Στέφανος Μπεκατώρος, Κομμάτια για Τρία Δάκτυλα, Αίνος, Αθήνα 2005

Ένα ακόμη βιβλίο ποιητή της γενιάς του’70;
Όχι.
Αν η έκπληξη έχει πλέον χαθεί από τους ποιητές του’70 και των άλλων γενεών, αποτελεί και την αχίλλειο πτέρνα της ποιήσεως παγκοσμίως. Η ποίηση μοιάζει σαν να έχει εξαντλήσει την προωθητική της δύναμη, μετά από ιστορία τόσων εκατοντάδων αιώνων, και οι επικοί ποιητές παραμένουν ακόμη και στις ημέρες μας οι μεγαλύτεροι. Ξαναδιαβάζουμε Όμηρο, με ευχαρίστηση, αλλά τη νέα συλλογή του ποιητή τη διαβάζουμε υποχρεωτικά και εξ ανάγκης. Ξέρουμε ότι δεν θα μας εκπλήξει, ξέρουμε εν ολίγοις τι μας περιμένει, κι η ανάγνωσή της περιπίπτει αυτομάτως στις προσδοκίες μας. Έχουμε μάθει να περιμένουμε την έκπληξη από αλλού: την επιστήμη, την αστροφυσική, την τεχνολογία. Η ποίηση πλέον, σε φαντασιωτικό επίπεδο έχει πάρει την κατιούσα. Αυτό δεν έχει φυσικά να κάνει μόνο με τους ποιητές του’70, αλλά με την ποίηση εν γένει όπως γράφεται και εισπράττεται σε όλα τα πλάτη και μήκη του πλανήτη γη σήμερα.
Ένα κοιμητήριο για μικρές και μεγάλες παροδικότητες, μας προσφέρει ο Στέφανος Μπεκατώρος στο νέο του βιβλίο, κι είναι ίσως ο μόνος που μπορεί να διατυπώσει κάτι παρόμοιο. Ποιητής της γενιάς του’70, και μάλιστα πρώτος ανθολόγος της, την γνωρίζει από την καλή και την ανάποδη, μια και υπήρξε ο μόνος που παραιτήθηκε από την Εταιρεία Συγγραφέων, κι από όλες τις επίσημες θέσεις και τα αξιώματα, που άλλοι γνωστοί και μη εξαιρετέοι «ομότεχνοί» του κατέχουν με νύχια και δόντια.
Ποιήματα που επιτέλους μας εκπλήσσουν, όμορφα και άσχημα δεν έχει σημασία, ποιήματα που βγαίνουν από τη στάση ζωής και ποίησης του συντάκτη τους. Ένας συντάκτης της ατακτοποίητης ζωής με τα σκατά της είναι κι ο Ποιητής. Η λέξη «σκατά» επανέρχεται αρκετές φορές στα ποιήματα αυτής της συλλογής, χωρίς να μας ενοχλεί και χωρίς να περισσεύει. Περισσεύουν τα σκατά γύρω μας. Τα σκατά του Στέφανου Μπεκατώρου μας είναι ευπρόσδεκτα.

Κυρία μου ό,τι σκατά
Κι αν είμαστε-ποιητές δήθεν συγγραφείς δήθεν
Διανοούμενοι δήθεν άνθρωποι των γραμμάτων
Γλύπτες δήθεν ιερείς-μήπως δεν καταλήγουμε
Όλοι στο σκοτάδι; Σπυριά σταριού στο άβυθο
Μας ρίχνουν πηγάδι και τίποτε την πτώση μας
Δεν πρόκειται να σταματήσει.

Αγγελική Κωσταβάρα

ΟΙ ΖΩΤΙΚΕΣ ΕΠΙΚΟΛΛΗΣΕΙΣ ΣΤΟ ΣΩΜΑ ΤΗΣ ΠΟΙΗΣΗΣ

Δεν αφήνουμε απλώς τραγούδια πίσω μας στο μέλλον αλλά τα κομμάτια μας.
(Συναντήσεις παλιών φίλων)

Στον Θωμά Γκόρπα λειτουργεί και εγγράφεται στην ποίησή του μια υπερτονισμένη επιθυμία για διάκριση της φωνής του, στο βαθμό που απεικονίζεται ένα παθιασμένο «εγώ», ασυμβίβαστο για οποιουδήποτε είδους υποχωρήσεις. Έτσι, εκφράζεται ένα άτομο που έχει αίσθηση της αθεράπευτης μοναχικότητάς του και την υπερασπίζεται χωρίς να νοιάζεται ποιους θα δυσαρεστήσει, καταδείχνοντας με συνέπεια το ποιητικό του στίγμα: «Αν όντως θάβω ζωγράφους ποιητές και φίλους μου καθώς λένε καμπόσοι αποτυχημένοι ζωγράφοι ποιητές και φίλοι μου φαίνεται πως / υπάρχουν πεθαμένοι / και / σκατά στο λάκκο τους….». Ο Γκόρπας δεν ήταν μονόχνωτος και κλειστοφοβικός άνθρωπος, η μοναχικότητά του για να επιβεβαιωθεί είχε την ανάγκη του άλλου, τις παρέες. Αυτοσαρκάζεται αδίστακτα: «Είμαι μέσα σ’ ένα πετσί / αλλά καμιά φορά / βγαίνω έξω ρε αδερφέ!». Γίνεται κατανοητό ότι την ποίηση του Γκόρπα δεν την προσεταιρίζεται κανείς εύκολα, κερδίζεται όπως μια δύσκολη σχέση. Οι στίχοι τους είναι χύμα, φαντασιωμένοι μέσα σε νεφέλες καπνού, σαν αξέχαστες ατάκες από σινεμά ον δη ρόουντ, με σαφείς σκηνοθετικές οδηγίες: «Στο πρώτο πλάνο υπάρχει μια ερημιά/ γεμάτη χρώματα στολίδια ραντεβού και μίση / στο δεύτερο η αγάπη / στο τρίτο πάλι μια ερημιά βουτηγμένη τώρα σε πηχτό / σκοτάδι / στο τέταρτο πάλι η αγάπη τώρα τυφλή και μεθυσμένη / στο πέμπτο πάλι μια ερημιά μαύρη και στάζει αίμα». Η ζωή φτιάχνεται στο δρόμο, στο πηγαιμό για (ποια;) Ιθάκη. Θα δούμε παρακάτω κάποιες από τις φωνές με τις οποίες συνοδοιπορεί καθώς καταγράφονται στην ποίησή του.
Το ερώτημα όμως είναι πως κατακτά την ενότητά του, την αισθητική του αναγνώστη, ένα ποιητικό έργο σαν του Θωμά Γκόρπα. Πως γίνεται αντιληπτή αυτή η ενότητα, όταν η ποιητική ύλη πολυδιασπάται, με άνισο εκφραστικά τρόπο και επιβάλλεται να αναγνωριστεί το ουσιώδες, ακριβώς μέσα σε αυτή την πολυδιάσπαση, που εντέλει είναι χαρακτηριστική και μέρος της δικαίωσης της γραφής του.