`
[author]της Χρυσούλας Μητσοπούλου[/author]
`

`
Ένα κορίτσι, σε στρατιωτική στολή, χαμογελάει κρατώντας ένα όπλο. Σαν να γελάει που της πέφτει βαρύ.
Αν δεν ήταν αφίσα στα Εξάρχεια, κι αν δεν φαινόταν από πίσω της το σφυροδρέπανο, σε μια γρήγορη ματιά θα μπορούσες και να νομίσεις ότι πρόκειται για κάποιο είδος διαφήμισης.
Εϋλέμ Ατές. Τουρκάλα, φοιτήτρια στην Άγκυρα όταν αποφάσισε να πάει να πολεμήσει στη Ροζάβα ως μέλος μιας τουρκικής επαναστατικής οργάνωσης, στο πλευρό των Κούρδων. Σκοτώθηκε, αρχές Ιουλίου, σε κάποιο μέρος που λέγεται Μιμπίτς, στη Ροζάβα, σε μάχη με τον ISIS. 23 χρονών.
Κάτι λίγο μπορεί να ακούσαμε τα τελευταία χρόνια για το εγχείρημα της αυτοδιαχείρισης και της πολυεθνοτικής συνύπαρξης στη Ροζάβα, εν μέσω του πολέμου της Συρίας, αλλά μακριά είναι από μας όλα αυτά: Μέση Ανατολή …
Κι όμως… Η απόσταση ανάμεσα σε εμάς και στα μέρη αυτά ξέρουμε ότι έχει κατά πολύ μειωθεί από την «αντικειμενική πραγματικότητα», όπως λέμε: δηλαδή, πολύ απλά, από τους χιλιάδες ανθρώπους που βρίσκονται πίσω από που ονομάστηκε «προσφυγικό», όπως και από τα αλλεπάλληλα χτυπήματα του ISIS στην καρδιά της Ευρώπης.
Κι όμως… Το τι γίνεται στη Ροζάβα και γενικότερα στη Μέση ανατολή, θα έπρεπε να το φέρνουμε εμείς πιο κοντά μας, θα έπρεπε να το νοιαζόμαστε πιο πολύ. Κι αυτό, όχι μόνο γιατί το έχει φέρει η αντικειμενική πραγματικότητα πιο κοντά, ούτε απλώς λόγω μιας αφηρημένης διεθνιστικής αλληλεγγύης. Αλλά γιατί, μέσω μιας αναλογικής ίσως σκέψης, μπορεί να μας βοηθήσει στη συνειδητοποίηση της δικής μας κατάστασης εδώ, στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, στη συνειδητοποίηση του «καθεστώτος έκτακτης ανάγκης» που αντιστοιχεί στους δικούς μας καιρούς και τόπους, για να θυμηθούμε τον Μπένγιαμιν όταν προσπαθούσε στον Μεσοπόλεμο να σημάνει συναγερμό απέναντι στο φόντο της πίστης στη θεωρία της προόδου -πίστης, από την οποία βεβαίως δεν ήταν καθόλου απαλλαγμένη ούτε η Αριστερά. Και μπορεί να το κάνει αυτό, γιατί η Μέση Ανατολή, η Συρία ειδικότερα, σοκάρει. Σοκάρει γιατί δείχνει τη μάλλον γενικότερη αλήθεια ότι το έκτακτο, στην πιο απρόβλεπτη – και συχνά φρικιαστική- εκδοχή του, δεν έχει κάποια εξωτική περιβολή, αλλά είναι ντυμένο πάντα με τα ρούχα του συνηθισμένου, για να τα μετατρέψει ή να τα αποβάλει σε χρόνο και τρόπο απρόβλεπτο.
Ξέρουμε ότι πολλοί από τους ανθρώπους που ξεριζώθηκαν για να περάσουν το Αιγαίο και μετά να παγιδευτούν στη χώρα μας ήταν περίπου «σαν εμάς». Εξάλλου δεν ήταν τυχαίο ότι είχαμε σταθεί τόσο πολύ στη φωτογραφία εκείνου του καλοντυμένου και καλοχτενισμένου με κοτσιδάκια μικρού κοριτσιού που κρατούσε πνιγμένο ένας λιμενικός, πριν λίγα χρόνια, πριν να ενσκήψει το μεγάλο κύμα του προσφυγικού.
Γιʼαυτό και θeωρώ ότι οι σύντροφοι της Εϋλέμ Ατάς, για να μας κινητοποιήσουν διδάσκοντάς μας κάτι, θα ήταν καλύτερο να βάλουν πλάι στη φωτογραφία της με τη στρατιωτική στολή εκείνη όπου βρίσκεται ίσως σε μια εκδρομή, με περιβολή που μπορούσε να έχει οποιαδήποτε φοιτήτρια της Αθήνας. Κι όμως…μετά από λίγο ντύθηκε ανταρτίνα.

`
ΥΓ 1. Η Εϋλέμ Ατάς δεν είναι βεβαίως η πρώτη που άφησε την όποια βολή της στην Τουρκία για να πολεμήσει τον ISIS στο πλευρό των κουρδικών αντάρτικων δυνάμεων, του YPG. Κι άλλα παιδιά, «ωραία παιδιά» για τα οποία «η επανάσταση δεν τελείωσε», σκοτώθηκαν και σκοτώνονται στη Ροζάβα. Στο διαδίκτυο μπορούμε να δούμε τον τρόπο που κηδεύονται, με επαναστατικές ομιλίες, τιμητικούς πυροβολισμούς, πρόσωπα καλυμμένα, και – περίεργα ποιητικό, νομίζω- ένα σκυλί να πηγαινοέρχεται ανάμεσα στους παραταγμένους στρατιώτες και στρατιωτίνες .Έδωσε την αφορμή γιʼαυτές τις σκέψεις γιατί ήταν γυναίκα, και πρέπει να θυμηθούμε ότι οι γυναίκες έχουν μεγάλο μέρος σε αυτό το πεδίο των «τίμιων μαχών» που λέγεται Ροζάβα. Και ίσως ακόμα γιατί στη μορφή της απεικονίζεται αυτή η συνύπαρξη του μακριά και του κοντά για την οποία θέλησα να μιλήσω σε αυτό το σημείωμα: με αδρά χαρακτηριστικά, Τουρκμένα γαρ από τα Άδανα, βαθιά Ασιάτισσα, δείχνει μακριά μας, ενώ η ανεμελιά που προβάλλει το χαμόγελό της, όπως και όλα τα άλλα στη φωτογραφία της ειρήνης, μπορεί να μας φανούν τόσο οικεία.

`
ΥΓ2. Τα «ωραία παιδιά» που πολεμούν στη Ροζάβα δεν είναι μόνο Κούρδοι ούτε Τούρκοι. Λίγο έχει μαθευτεί ότι υπάρχει εκεί τάγμα διεθνών ταξιαρχιών, στο οποίο πολεμούν άνθρωποι από όλον τον κόσμο, ακόμα και από τη χώρα μας. Μιας και ο λόγος πιο πάνω για τον Μεσοπόλεμο, δεν μπορεί κανείς να μην σκεφτεί τις διεθνείς ταξιαρχίες στον ισπανικό εμφύλιο. Η απόσταση από εκείνον τον τόπο και, κυρίως, χρόνο είναι δεδομένη. Θα αρκούσε μόνο να σκεφτεί κανείς τη συλλογική συνείδηση που υποστήριζε το εγχείρημα και το σχετικά ακόμη άτρωτο όραμα για το μέλλον, τότε. Αλλά, μήπως και η απόσταση αυτή δεν είναι τόσο μεγάλη, όχι τουλάχιστον τόσο ώστε να θεωρούμε ότι μόνο κάποιοι γραφικοί ή αφελείς πάνε σε «διεθνείς ταξιαρχίες» σήμερα; Μπορεί να μην συμμεριζόμαστε την επαναστατική αισιοδοξία της Εϋλέμ και των συντρόφων της, αλλά πρώτον, η «αρχή της ελπίδας», για να θυμηθούμε τον Μπλοχ, τρέφεται από το ότι δεν παύουν να υπάρχουν πρόσωπα σαν αυτά της Εϋλέμ. Εξάλλου το αντάρτικό της ψευδώνυμο ήταν «Τζεμρέ», που σημαίνει κάτι σαν «η φύση ξεκινά να γεννάει». Και, δεύτερον, πέρα από το πού μπορεί να στηριχτεί η «αρχή της ελπίδας», ο πόλεμος ενάντια στον ιμπεριαλισμό και τα τέρατα που παράγει είναι πλέον κάτι παραπάνω από ανάγκη, που με πολλούς τρόπους γίνεται άμεσα και δική μας.

`
ΥΓ3. Οι σύντροφοι της Εϋλέμ από την Ενωτική Επαναστατική Δύναμη (BOG) ακόμη παλεύουν να μεταφερθεί η σορός της από τη Ροζάβα στην Τουρκία.

`

[author]του Σπύρου Αραβανή [/author]

`

Ο σύγχρονος επιδειξιομανής δεν φορά παλτό και δεν φανερώνει τα απόκρυφά του σε περαστικούς. Δε νοιώθει την ανάγκη της σωματικής εκτόνωσης ούτε αισθάνεται τον ίλιγγο της ερωτικής παρανομίας. Δεν κρύβεται πίσω από δέντρα στα παρκάκια ούτε σε υπόγειες στοές.
Ο σύγχρονος επιδειξιομανής είναι αυτός που φωτογραφίζει τα βιβλία που διαβάζει και τα προσφέρει κοινή θέα. Είναι αυτός ο οποίος αφού τελείωσε με τις selfie, αφού κοινοποίησε όλο του το σόι, αφού «ξέθαψε» τους μακρινούς του προγόνους , αφού δημοσίευσε δεκάδες ποιήματά του, αφού φωτογραφήθηκε σε όλα τα συμπόσια και τις ταβέρνες, τώρα αποφάσισε ότι το επόμενο δημόσιο βήμα εκτόνωσής του, είναι τα βιβλία. Έτσι, μας τα προσφέρει γεμάτος ταπεινή έπαρση δίχως δυο ουσιαστικές λέξεις για αυτά.
Όσο δε περισσότερα στοιβάζει στη φωτογραφία, τόσο αναπληρώνει τους πόντους που του λείπουν κάτω από την κοιλιά. Ξεχνά όμως, όπως και εκείνος, ο παραδοσιακός επιδειξιομανής, ότι τα βιβλία και η στύση είναι πρώτα από όλα σάρκινες αισθήσεις. Δεν χωράνε σε καμία φωτογραφία, δεν μπορεί να τα «ανακουφίσει» κανένα περαστικό βλέμμα. Είναι μια ιδιωτική απόλαυση την οποία μπορείς  να περιγράψεις μόνο με λόγια στους φίλους σου απέχοντας παρασάγγας από το να εκφράσεις επακριβώς την προσωπική σου ευχαρίστηση.

Η θάλασσα που χάθηκε, φωτογραφίζοντας παραθαλάσσια βιβλία, κάποτε θα επιστρέψει και θα μας εκδικηθεί.

[author]του Γιώργου Χριστοδουλίδη[/author]

Πριν κάμποσα χρόνια, ένας καλός φίλος, μου είχε ζητήσει να δω τα ποιήματα του. Ετοιμαζόταν να εκδώσει την πρώτη του συλλογή. Τα διάβασα. Του είπα όσο πιο ευγενικά μπορούσα “θέλουν δουλειά”. Ο φίλος, ξέγινε από φίλος μου, δεν μου ξαναμίλησε, όμως δεν εξέδωσε ποτέ καμιά συλλογή.
Δεν μου λείπει, αλλά συχνά θυμάμαι το αιχμηρό του χιούμορ για τα πράγματα.
Ποιός ήμουν όμως εγώ για να τον κρίνω; Γιατί να μην τον ενθαρρύνω με ένα ψέμα που δεν θα μάθαινε κανείς ότι ειπώθηκε; Μήπως απέτρεψα τη γέννηση ενός μελλοντικά αξιόλογου ποιητή ή έπραξα σωστά “προστατεύοντας” την ποίηση από -μια ακόμη- εστία ρύπανσης;
Αυτά με ταλάνιζαν για λίγο καιρό, ώσπου και κατάλαβα: από τέτοιες ιστορίες μπορεί κανείς κάτι να μάθει, όπως το ότι, αν διαθέτεις, ή, αν οι άλλοι πιστεύουν ότι διαθέτεις μια υποτυπώδη δυνατότητα κρίσης, είναι κρίμα να μην την ασκείς ενίοτε δημοσίως ή ιδιωτικώς.
Ας είναι λάθος κάποτε η κρίση σου, το να λουφάζεις ή το χειρότερο, μονίμως να εξωραΐζεις την ασχήμια για να μην ταράξεις κάποιον κύκλο, να μην χαλάσεις κάποια σχέση, δεν είναι πρέπον και μάλλον παραπέμπει σε μια εθελούσια πνευματική λοβοτομή, σε ένα κοινωνικό ευνουχισμό ή ακόμη, σε μια ωμή συνενοχή στην υπόθεση διαιώνισης της μετριοκρατίας αλλά και της ημετεροκρατίας που κυριαρχεί στα λογοτεχνικά και δη στα ποιητικά πράγματα.
Παραπλεύρως και ολόγυρα λοιπόν της ποίησης, αυτής της εκρηκτικής -στις καλύτερες τις εκφάνσεις- χημικής ένωσης ανθρώπου και λόγου, είναι η αλήθεια η δική μας για την ποίηση και τι τη συνιστά τέτοια.
Η ευθύνη μας απέναντι στο ψέμα που βλέπουμε να οχληρεί και εν τέλει να επιτυγχάνει καθημερινούς θριάμβους-πρόσκαιρους έστω-, η ευθύνη μας να μην μένουμε σιωπηλοί.
Οχι σιωπηλοί- στη, δίκην πνευματικής θανατικής καταδίκης, αποσιώπηση και εν τέλει κατασίγαση σημαντικών ανανεωτικών φωνών και της σαγηνευτικής πρωτοτυπίας που εκπέμπει ο λόγος τους. Οχι σιωπηλοί- στην χυδαία αυτοδιακίνηση/ετεροδιακίνηση κατασκευασμένων εκδοτικά/μιντιακά ποιητικών “αυθεντιών” που διαιωνίζουν το εγωκεντρικό τους τίποτα και μαζί, μια επικίνδυνη διασάλευση του αυθεντικού αισθητικού κριτηρίου.
Οχι σιωπηλοί- μπροστά σε εκείνους που αφού ξεμπέρδεψαν με τα υπόλοιπα, μια μέρα καλοείδαν την ποίηση ως ευπρόσιτο μεταφορικό μέσο ανάδειξης και κοινωνικής καταξίωσης της χωρίς ιδιαίτερα χαρίσματα ύπαρξης τους, διότι ποτέ δεν είχαν την πολιτισμική επάρκεια/παιδεία να αντιληφθούν πως πραγματική διάκριση είναι ό,τι επιτυγχάνεται άνευ της συνδρομής κάποιου καλοστημένου σχεδίου. Που χρειάζονται πολλούς να “εκφραστούν” για το “έργο” τους επειδή αυτό δεν δύναται να μιλήσει αφ’ εαυτού, να δώσει αποτύπωμα. Αλλά και επειδή δεν μπορούν να βρουν κάποιον δεσμευμένο στην αλήθεια της ανιδιοτέλειας του για να τους εκθειάσει.
Οχι σιωπηλοί- στο πως σε κατακαίει η ποίηση, μια πορεία μέσα από ασίγαστες και αδάμαστες πυρκαγιές του χρόνου, πορεία όχι αλεξίπυρη, αλλά πυρπολημένη και μια και δυο και τρεις φορές.

Που δεν περατώνεται από τη φυσική ολοκλήρωση του γήινου βίου του ποιητή, τουναντίον, γιγαντώνεται.

Ας στηρίξουμε λοιπόν εκείνους που οι ιδέες τους, οι στίχοι τους, φυτρώνουν σε αυτό το άγονο έδαφος. Ας γίνουμε όχι οι κηπουροί των σπόρων τους, αλλά το εύφορο χώμα της άνθησης τους. Ας μιλήσουμε για εκείνους που χαϊδεύουν άφοβα ή φοβισμένα το σκοτάδι όχι για εκείνους που το αποτελούν.

*Ο ποιητής έχει παντού φίλους. Υπάρχει στις καρδιές των άλλων. Είναι μόνος του και δεν είναι. Υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχει συναντήσει ποτέ και εν τούτοις είναι μαζί τους. Είναι αθώος, εν τέλει. Πως να το πω πιο απλά… Είναι ένας αδέκαρος που πληρώνει τα χρέη των άλλων…”
Γιώργος Δάγλας, συνέντευξη στα Φτερά Χήνας

*Πανταχόθεν γύρω μας νεκροί κι εμείς γράφουμε για ποίηση. Μήπως είμαστε αναίσθητοι;

[author]Του Νίκου Βουτυρόπουλου [/author]

`
Δεν είναι λίγος ο αριθμός των αττικών αγγείων του 6ου π.Χ. αιώνα, που φέρουν υπογραφές των δημιουργών τους: ο τάδε ΕΠΟΙΗΣΕΝ, ο τάδε ΕΓΡΑΦΣΕΝ. Όσον αφορά στο ΕΓΡΑΦΣΕΝ, το όνομα, κατά κοινή αποδοχή, πρέπει να αναφέρεται στον αγγειογράφο. Σχετικά με το ΕΠΟΙΗΣΕΝ, έχουν εκφραστεί αντιρρήσεις, αν δηλαδή πρόκειται για τον αγγειοπλάστη, που ως τεχνίτης μάλλον δε γνώριζε ανάγνωση και γραφή, ή αν πρόκειται για κάποιον ποιητή της εποχής, που εξιστόρησε στους τεχνίτες το συγκεκριμένο μύθο, ο οποίος απεικονίζεται στα αγγεία. Όπως και να έχει, είναι οι πρώτες υπογραφές δημιουργών, που γνωρίζουμε στην ιστορία της τέχνης.

`

[author]του Σπύρου Αραβανή [/author]

`
Βλέποντας καθημερινά όλους αυτούς τους ψηφιακούς ανθρωπιστές, τους ηθικολόγους, τους ετοιμοπόλεμους κάθυγρους των δυσάρεστων γεγονότων, τους άτεγκτους της Δικαιοσύνης -οι οποίοι κατά Μάνο Χατζιδάκι «περιφρουρούν την ουσία του νόμου όσο και η Αγία Αθανασία του Αιγάλεω περιφρουρεί την αγιοσύνη και το χριστιανισμό»- μου γεννιούνται ορισμένα αφελή ερωτήματα:
`

Τι χρόνος τούς απομένει για τον άνθρωπο, μέσα στο χρόνο που αφιερώνουν για να σώσουν την ανθρωπότητα;

Πενθώντας νυχθημερόν τους νεκρούς της επικαιρότητας, διατηρούν άραγε αποθέματα πένθους και για τους προσωπικούς τους θανόντες;

Μπορούν να αποδώσουν δικαιοσύνη και «με ένα άστρο ή μʼ ένα γιασεμί»;

Διακρίνουν ανάμεσα στα συλλογικά τους οράματα, το όνειρο του παιδιού που γαντζώνεται στα μάτια τους;

Τι περισσεύει από το «αγελαίο ένστικτο» της ηθικής τους και για τις κατʼ ιδίαν τους σχέσεις;

Στις πόσες δημοσιευμένες «ζωές των άλλων» κερδίζουν αδημοσίευτη δική τους ζωή;

`
«Όχι, σας παρακαλώ –διαμαρτύρεται ο Λουδέρ, όταν έρχονται να τον ψάξουν ακόμη μια φορά για να υπογράψει κάποιο ανθρωπιστικό μανιφέστο ή για να συμμετάσχει σε κάποια συνάντηση για τον καταπιεζόμενο λαό- Το να αγαπάς την ανθρωπότητα είναι εύκολο, το δύσκολο είναι να αγαπάς τον πλησίον σου» (Χούλιο Ραμόν Ριμπέϊρο, «Ρήσεις του Λουδέρ», μετφρ. Βλάσης Παπαπετρόπουλος).