ΛΑΜΨΗ ΛΕΠΙΔΟΠΤΕΡΩΝ
σε 68 χαϊκού
από τη Φωτεινή Βασιλοπούλου και τον Γιώργο Γάββαρη
«Το δέντρο με τις λέξεις» ενώνεται με το «Πρωσικό μπλε» και δίνει «Λάμψη λεπιδοπτέρων» σε 68 στιχουργήματα με την αυστηρή μορφή του χαϊκού, κλεισμένα στο κουκούλι ενός μικρού μεγέθους βιβλίου, με εικονοποιία εμπροσθόφυλλου ανάλογη προς τον τίτλο του. Δύο νεοεμφανιζόμενοι στα Γράμματα ποιητές, η Φωτεινή Βασιλοπούλου και ο Γιώργος Γάββαρης που τα συνέθεσαν, τα εμπιστεύτηκαν στις «Εκδόσεις των Φίλων» και σε μια φροντισμένη έκδοση κυκλοφόρησαν στις αρχές του 2018.
Ο Γιώργος Γάββαρης από τη Σπάρτη, που εμφανίστηκε με την ποιητική συλλογή «Θίνα» το 2010, συνέχισε με τη συλλογή χαϊκού «Χωματόσποροι» το 2015, ενώ ξάφνιασε ευχάριστα για την πρώιμη ποιητική ωριμότητά του στο σύνολο των ποιημάτων «Το δέντρο με τις λέξεις», το 2017. Στο δικό του ποιητικό δέντρο ο Γιώργος Γάββαρης, με την ευαισθησία του ρεαλισμού του – όσο κι αν αυτό ηχεί οξύμωρο – και με τον λόγο ως παίγνιο αληθινό στα χέρια του, ζωγράφισε τη θλιμμένη πλευρά της ανθρώπινης ύπαρξης με ελαφρούς ωστόσο υπαινιγμούς κι ανοίγματα προς το συλλογικό όνειρο.
Στο τέλος του 2017 και από τις «Εκδόσεις των φίλων», όπως κι ο Γ. Γάββαρης, η Μεσσήνια, με στίγμα ως τότε πεζογράφου, Φωτεινή Βασιλοπούλου εξέδωσε την ποιητική συλλογή «Πρωσικό μπλε», οδηγώντας τους αναγνώστες της στο διαπιστωτικό ξάφνιασμα: «ἐτέχθη ἡμῖν νέα ποιήτρια». Με αυτό το «Πρωσικό μπλε», τον καταλύτη χημικών αντιδράσεων, η Φωτ. Βασιλοπούλου προειδοποιεί πολύ έξυπνα και εύστροφα για τα εκρηκτικά προϊόντα που θα μεσολαβήσει – δίκην πρωσικού μπλε – να παραχθούν στην ψυχή του αναγνώστη της. Άλλα απʼ αυτά καίνε, άλλα πονούν κι άλλα κόβουν μαλακά, όπως το ξυράφι, οδηγώντας ως τη «ρεστία του απόλυτου χαμού» (φράση από το ποίημα «Αντίπνοια») της ύπαρξης.
Με αφετηρία τις δύο ποιητικές συλλογές στις οποίες προαναφερθήκαμε, διαπιστώνεται ότι πρόκειται για δύο ποιητές που ταιριάζουν στην ιδιοσυγκρασία και συνακόλουθα στη θεματική τους, η οποία διακρίνεται για τη στροφή στο εσώτερο «εγώ» και στα αδιέξοδα της ανθρώπινης ύπαρξης. Συναντίληψη επίσης παρατηρείται στην επιλογή πολυτονικού συστήματος γραφής, ένας τρόπος εκζήτησης όπως άλλωστε και η εκζήτηση στη γλώσσα – ευτυχώς όχι ως την λεξιλαγνεία – ιδιαίτερα της Φωτεινής Βασιλοπούλου.
Οι δύο ποιητές τολμούν να ενώσουν την ποιητική τους ευαισθησία σʼ ένα απαιτητικό τεχνικά είδος, το ξενόφερτο χαϊκού, την τεχνική του οποίου υπηρετούν αριστοτεχνικά. Στη γνωστή τρίστιχη μορφή όλα είναι ισοζυγισμένα, ακριβή και ξένα προς οτιδήποτε περιττό.
Λεπτουργημένες με δεξιοτεχνία οι 68 μικρές ποιητικές δημιουργίες έχουν ως αφετηρία τους εκείνη που συνταιριάζει το πρόσκαιρο της λάμψης των λεπιδοπτέρων του τίτλου με το πρόσκαιρο της λάμψης της ανθρώπινης ζωής. Ταυτόχρονα ο τίτλος της συλλογής κλείνει το μάτι στον αναγνώστη, βεβαιώνοντάς τον για τις στιγμιαίες λάμψεις των εικόνων και των σκέψεων που αποτυπώνονται στα λεπτουργήματα του βιβλίου των δύο εργατών της ποιητικής γραφής.
Με χαρακτηριστικό την πρωτοτυπία στη σύλληψη των εικόνων, π.χ. ελικόπτερα μάτια και με όχημα αυτές, στη συλλογή διάχυτα και διάσπαρτα δηλώνεται η αντίληψη των δύο δημιουργών για την ουσία και τα υλικά της Ποίησης και των ποιητών. Η στιγμιαία εικονοποιία εγκλωβίζει επίσης τα στοιχεία της φύσης που στιλβώνουν με μάλλον αστραφτερό σκούρο χρώμα αισθήματα, συναισθήματα και ιδέες. Με τη λαμπερή λιτότητα και την απόλυτη αφαιρετικότητα που υπαγορεύει η ίδια η μορφή των στιχουργημάτων που υπηρετούν σχολαστικά οι δύο δημιουργοί, απεικονίζεται η μοναξιά (κυκλάμινα στα βράχια), τα μάταια όνειρα και οι πόθοι, η απαισιοδοξία (ζωγραφίζει το μέλλον με κιμωλία στη βροχή), η ματαιωμένη αγάπη, η αδιαφορία που «τρυπά σαν μεταξένιος αχινός», η σιωπή. Κι όλα αυτά μοιάζουν να είναι χαρακτηρολογικά στοιχεία της τετράδας των εννοιών, μοναξιά – ποιητής – άνθρωπος – θάνατος, οι οποίες μπορούν να λειτουργήσουν και ως δίδυμα εννοιών με τον τρόπο που επιλέγει κάθε αναγνώστης να τις ζευγαρώσει.
Πυκνός ρεαλισμός που αναδύει μια στυφή τρυφερότητα και άριστα δεμένα σημαίνοντα και σημαινόμενα στην υπηρεσία του νοήματος, πλαισιώνουν μια έντονη ευρηματικότητα στην αποτύπωση των εικόνων μέσω εννοιών αλλά και εννοιών μέσω των εικόνων.
Ο Γ. Γάββαρης και η Φ. Βασιλοπούλου με την ιδιότυπη ποιητική ευαισθησία τους ταράζουν την ψυχή του αναγνώστη τους με στιγμιαίες λάμψεις σκέψεων και ιδεών, τοποθετημένων με ποιητική ωριμότητα στο είδος μιας στιχουργικής παράδοσης που έρχεται από τη μακρινή Άπω Ανατολή.
Αντωνία Παυλάκου
φιλόλογος – συγγραφέας
