[author] Του Γιώργου Χριστοδουλίδη [/author]

Βλέποντας την ευρέως γνωστή φωτογραφία του Καμύ με το χτενισμένο μαλλί και το τσιγάρο στο στόμα, σκέφτομαι πως αν δεν σκοτωνόταν σε αυτοκινητικό στα 46 του, μάλλον θα πέθαινε από καρκίνο λίγα χρόνια αργότερα. Στην πραγματικότητα γνωρίζουμε τόσες λεπτομέρειες για τον Καμύ και κάνουμε και κάποιους συνειρμούς για τα πώς και τα αν του, αποκλειστικά επειδή ήταν ένας σπουδαίος φιλόσοφος, ένας τεράστιος συγγραφές, που καθόρισε την εποχή του και διαμόρφωσε προσωπικότητες και πορείες ανθρώπων που ποτέ δεν τον γνώρισαν. Επειδή κατάφερε να αγγίξει την αθανασία. Να υπάρχει παντού ενώ έχει εκλείψει. Καμία οριστικότητα δεν μπορεί να επιβληθεί της καταξιωμένης υστεροφημίας.

Διψούμε να μαθαίνουμε για τους σπουδαίους της τέχνης και της λογοτεχνίας, διψούμε να καταπίνουμε όποια λεπτομέρεια μπορούμε, λεπτομέρεια που δεν αφορά τη σπουδαιότητα του έργου τους, αλλά τις καθημερινές τους συνήθειες, τον τρόπο του βλέμματος τους. Θυμάμαι στο πανεπιστήμιο, ο καλύτερος καθηγητής (Σεργκέϊ Αλεξάντροβιτς Ποπόφ) ήταν για μένα εκείνος που ερχόταν στο μάθημα κρατώντας μικρές καρτελίτσες στις οποίες είχε σημειώσει , τι ρούχα επέλεγε να φορά ο Ρεμπώ, τι ώρα ξυπνούσε ο Τόμας Μαν, τι φαγητά ετοίμαζε στα ατέλειωτα τσιμπούσια που οργάνωνε ίσως ο πιο ερωτικός ποιητής που υπήρξε σε αυτόν τον πλανήτη, ο Πάμπλο Νερούδα.

Τον άκουγα με ανοικτό το στόμα και μετά ρούφαγα τα βιβλία τους με απείρως πιο μεγάλη αδηφαγία από τον αν δεν ήξερα την καθημερινότητα τους. Δυστυχώς κι αυτός, ο καθηγητής Ποπόφ, με ειδικότητα στην παγκόσμια λογοτεχνία, σκοτώθηκε αδόκητα και πρόωρα σε αυτοκινητικό δυστύχημα όπως ο Καμύ με τη διαφορά πώς το τραγικό συμβάν που τον σημάδεψε, το γνωρίζω εγώ, όσοι απέμειναν οικείοι και φίλοι του και ενδεχομένως κάποια παλιοί φοιτητές του. Τις συνθήκες θανάτου του Καμύ όμως τις γνωρίζουν όλοι. Διότι ο Καμύ δεν ήταν αφανής. Και τούτος ο κόσμος χρειάζεται τώρα όσο ποτέ όλο και περισσότερους Καμύ ή λιγότερο Καμύ. Διότι για να υπάρξουν οι «Ποπόφ» πρέπει να προηγηθούν οι «Καμύ» ώστε μεταγενέστερα να ανδρωθούν με πολύτιμες καρτελίτσες οι γενεές εκείνες που θα μείνουν για μια στιγμή με το στόμα ανοικτό ακούγοντας τους «Ποπόφ» να αναλύουν την καθημερινότητα των «Καμύ», απομυθοποιώντας τους με γούστο και συνάμα αναδεικνύοντας την μυθική αξία της κληρονομίας τους. Ετσι ίσως να μπορείς να φτιάξεις ενός είδους πολιτισμό όπου η αξία του χρήματος θα ολοένα και λιγότερη, υποκαθιστάμενη από την αξία των επιφωνημάτων. Γιατί ας το παραδεχτούμε, επιτέλους, κανείς δεν τιμά τη μνήμη κανενός επειδή ήταν μεγιστάνας του πλούτου ή επειδή έδιδε ένα ξεροκόμματο στους εργάτες ή υπαλλήλους του, δημιουργώντας στην εκλεπτυσμένη οικονομική αργκό του καιρού μας τις λεγόμενες «θέσεις εργασίας». Η μνήμη είναι μια εξόχως δίκαιη λειτουργία κι εδώ θα διαφωνήσω με τον Αναγνωστάκη και το στίχο του στο Επιτύμβιον «Α, ρε Λαυρέντη, εγώ που μόνο το ʼξερα τί κάθαρμα ήσουν». Ολοι ξέρουμε τους «Λαυρέντηδες», Μανώλη, λίγοι όμως τολμούν να τους φτύσουν όπως εσύ. Αντίθετα-επανέρχομαι- ποιος δεν τιμά, είτε σιωπηλά, είτε με λόγους πομπώδεις-έστω- τη μνήμη των Καμύ και πολύ αραιότερα των αφανών «Ποποφ». Αυτό κάνω κι εγώ σήμερα γιατί όσο υπάρχουν τέτοιοι ωραίοι τύποι, όσο διαρκεί η μνήμη τους, τόσο περισσότερο η αγριότητα των καιρών θα είναι δυνατόν να δαμαστεί και «να νικιέται κάπου κάπου ο θάνατος μέσα στη ζωή» (Τσαρλς Μπουκόφσκι, Χαμογελαστή Καρδιά).

Τιμή και δόξα λοιπόν σε όλους όσοι άφησαν πίσω τους έναν έστω στίχο που απαγγέλλεται ακόμα, έσυραν μια γραμμή από την οποία κάποιοι πιάστηκαν για να κρατηθούν, τιμή και δόξα και όσους διαιώνισαν έναν μύθο, τον εμπλούτισαν με προσωπικές παρηχήσεις και τον ιστόρησαν σε αδαείς που φιλοδοξούν και τολμούν να ισχυρίζονται πια ότι δεν είναι τόσο αδαείς.

Τιμή και δόξα σε όσους καλλιέργησαν την εμμονή της επιστροφής στο ίδιο ποίημα, στο ίδιο απόσπασμα, στην ίδια σελίδα. Οι επίγονοι τους, να ξέρουν, ακόμη συγκλονίζονται, από καιρό εις καιρό, θυμούνται, μνημονεύουν και κάποτε κλαίνε. Με ένα τσιγάρο στο στόμα και μια καρτελίτσα ανά χείρας.

[author] Της Αδαμαντίας Τριάρχη Μακρυγιάννη [/author]

`

Τα αρχιτεκτονικά μνημεία και τα γλυπτά στο δημόσιο χώρο πόλεων και χωριών, συνθέτουν το βιβλίο της διαχρονικής διαδρομής τους σε εποχές ακμής ή κοινωνικής αποδιάρθρωσης. Ως συμπυκνωμένες εικόνες έχουν τη δυνατότητα να διαφωτίζουν και να προβληματίζουν καθημερινώς χιλιάδες πολίτες. Κατοικημένος χώρος χωρίς δημόσια έργα τέχνης, στερείται την όψη της ιστορίας του.
Κατά την τρέχουσα πολιτισμική και οικονομική κρίση στην Ελλάδα και όχι μόνο, υπάρχουν πολλές προσπάθειες ερμηνείας και καταγραφής της, ωστόσο, πρόσφατα, ένα έργο του Τάσου Νυφαδόπουλου αποτελεί την πρώτη γλυπτική και ακριβή έκφραση της σκληρά δοκιμαζόμενης ελληνικής κοινωνίας. Η ιστοσελίδα του καλλιτέχνη ΕΔΩ
Στο μέσον μιας κλίμακας που γκρεμίζεται, ενός «πτωτικού δείκτη», ο αντιπροσωπευτικός άνθρωπος σε υπερένταση έχει στρέψει το σώμα του αντίθετα από τη γραμμή της καταστροφικής πτώσης. Καθηλώνουν το βλέμμα τα διάπλατα ανοιγμένα χέρια προς το κενό, η έκφραση φρίκης του προσώπου και η εικονιζόμενη κραυγή του. Συνειρμητικά παραπέμπει σε εμβληματικό πίνακα του Νορβηγού ζωγράφου Έντβαρτ Μουνκ (1893 και 1910) υπό τον τίτλο «Η Κραυγή», με τη μόνη και έντρομη γυναίκα κάτω από έναν ουρανό στο χρώμα του αίματος. Στην αθηναϊκή οδό Βουλιαγμένης 602Α και Ιμέρας, το μεγάλων διαστάσεων γλυπτό είναι κατάμαυρο, με φόντο την ξανά αμήχανη ελληνική φύση. Ο θεατής-παρατηρητής καλείται να φανταστεί την κατάληξη του γλυπτικού αδιεξόδου (μοιραία; σωτήρια;), ανεξάρτητα ωστόσο από την όποια άποψη, το έργο του μόλις είκοσι δύο ετών δημιουργού αποκαλύπτει και εικονοποιεί το τραγικό αποτέλεσμα της πολιτικής των τελευταίων ετών στην Ελλάδα. Είναι ο λυγμός φρίκης και το μέχρις εσχάτων κατηγορώ προ της απόγνωσης, που έχει επιβληθεί «χωρίς λύπη και αιδώ» σε εκατομμύρια πολίτες της αμφίσημης Ευρώπης και απανταχού της Γης.
Τέλος τιμούμε τον νεαρό καλλιτέχνη, τους χορηγούς του έργου και το Δήμο Αργυρούπολης-Ελληνικού, διότι δια του γλυπτού, ίσως μοναδικής ευαισθησίας και ευθυβολίας μέχρι τώρα σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προσέφεραν ένα υπόδειγμα ελληνικής πολιτιστικής συμπεριφοράς, την οποία δεν υποτάσσουν οι δίσεχτοι χρόνοι μας.

`

Επιμέλεια: Γιώργος Κ. Μύαρης

`

`

[author] Του Κώστα Τσιαχρή [/author]

Ας αρχίσουμε κάνοντας μια υπόθεση: τραγουδιστής ευρείας εμπορικής αποδοχής αλλά περιορισμένων φωνητικών δυνατοτήτων θέτει ως ορόσημο της καριέρας του την απόφασή του να τραγουδήσει μνημειώδες έργο ενός μεγάλου συνθέτη. Ο αστέρας μας έχει δοκιμάσει τα πάντα: φήμη, πρωτοσέλιδα σε νεανικά περιοδικά , συνεντεύξεις σε ανάλαφρες αλλά και σοβαρές δημοσιογραφικές -ας τις ονομάσουμε έτσι – εκπομπές , εκκεντρικές εμφανίσεις σε νυχτερινά κέντρα , ένα πιστό κοινό που τον έχει αναγάγει σε είδωλο, προπάντων χρήματα ,άφθονα χρήματα. Παράλληλα , εκτός από τις επιδόσεις του στο τραγούδι, έχει αναλάβει το ρόλο του διαφημιστή, του τηλεπαρουσιαστή , του ηθοποιού , του μοντέλου , του πρέσβεως καλής θελήσεως .Ένα ολόκληρο επικοινωνιακό σύστημα βρίσκεται στο πλευρό του , τον στηρίζει , τον προωθεί , τον εξιδανικεύει ,χτίζει με μεθοδικό τρόπο την εικόνα του και την επιβάλλει σε ένα ακροατήριο διψασμένο για λάμψη και για συγκινήσεις κάθε είδους . Ο αστέρας μας είναι -τι πιο φυσικό – πανέμορφος. Ενσαρκώνει το αρχαϊκό κάλλος, ξυπνά τον ερωτικό πόθο σε ηλεκτρισμένες έφηβες, γίνεται το αντικείμενο συζήτησης μεσόκοπων,αλλά εξίσου ηλεκτρισμένων, νοικοκυρών .
`

Κι αφού τα έχει αποκτήσει σχεδόν όλα στην περιοχή του εμπορικού , αποφασίζει σε μια καμπή της σταδιοδρομίας ,αλλά και της ηλικίας του , να κάνει μία στροφ .Να εξερευνήσει το ουσιαστικότερο , το διαχρονικότερο , το λεγόμενο «ποιοτικό». Δεν αρκείται πια στις γυαλιστερές στήλες των περιοδικών μεγάλης κυκλοφορίας ή στα διθυραμβικά σχόλια που γίνονται γιʼ αυτόν στις τηλε-ομηγύρεις των μεσημεριανών εκπομπών . Διψά για το πέρασμα στον άλλο χώρο , εκείνον που θα του προσδώσει το ποθούμενο καλλιτεχνικό βάρος και θα τον εγγράψει στα κατάστιχα της αθανασίας . Όπως περίπου συνέβη με τους Beatles . Από το «I wanna hold your hand” και το «She loves you» μέχρι το “Eleanor Ribgy” και το “Strawberry fields forever” είχε διανυθεί μία γιγαντιαία καλλιτεχνική απόσταση . Από την ελαφρότητα και την ανεμελιά της εφηβικής τρέλας των πρώτων χρόνων κατόρθωσαν να φτάσουν μέσα σε μία περίπου δεκαετία σε έναν καλλιτεχνικό κολοφώνα. Με την επισήμανση , βεβαίως , ότι οι Lennon –Mac Cartney έγραφαν μόνοι τους τα τραγούδια τους , τολμώντας να εντάξουν καινούργια πράγματα στη μουσική τους , ενώ ο υποτιθέμενος αστέρας απλώς τραγουδά τις συνθέσεις άλλων . Συνθέσεις , ως επί το πλείστον , τυποποιημένες , προσαρμοσμένες στα ηχητικά πρότυπα της ξενόφερτης μουσικής παράδοσης και αποπνέουσες μία βεβιασμένη ερωτική αύρα . Ωστόσο , αυτό δε στερεί από τον καλλιτέχνη μας το δικαίωμα να ερμηνεύσει τα τραγούδια ενός κορυφαίου συνθέτη ∙ ας πούμε του Μίκη Θεοδωράκη .
`

Έρχεται λοιπόν η στιγμή που ο αστέρας, αντιμέτωπος με τον ανάλαφρο εαυτό του , αναφωνεί : alea iacta est . Και ως ένας σύγχρονος Ιούλιος Καίσαρας ετοιμάζεται να διαβεί το δικό του Ρουβίκωνα και να βαδίσει εναντίον των κακεντρεχών κριτικών και φιλοθεαμόνων ,οι οποίοι αμφισβητούν την καλλιτεχνική του αρτιότητα . Κι εδώ ανακύπτει το εξής ερώτημα : με ποια λογική σπεύδουν ορισμένοι να κατακεραυνώσουν την επικείμενη διάβαση του καλλιτεχνικού Ρουβίκωνα, χωρίς αυτή να έχει πρώτα συμβεί ; Τι άραγε φοβούνται; Μπορεί η διαγραφείσα πορεία ενός τραγουδιστή να μαρτυρεί αυτή που θα διαγραφεί και στο μέλλον; Ασφαλώς όχι και θα ήταν μέγιστο λάθος το να ισχυριστεί κανείς αυτό . Η κριτική πρέπει να ακολουθεί την ακρόαση. Πρώτα η εκτέλεση από τον καλλιτέχνη και έπειτα η «εκτέλεσή» του από τον κριτικό .
`

Από την άλλη , ωστόσο , δεν μπορεί να παραβλέψει κανείς τη ματαιοδοξία που κρύβουν τέτοιου είδους εγχειρήματα Γιατί ,όπως και να το κάνουμε , όταν μεταβαίνει κανείς απότομα από το αφελές στο βαρυσήμαντο , χωρίς προηγουμένως να υπάρξει ένας ενδιάμεσος σταθμός , μία σταδιακή πρόοδος σε κάτι ουσιαστικότερο , είναι λογικό το εγχείρημά του να γεννά τη δυσπιστία ακόμη και στους καλοπροαίρετους . Επιστρέφοντας στην περίπτωση των Beatles, για να οδηγηθεί το θρυλικό συγκρότημα στο “Sergeant Pepperʼs lonely hearts club band” έπρεπε να προηγηθεί το “Rubber soul” . Συνήθως οι μεταμορφώσεις ,εκτός από ιδιάζουσες περιπτώσεις , πραγματοποιούνται σταδιακά ,με αναβαθμούς κορύφωσης .Στην περίπτωση του αστέρα μας ,όμως , γίνεται ορατή μία επιθυμία για άμεση εκτόξευση από τους πρόποδες στην κορυφή του όρους . Επόμενο είναι να επισύρει τα ειρωνικά σχόλια και τους αφορισμούς πολλών.
`

Επιπλέον , είναι και η σύγκριση με τις προηγούμενες εκτελέσεις . Όταν τα τραγούδια του σπουδαίου συνθέτη έχουν αποδοθεί με θεϊκό τρόπο από τιτάνιες φωνές και η φωνή του αστέρα ωχριά σε εκφραστική πολλαπλότητα και αλήθεια [ναι νομίζω υπάρχει και η αλήθεια της φωνής ],τότε πάλι τα πικρόχολα σχόλια είναι αναμενόμενα . Όταν στην ακουστική μνήμη του κοινού έχουν εντυπωθεί αυτά τα τραγούδια με ερμηνείες που γεννούν το ρίγος, είναι πραγματικά δύσκολο να πείσει ένας τραγουδιστής ο οποίος έχει καταχωριστεί στο στρατόπεδο του φανταχτερού ,ότι η δική του ερμηνεία μπορεί να δώσει μια διαφορετική διάσταση σʼ ένα έργο . Κι έπειτα ,αναρωτιούνται οι πικρόχολοι , πως μπορούν να συμβιβαστούν ο κόσμος της διαφήμισης , τον οποίο τόσο πιστά υπηρετεί ο αστέρας , με τον κόσμο της διανόησης ,τον οποίο εκπροσωπεί ,ας υποθέσουμε , ο Ελύτης ; Πως μπορούν να συνυπάρξουν ο Armani και το «Άξιον Εστί» ; Αυτό δεν ισοδυναμεί με «αποικιοποίηση του πολιτισμικού από το εμπορικό» , όπως θα έλεγε και ο Μουζέλης ; Εν πάσει περιπτώσει , νομίζω ότι και οι αυστηροί κριτικοί και οι απαιτητικοί ακροατές προσπαθούν να περάσουν το δικό τους Ρουβίκωνα σʼ αυτές τις στιγμές και ,κατά έναν τρόπο , να επιτεθούν στον γνώριμο εαυτό του αστέρα που τους πρόδωσε και τους αναστάτωσε . Ο Πομπήιος σʼ αυτή την περίπτωση είναι το θράσος του αστέρα να αμφισβητήσει την κατάταξή του στην κατηγορία των καλλιτεχνών της τσιχλόφουσκας .
`

Έχοντας ,λοιπόν, τα παραπάνω ως οδηγό , οι πικρόχολοι «ρίχνουν τον κύβο», χωρίς να περιμένουν την εκδήλωση της «επαναστατικής» πράξης του αστέρα .Τους αρκεί και μόνο η πρόθεση. Εκτοξεύουν πρώτα τα βέλη τους σʼ αυτή ,γιατί θεωρούν ότι μπορούν ίσως να αποτρέψουν μέσω της κριτικής τους την πραγματοποίησή της . Να επαναφέρουν στην τάξη τον αλαζόνα τραγουδιστή.Να τον αναγκάσουν να συνετιστεί και να συνειδητοποιήσει τη ματαιότητα του εγχειρήματός του. Δεν ξέρω , ωστόσο , σε περίπτωση που δεν τα καταφέρουν και ο αστέρας αψηφήσει τους κεραυνούς τους και πράξει αυτό που έβαλε ως στόχο και πετύχει , αν είναι έτοιμοι να αποδεχτούν εκείνο που με θαυμάσιο τρόπο έχει γράψει ο Μανόλης Αναγνωστάκης «Κρίνε για να κριθείς» .Κι απομένει , τελικά , να δούμε αν το εμπορικό είναι καταδικασμένο να παραμείνει στα χωράφια του ή αν έχει το σθένος να κάνει την υπέρβαση ……….

`

[author]Του Γιώργου Μύαρη  [/author]
`
…Οι αμερικανοί βομβαρδίζουν
αεροπορικώς με σοκολάτες, μα
κι ο Άσαντ βόμβες με σοκολάτες, επίσης, ρίχνει. …

`
Σφάζουν οι τζιχαντιστές

με κάμες από σοκολάτα,

ισραηλινοί επιτίθενται με σοκολάτας ρόφημα,

ποτίζουν στανικώς το θύμα τους.

Τούρκοι μάλλον

ρουφούν τσάι από μήλο

πολυβολούν με σφαίρας από σοκολάτα…

`
Η Ευρώπη κοιτάζει την

αστυνομία συνόρων

να μασουλά σοκολάτες γάλακτος,

προϋπολογίζει την παροχή

οδοντόκρεμας για δόντια γερά

(και δυνατά, των καταναλωτών).

Εμείς ποστάρουμε στον “τοίχο” του φβ

ως είναι επιτρεπτόν!

Απλώς αυτά υπόκεινται σε αναπαράσταση

ακαταπαύστως

`
Κι είναι πια Μεγάλη Δευτέρα

των Παθών του Χριστού…

`
Κάμεραν έδωκας,

κάμεραν θα λάβεις!

`

* Το oρφανό αγοράκι από τη Συρία που νόμιζε πως η κάμερα είναι όπλο και «παραδόθηκε»: ΕΔΩ

[author]Του Πέτρου Σκυθιώτη [/author]

“Στην παλιά εποχή αλεπού ήταν ο μαθηματικός ή ο κατάσκοπος, στην καινούρια (μετά – κινητών) είναι ο φιλόλογος ή έστω ο δικηγόρος ή τελοσπάντων ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της γειτονιάς σου”. Έτσι λέει ένας φίλος αναπολώντας τις παλιές του δόξες.

Τότε, σε μια επαρχιακή πόλη – ας την πούμε Σέρρες – με τρεις ερωμένες ταυτόχρονα, το μόνιμο άλυτο πρόβλημα του Καζανόβα ήταν μαθηματικό. Πώς να κυκλοφορεί από το ένα σπίτι ερωμένης στο άλλο κάνοντας λίγο χρόνο, αλλά και αποφεύγοντας την ευρύτερη περιοχή του τρίτου σπιτιού, καθώς και τα στέκια που σύχναζε η άλλη.

Είχε βρει έναν χάρτη της πόλης, πάνω του σημάδεψε με κόκκινο μαρκαδόρο το ένα σπίτι, με μπλε το άλλο και με κίτρινο το τρίτο. Γύρω απ’ το καθένα σπίτι σχημάτισε έναν κύκλο υψηλής επικινδυνότητας της περιοχής του ιδίου χρώματος. Σημείωσε, επίσης, τα στέκια της καθεμίας με το ίδιο χρώμα που είχε σημαδευτεί το σπίτι της. Ο χάρτης ήταν έτοιμος.

Μας τον είχε παρουσιάσει με περηφάνια σε μια μεσημεριανή ουζοκατάνυξη ή καλύτερα ένα γεύμα εργασίας μετά των απαραιτήτων τοπικών προϊόντων. Εκεί ένας φίλος φοιτητής μαθηματικού του είχε σημειώσει τα μονοπάτια που έπρεπε ν’ ακολουθεί για να πάει απ’ το ένα σπίτι στο άλλο χωρίς να περάσει αυτόφωρο. “Είναι κλασικό πρόβλημα συνδυαστικής”, μας είπε, “η φωλιά της αλεπούς έχει 4-5 εισόδους – εξόδους”. Ο φίλος Καζανόβας βάστηξε περίπου για τρεις μήνες την ιστορία, ο φίλος μαθηματικός πέρασε τη συνδυαστική με οχτώ.

“Τώρα (στην μετά-κινητών εποχή) δεν αρκεί μόνο αυτό για να ʽσαι ο Σούπερ-αλεπού-Καζανόβας”, μονολογεί ο φίλος. “Πρέπει και να ξέρεις να ελιχθείς, να διαλέξεις την καλύτερη δημιουργική ασάφεια και να κάνεις την πιο αποδοτική διαπραγμάτευση, έτσι ώστε να μπορέσουν να διατηρηθούν ανέπαφες τρεις ερωμένες”. “Τα νέα παιδιά θα βγούνε πιο έξυπνα”, του είπα, “ο πολιτισμός θα ʽναι πιο έτοιμος σε μια μεταγενέστερη εποχή να λύσει το πρόβλημα”.

“Μπα, οι τρύπες έχουν ήδη μπαζωθεί”, μου είπε φεύγοντας. “Η τελευταία αλεπού κλείδωσε και ξάπλωσε στο δρόμο”, είπα φεύγοντας κι εγώ.