Θα σας παρουσιάσω μια κλινική εργασία, η οποία έγινε στο πνεύμα της δημιουργικής σύνθεσης της ψυχοπαθολογικής θεώρησης και της ψυχαναλυτικής πράξης.
Θα σας μιλήσω για τη θεραπευτική σχέση μου με τον Πέτρο, ενα νεαρό άντρα τον οποίον συνάντησα για πρώτη φορά όταν ήταν 24 ετών.
Ο νεαρός ασθενής της ιστορίας μας έφερε τη διάγνωση της παρανοϊκής σχιζοφρένειας από την ηλικία των 17 ετών. Όλα αυτά τα χρόνια είχε συμμορφωθεί πλήρως με τις οδηγίες των γιατρών. Ποτέ δεν είχε φέρει αντίρρηση σε νοσηλεία… και ακολουθούσε κατά γράμμα τις οδηγίες λήψης των ψυχοφαρμάκων. Μόνο που οι ιατρικές οδηγίες δεν είχαν καμμία θεραπευτική επίδραση πάνω του. Δεν υποχωρούσαν με τίποτα το άγχος, οι παρανοϊκές ιδέες και η βίαιη παρορμητική συμπεριφορά του.
Η τελευταία ψυχίατρος που τον παρακολουθούσε σταθερά για τρία χρόνια είχε κρίνει ότι το μόνο μέσο που είχε πιά στη διάθεσή της για να τον βοηθήσει ήταν μερικές συνεδρίες HCT. Οι γονείς του ασθενούς αρνήθηκαν να συγκατατεθούν και αναζήτησαν άλλη λύση…
Παράλληλα, μέσα σʼ αυτά τα χρόνια, είχαν αποτολμηθεί και ψυχαναλυτικές ψυχοθεραπευτικές προσεγγίσεις που κι αυτές όμως είχαν αποτύχει, γιατί ο ασθενής διέκοπτε τη συνεργασία με τους ψυχοθεραπευτές πριν καλά-καλά περάσουν δύο μήνες.
Ο συνήθης δρόμος για την κλασσική ψυχιατρική σε ανάλογες ιστορίες είναι να «βυθιστεί» ο ψυχίατρος στα διάφορα διαγνωστικά εργαλεία, με την ελπίδα να βρει κάποιο «λάθος», ώστε να επανατοποθετήσει τη θεραπευτική του παρέμβαση.
Η πρόταση που θα αναπτύξω προτάσσει την επικοινωνία από τις διαγνώσεις… τη θεραπευτική συμμαχία από τη συμμόρφωση στη θεραπεία.

• Οφείλω ευχαριστίες στον Ιαπωνολόγο Στέλιο Παπαλεξανδρόπουλο , αν. καθ/τη Παν/μίου Αθηνών, για τη συνεισφορά του στην προσπάθεια αρτιότητας και εγκυρότητας των ιστορικών στοιχείων του παρόντος.

Γνωριμία με το χαϊκού (ή χάικου, όπως επισημαίνει ο Σ. Παπαλεξανδρόπουλος)

“Όταν η δασκάλα μάς είπε ότι θα μάθουμε χαϊκού, όλοι κάναμε σαν τρελοί από τη χαρά μας, γιατί νομίζαμε ότι θα είναι κάτι σαν το κουνγκ-φου. Τα χαϊκού όμως είναι γιαπωνέζικα ποιηματάκια. Η δασκάλα μάς διάβασε μερικά, και ένα απʼ αυτά μιλούσε για έναν κήπο στο φεγγαρόφωτο, για μια ιτιά και για άγρια μούρα. Άρχισα, λοιπόν, να προσέχω τι λέει. Τελικά, αποφάσισα ότι μου αρέσουν πολύ τα χαϊκού.”

Το παραπάνω απόσπασμα, από παιδικό βιβλίο, δίνει μια εικόνα της διάδοσης του χαϊκού στη χώρα μας. Τι είναι όμως το χαϊκού; Η απλουστευμένη ερμηνεία που ακολουθεί είναι και η πιο γνωστή :

Haiku: Ιαπωνική λυρική μορφή ποιήματος με μόλις δεκαεπτά συλλαβές και κατά παράδοση φυσιολατρικό ή φυσιοκρατικό χαρακτήρα. Στην Ιαπωνία γράφονται σε μία ή τρεις γραμμές ενώ στη Δυτική του “εκδοχή” σε τρεις γραμμές/στίχους των πέντε – επτά – πέντε συλλαβών. (1)

Επειδή όμως η απλούστευση συχνά οδηγεί σε λάθη, ας επιχειρήσουμε ένα ταξίδι στο χρόνο.

Οι ρίζες του haiku

Αναζητώντας τις ρίζες του haiku στην Ιαπωνία, θα πρέπει να γυρίσουμε πολλούς αιώνες πίσω, στην εποχή του Κοτζίκι (το αρχαιότερο διασωθέν ιαπωνικό κλασσικό βιβλίο – 712 μ.Χ.) που συναντάμε τα πρώτα δείγματα της αλυσιδωτής ποίησης ρένγκα (renga), με τη συμμετοχή πολλών ποιητών, για να φτάσουμε στον 11ο και 12ο αιώνα, εποχή ακμής του ποιητικού είδους.
Το ρένγκα ή ρένκου (2) είναι μια σειρά από πολλά ποιήματα του τύπου ουάκα ή τάνκα (waka – tanka). Κάθε ουάκα, αποτελούσε μια στροφή με τριανταμία συλλαβές, χωρισμένες σε στίχους των 5, 7, 5, 7, 7 συλλαβών και το έγραφαν δύο και περισσότερα πρόσωπα: Ο πρώτος έγραφε τους τρεις πρώτους στίχους και ο δεύτερος τους δύο τελευταίους. Μόλις δημιουργούσαν το πρώτο ουάκα, η ίδια διαδικασία επαναλαμβανόταν από τους ίδιους – ή και άλλους ποιητές – για να σχηματίσουν ένα αλυσιδωτό ποίημα που έφτανε μέχρι και 10.000 στίχους. Για μεγάλο διάστημα η ποίηση ρένγκα αποτέλεσε την ποίηση της ανακτορικής αυλής, αφού τα ποιήματα έγραφαν κυρίως αυλικοί, ευγενείς, ιερείς και σταδιακά ανέπτυξε εξειδικευμένους κανόνες πχ. οι τρεις πρώτοι στίχοι, που ονομάζονταν hokku, έπρεπε να περιέχουν μια λέξη προσδιοριστική της εποχής (kigo).

Κρύβομαι και δηλώνω την παρουσία μου κάνοντάς σας «κού κου» εκεί που δεν θα το περιμένατε: είμαι ένας άστεγος που απλώνει το χέρι του μέσα από την Ακρόπολη, ένα από τα στρατιωτάκια της κινέζικης στρατιάς μια στιγμή πριν το σινιάλο της τελικής επίθεσης για την κατάκτηση του κόσμου, η γυναίκα Μασάι που βοσκώντας τα ζώα της έχει κολλημένο στα αυτιά της το I pod, ένας μπάτσος που κάνει επίθεση στους τελευταίους μπλόγκερς οι οποίοι βρήκαν καταφύγιο στα Νησιά του Πάσχα, μια κραυγή που επειδή δεν την ακούμε συχνά μπορεί να έρχεται κι από το Ιράκ, το ατσάλινο χέρι ενός πρωτόγονου μαριονετίστα, η άλλη πλευρά του νομίσματος του ενός δολαρίου, ο Λεονάρντο στο ένα ευρώ της γείτονος Ιταλίας. Το Κολοσσαίο χάσκει με χαλασμένα δόντια από τα γρονθοκοπήματα των μονομάχων που αλληλοδιαδέχονται στη σκηνή του μέχρι σήμερα. Μια διαρκής πάλη από τη μέρα που κάποιοι έστησαν δυο πέτρες στη Νήσο της Αλβιώνας, έως τη μέρα που κάποιοι άλλοι φύτεψαν το δηλητηριώδες μανιτάρι στη συνείδηση των ανθρώπων κάνοντας το άγαλμα της Ελευθερίας να βγάλει φίδια: πόσες μορφές μπορούν να κρύβονται πίσω από τη μάσκα του Βούδα, την αγρότισσα από την Κίνα που έχει το πρόσωπο της μητέρας μας, καθώς περνούν τα χρόνια κι ακόμη δεν αντιληφθήκαμε τη Δαμόκλειο Σπάθη που κρέμεται πάνω από τα κεφάλια μας…
Κου κου
Ο καλλιτέχνης μας προετοιμάζει για ένα σύγχρονο πόλεμο, μας κάνει να βλέπουμε ένα πουλί να ξεδιπλώνεται μέσα από το στόμα του. Η ποικιλία των έργων του στα οποία αποτυπώνονται κορυφαίες στιγμές στην ιστορία της παγκόσμιας τέχνης, δίνει την ευκαιρία στον Π. Λιναρδάκη, με την ιδιότυπη ειρωνεία του και τη σατιρική του διάθεση, να μας επισημάνει πως τελικά η στρατευμένη τέχνη στις μέρες μας, αφού έχασε τα λευκά περιστέρια, θυμίζει τους τρεις κι ο κούκος. Μπαρδόν, όχι τρεις αλλά δεκαπέντε και ο κούκος.
Ο κρυφτοπόλεμος στον οποίο μας καλεί να συμμετάσχουμε ο Π. Λιναρδάκης, μοιάζει με το παιχνίδι που παίζαμε παιδιά. Όπως κρυβόμασταν πίσω από το φράχτη του κήπου για να ξαφνιάσουμε τις θεούσες γειτόνισσες, τη γεροντοκόρη θεία, τις φιλεναδίτσες μας, τις μακρινές μας ξαδέλφες με μια αυθόρμητη στύση……..Το Μάιο που οι κήποι είναι στο φόρτε τους κι όλος ο τόπος αναδύει χρώματα και ευωδιές μην αναζητείτε τον καλλιτέχνη στα έργα του. Είναι κρυμμένος πίσω από τις τριανταφυλλιές και μας κάνει κου- κου.

(στη γκαλερί “Μέδουσα”,

8 Μαΐου έως 7 Ιουνίου 2008
Τρίτη-Παρασκευή 10.00-14.00 & 18.30-21.30, Σάββατο: 10.00-14.00
Ξενοκράτους 7, Αθήνα)

Την άνοιξη, που συνήθως διαρκεί ενάμιση μήνα, την ισοπεδώνει μέσα σε ένα απόγευμα το χνώτο της Σαχάρας. Ζεματιστό. Βάναυσο, λες και κάτι το εμπόδιζε τόσο καιρό να φτάσει έως εμάς. Δεν μπορεί να το ξεχάσει ποτέ – και να επιμείνει – όποιος το ένοιωσε να του αφυδατώνει πρόσωπο, στόμα και μέλλον. Τα περιγράμματα των όγκων αχνίζουν. Τα πρωινά της λυτρωτικής δροσιάς, οι ικμάδες της ανακούφισης, η ευδία των οριζόντων, όλα γίνονται από τη μια στιγμή στην άλλη ένας πολτός. Οξειδωμένος, καμένος χρόνος. Τα νερά του Νείλου χαμηλώνουν απότομα . Σκελετοί μικρών και μεγάλων ποταμόπλοιων, κουπαστές αυτοσχέδιων πλεούμενων και παλιοσίδερα ξεπροβάλλουν το ένα μετά το άλλο στην επιφάνεια του ποταμού, που άλλοτε λατρευόταν συστηματικά από όλες τις φυλές που τον έπιναν ως ευεργέτη θεό.

Πρωί που μοιάζει με απομεσήμερο. Μέσα στη λάβρα. Συντάσσω μια απάντηση σε μια εταιρεία από την Θεσσαλονίκη, που ενδιαφέρεται για τις προτεραιότητες εισαγωγών του νέου, μετεμφυλιακού Σουδάν. Το κλιματιστικό μηχάνημα ευτυχώς ανταποκρίνεται στα καθήκοντά του. Σηκώνω το τηλέφωνο. Η φωνή ήρεμη, τα αγγλικά στρωτά, αργά και στρογγυλά, όπως τα μιλούν οι Νότιοι. Ευγένεια που δηλώνει αμέσως την καταγωγή και την ειλικρίνεια των εκφορών της. Ήπιο, συγκρατημένο ύφος. Προσπαθεί να καλύψει πάθη και χρόνιες αντιπαραθέσεις του αραβοϊσλαμικού Βορρά και του χριστιανικού – ανιμιστικού Νότου, που προκάλεσαν τις τρεις δεκαετίες της εμφύλιας ρήξης. Τα συμφραζόμενα υπαινίσσονται διαρκώς οικογενειακές παραδόσεις και μνήμες αίματος.
Ακούω και γράφω πρόχειρα στο τετράδιο σημειώσεων, που βρίσκεται μόνιμα ανοικτό μπροστά μου: « Ονομάζομαι Γρηγόρης Γιαλούρης . Ο παππούς μου γεννήθηκε στην Μυτιλήνη. Μετανάστευσε πολύ νέος, στο Νότιο Σουδάν. Στην Τζούμπα. Παντρεύτηκε ντόπια, της φυλής των Ντίνκα. Ο Βασίλης, ο γιος του, παντρεύτηκε κι αυτός ντόπια, από την ίδια φυλή. Είμαι γιος του Βασίλη. Εμάς μας έσωσαν οι Έλληνες της περιοχής. Όταν κατέβαινε ο στρατός των Βορείων να μας χτυπήσει, κάθε φορά οι δικοί σας άνθρωποι μας έκρυβαν. Όπου μπορούσαν. Με κίνδυνο της ζωής τους. Ο ένας σκότωνε τον άλλον. Όταν έγινα δεκάξι πήγα στα δάση. Ενώθηκα με τους αντάρτες. Έφτασα στον βαθμό του λοχαγού. Με την ειρήνη του Ιανουαρίου, του 1995, διορίστηκα μέλος της μεταβατικής Εθνοσυνέλευσης. Η αδελφή μου είναι η σύζυγος του Α! αντιπροέδρου της Κυβέρνησης, του Σάλβα Κιίρ. Είμαι χριστιανός. Καθολικός. Θέλω να γίνω Ορθόδοξος. Σας έχω γνωρίσει σε εκδηλώσεις μας. Θα ήθελα να είστε εσείς ο ανάδοχός μου. Το Πάσχα λέω να επισκεφτώ την δεύτερη πατρίδα μου, να προσκυνήσω τον τάφο του παππού μου. Σέβομαι και τιμώ την Ελλάδα». Την άλλη μέρα ικανοποίησα το αίτημά του. Πρόσεξα τα γόνατά του, όταν τα πρόσφερε, δακρυσμένος, στο χρίσμα. Από ατόφιο έβενο. Γόνατα εξογκωμένα. Δρομέα μεγάλων αποστάσεων. Κυνηγού.

Τεύχος 19ο
“ΕΥΠΛΟΙΑʼʼ
ΤΟ e-ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ ΑΙΓΑΙΟΥ
Μάρτιος 2008

«ΒΟΡΑ ΣΤΗΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑ»
Ιδού μία υποθετική κατάσταση:
Φανταστείτε πως βρέθηκε ένας τρόπος, μια μέθοδος παραγωγής καθαρής, «πράσινης» ενέργειας από την καύση των πιο όμορφων πινάκων ζωγραφικής που απεικονίζουν τοπία.
Φανταστείτε, λοιπόν, την κυβέρνηση να ξοδεύει 1 δις. λίρες σε επιδοτήσεις στις μεγάλες επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν να κατεβάσουν τους πίνακες ζωγραφικής από τους τοίχους των μουσείων και των μεγάλων εκθέσεων της χώρας.
Φανταστείτε να ξεκρεμιούνται από τους τοίχους και τα βάθρα τους και να ρίχνονται στις υψικαμίνους προς καύση οι πίνακες των Ντίρερ, Ρέμπραντ, Ρούμπενς, Ριούσκιν, Σεζάν, Τέρνερ, Βαν Γκογκ.
Η απάντηση είναι μία:
Η πολιτική ενέργεια θα χαρακτηριζόταν βανδαλισμός του αισχίστου είδους.
Παρά την κρίση της κλιματικής αλλαγής, όλοι θα τη θεωρούσαν σαν ένα βαρύ και ανεύθυνο πλήγμα στον Πολιτισμό -ένα υπερβολικά μεγάλο τίμημα για την ανάπτυξη μίας νέας τεχνολογίας, αβέβαιης αποτελεσματικότητας.
Μια παρόμοια δυστοπία εξελίσσεται σήμερα.
Δε θυσιάζονται βέβαια τα εικαστικά αριστουργήματα που απεικονίζουν τη φύση, αλλά τα αριστουργήματα της φύσης καθ’ αυτά.
(Ρόμπερτ Μακφάρλαν: “Απειλούμενα τοπία”)
http://eyploia.aigaio-net.gr/