με αυτό το «Πρωσικό μπλε», τον καταλύτη χημικών αντιδράσεων, η Φωτ. Βασιλοπούλου προειδοποιεί πολύ έξυπνα και εύστροφα για τα εκρηκτικά προϊόντα που θα μεσολαβήσει – δίκην πρωσικού μπλε – να παραχθούν στην ψυχή του αναγνώστη της. Άλλα απʼ αυτά καίνε, άλλα πονούν κι άλλα κόβουν μαλακά, όπως το ξυράφι, οδηγώντας ως τη «ρεστία του απόλυτου χαμού» (φράση από το ποίημα «Αντίπνοια») της ύπαρξης.