Το κείμενο που ακολουθεί διαπραγματεύεται τις σχέσεις αρχιτεκτονικής και παιδαγωγικής για τη μετάβαση από την παιδαγωγική της τάξης στην παιδαγωγική της αυλής και την έξοδο στην κοινότητα. Το τυπογραφείο είναι αυτό που συνδέει τη «νήσο» από τα κτίρια και τους αδόμητους χώρους που περιβάλλουν τη σχολική κοινότητα. Πρόκειται για μια εξ – εικόνιση ενός πολιτικού μέλλοντος της εργατικής (αντί)εξουσίας καθώς η ανάληψή της θα συνοδευτεί από ριζικούς μετασχηματισμούς του υπάρχοντος σχολείου – φυλακής.

(Από το εισαγωγικό κείμενο της μελέτης.)

Ο Celesten Freinet, μεταφράζεται για πρώτη φορά από τέτοιους δασκάλους, οι οποίοι ανήκουν στην «Διεθνή των εργατών της Παιδείας», συμμετέχουν στο κίνημα της Νέας Αγωγής και εμπνέονται από τα ιδεώδη της ρώσικης επανάστασης. Και ο Ναπολέων Λαπαθιώτης, το νέο όνομα του 35ου δημοτικού σχολείου, με το σπίτι του στην Κουντουριώτου, είναι κι αυτός ποιητής τέτοιων ριζοσπαστικών ιδεών της γενιάς του ʼ20, η οποία μέσα από διαφορετικούς δρόμους από τη γενιά του ʼ30, συναντήθηκε ιστορικά ξανά μαζί της με τα ιστορικά αδιέξοδα που προέκυψαν την δεκαετία του ʼ40. Συνείσφερε κι αυτός με τον τρόπο του στα σύγχρονα προβλήματα της εξάρτησης, της ετεροκανονικότητας και των διαφορετικών πολιτικών πεποιθήσεων, κάνοντας τη ποίησή του χρονισμό της γειτονιάς των Εξαρχείων.(1). Η γενιά του ʼ30 αντιθέτως, χωρίς να είναι ενοποιημένη, μεταξύ ατομισμού και συλλογικής πρόσληψης της ταυτότητάς της, ανταποδοτική ως προς την Ευρώπη αλλά και με μια μόνιμη αίσθηση ότι δεν πάει άλλο η πρόσληψη της ελληνικής κοινωνίας ως ελλειπτικής ως προς την Ευρώπη, ήταν σαφώς αντικομουνιστική και πολιτικά αδιέξοδη – αν δεν θεωρήσουμε ότι έτυχε εκμετάλλευσης από τις αυταρχικές όψεις του πολιτικού βίου της χώρας που ακολούθησε.(2)Με τον Freinet μπορούμε να πούμε ότι ανοίγει ο δρόμος της από – σχολειοποίησης. Ο Freinet, στα συμφραζόμενα που προηγήθηκαν, είναι το παιδαγωγικό πρόσωπο που μεσουράνησε στον γαλλικό μεσοπόλεμο, συνδέθηκε, με το τυπογραφείο, την αλληλογραφία και την από – σχολειοποίηση και η ομάδα του είναι ενεργή ακόμα και σήμερα στο γαλλικό εκπαιδευτικό σύστημα ιδιαίτερα στις Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας.(3) Συμμετείχε στη «Διεθνή των εργατών της Παιδείας», εκεί που συμμετείχε και ο Θ. Βλιζιώτης, ο πρώτος μεταφραστής (4) του στην Ελλάδα στο περιοδικό Νέα Αγωγή (1927 – 1928), μέχρι και την αναστολή της το 1935  (5). Το περιοδικό και η ομάδα τους ήταν σε διαφωνία με τον Δημήτρη Γληνό και το περιοδικό του Αναγέννηση, αλλά και με το περιοδικό του Αλέξανδρου Δελμούζου, τα Ελληνικά Γράμματα. Αυτή η ομάδα, με την αποχώρηση της Ρόζας Ιμβριώτη θα μετεξελιχθεί στην Αριστερή Παράταξη των δασκάλων (6). Στο μεσοπόλεμο έχουμε προσπάθειες ελλήνων εκπαιδευτικών να εφαρμόσουν την μέθοδο Freinet (7).

“Ο βροχοποιός ” ( Ακουαρέλα και ακρυλικό σε χαρτί) σχέδιο για το διήγημα του Ν.Β, “ποιος ήταν ο Βροχοποιός”

Ποιος ήταν ο βροχοποιός;

Πρώτη Υπόθεση
Λέγεται πως λίγες μέρες πριν ξεσπάσει εκείνη η τρομερή καταιγίδα, έφτασε στη πόλη ένας παράξενος γέρος μαζί με το θίασό του, καμιά εικοσαριά κούκλες, για να δώσει παραστάσεις. Το μόνο σίγουρο που μετά από χρόνια όλοι θυμόντουσαν, ήταν το όνομα: Κέρινος Θίασος. Ό, τι ακούστηκε αργότερα ήταν κάποιες υπερβολικές φήμες που θύμιζαν παραμύθι. Σε εφημερίδες εκείνης της εποχής γράφτηκαν απίστευτες ιστορίες, σε σημείο μάλιστα που ήταν αδύνατο να διακρίνεις που σταματά η αλήθεια και που αρχίζει η φαντασία. Απʼ την άλλη βέβαια, μοιάζει απίθανος ο ισχυρισμός πως ολόκληρος ο πληθυσμός της πόλης έζησε μια μεγαλειώδη παραίσθηση, αφού μάρτυρες των γεγονότων, παιδιά τότε, συνέχιζαν μετά από χρόνια να μιλούν για την παράσταση του Κέρινου Θιάσου, για τα χοντρά μουστάκια του γέρου και τις μέρες της ατέλειωτης βροχής. Αυτόν δεν τον ξαναείδε ποτέ κανείς.
Ήταν τέλη καλοκαιριού όταν έφτασε στη πόλη ο θίασος. Τότε εμφανίστηκαν στον ουρανό τα πρώτα μαύρα σύννεφα, κάτι εντελώς ασυνήθιστο για την εποχή. Ο γιός του ξενοδόχου θυμόταν μέχρι τα βαθιά του γεράματα τη στιγμή που ο γέρο-θιασάρχης άνοιξε τη πόρτα του ξενοδοχείου. Μαζί μʼ αυτόν ήρθαν και οι πρώτες χοντρές σταγόνες βροχής.

Η ΜΠΟΥΓΑΔΑ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΗ
μνήμη Αργύρη Χιόνη

Το Σάββατο του Λαζάρου του 2009, βρισκόμασταν με μια φίλη, τη Μαρία, σε μια επιστημονική ημερίδα στα Τρίκαλα Κορινθίας. Την επόμενη μέρα έχοντας εκπληρώσει τα καθήκοντά μας ήμασταν ελεύθεροι να κάνουμε ό,τι θέλουμε. Θυμήθηκα τον Αργύρη, που με είχε επανειλημμένα προσκαλέσει στο χωριό του. Είχε τύχει μάλιστα να τον βρω τυχαία στην Ασκληπιού πριν κάνα δύο βδομάδες, πηγαίνοντας να συναντήσω μια φίλη εκδότρια, «Χα, χα», μου είπε γελώντας ο Αργύρης «μην πας, γιατί τη ρακή που σου είχε φυλαγμένη, την ήπια όλη εγώ».
Η Μαρία όχι μόνο δεν είχε αντίρρηση να πάμε μέχρι το Θροφαρί, αντί να γυρίσουμε κατευθείαν στην Αθήνα, αλλά αγαπούσε πολύ και τα ποιήματα του Αργύρη, οπότε το μόνο που απέμενε ήταν να τηλεφωνήσω στο χωριό για να δούμε αν θα πετυχαίναμε τον Αργύρη στο σπίτι. Παρά τις ακριβείς οδηγίες που μας έδωσε ο Αργύρης, εμείς καταφέραμε να χαθούμε, αλλά τελικά τον βρήκαμε να μας κάνει σινιάλο και με τα δυο χέρια σηκωμένα στην αυλή του σπιτιού του. Ένας ηλιοκαμένος αγρότης με την άσπρη σαν μπαμπάκι γενειάδα του, που μόλις είχε απλώσει τη μπουγάδα της Κυριακής. Αυτός ο άντρας, που ζούσε μόνος του, είχε οργώσει και είχε καλλιεργήσει τη γη, και ξαναέκτισε με τα ίδια του τα χέρια το πυρπολημένο του σπίτι, έγινε ένα μικρό παιδί μέσα στην αγκαλιά της Μαρίας. Μου ζήτησε μάλιστα και την «άδεια», αν μπορούσε να του δώσει ένα φιλί η Μαρία και να τον πάρει αγκαλιά…Ο Αργύρης και η Μαρία είχαν κοινή πατρίδα τα παιδικά τους χρόνια στα Σεπόλια. Η φωτογραφική μνήμη του Αργύρη θυμόταν επακριβώς κάθε μαγαζί του δρόμου: που ήταν ο φούρνος και που το μανάβικο. Μας εξομολογήθηκε πως έγραφε εκείνον τον καιρό ένα “αφρέσκο” γιγαντιαίων διαστάσεων για τα Σεπόλια. Αφού ήπιαμε μεσημεριάτικα μερικά σφηνάκια ουίσκυ από τη τρίλιτρη μπουκάλα Teachers του Αργύρη, και μας χάρισε τα βιβλία του, φύγαμε με την υπόσχεση να τον επισκεφθούμε ξανά κάποιο Σαββατοκύριακο, κι ο Αργύρης θα μας κοίμιζε στο σπίτι του. Μας χαιρέτησε με φόντο την μπουγάδα του ποιητή, που η Μαρία δεν έχασε την ευκαιρία να φωτογραφήσει, Κυριακή των Βαΐων του 2009… Εκείνη η υπόσχεση τελικά δεν κρατήθηκε. Ο Χρόνος, αυτός ο αρχιαπατεώνας που κυκλοφορεί ανάμεσά μας, κατάφερε και μάς έκλεψε δεξιοτεχνικά, όπως κάνει πάντα άλλωστε, αυτή τη δυνατότητα. Τώρα δεν μας απομένει παρά να επισκεφθούμε τον Αργύρη στον τάφο του στο Θροφαρί κάποιο Σάββατο του Λαζάρου.

1. Τάσος Γκρους,  «Γενιές σημαδεμένες», ποίηση: Μπέρτολτ Μπρεχτ, εκδ. «Ο κόκκινος Γάτος των σύγχρονων πολιτειών».

Ο δεύτερος ολοκληρωμένος δίσκος με πρωτότυπες μελοποιήσεις κειμένων του Μπρεχτ από Έλληνα συνθέτη, κυκλοφόρησε στη χώρα μας μόλις 33 χρόνια μετά τις συνθέσεις του Θάνου Μικρούτσικου, στο έργο του «Μουσική πράξη στον Μπρεχτ»… Η Νάντια Βαλαβάνη επέλεξε τα κείμενα – από θεατρικά και ποιητικά του έργα- και ο Τάσος Γκρους εμπνεύστηκε τις μελωδίες και τραγούδησε στο μεγαλύτερο μέρος. Ο δίσκος είναι χωρισμένος σε τρια μέρη, «Κοσμογονία»-«Πόλεμος»- «Αμφισβήτηση» και παράλληλα με τις μελοποιήσεις υπάρχουν ορχηστρικά μέρη και απαγγελίες από τη Μάνια Παπαδημητρίου, τη Νάντια Βαλαβάνη και τον Ανδρέα Μαυραγάνη. Στις «Γενιές σημαδεμένες» τραγουδούν εκτός του συνθέτη, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, η Καλλιόπη Βέττα, η Μαρία Παπαγιαννάκη Κόμη και ο Τάσος Αντωνίου, ενώ συμμετέχει και η παιδική χορωδία του παραρτήματος Πειραιά του Ελληνικού ωδείου. Την ενορχήστρωση ανέλαβε ο Γιάννης Κ. Ιωάννου στην οποία και αξίζει να σταθούμε για λίγο καθώς φαίνεται ξεκάθαρη η πρόθεση των δημιουργών να παρουσιάσουν το λόγο του Μπρεχτ με μια σύγχρονη μουσική ματιά όχι όμως με την κυριολεκτική έννοια του όρου. Αυτό σημαίνει πως οι ροκ μουσικές φόρμες και τα hip hop περάσματα ανήκουν πλέον -με τον τρόπο που παρουσιάζονται εδώ- στο αρχείο της παγκόσμιας μουσικής πόσω μάλλον η χρήση του συνθεσάιζερ και των αναμνήσεών του από τη δεκαετία του ’80…Κι όμως παρόλη την άστοχη, κατά τη γνώμη μου, σε μερικά τραγούδια ενορχήστρωση, η μελωδικότητα του συνθέτη καταφέρνει και αναδύεται θυμίζοντας γάλλους τροβαδούρους π.χ. «Για την παιδοκτόνο Μαρία Φαρράρ», δημιουργώντας εξαίρετα εμβατηριακά άσματα («Αυτή η ανεργία»), μέχρι και ένα ροκ «καρσιλαμά», «Γενιές σημαδεμένες» (σε μια από τις καλύτερες ερμηνείες του Βασίλη Παπακωνσταντίνου τα τελευταία χρόνια….). Συνεπώς το πείραμα να ξεπεράσει τις συνδεδεμένες με το έργο του Μπρεχτ μουσικές φόρμες των Αίσλερ, Βαιλ κ.ά., κρίνεται επιτυχημένο.

5 ταινίες που ξεχώρισαν τη χρονιά του 2011
+ 5 ακόμη που αξίζει να δείτε
+ 5 φιλμ που περιμένουμε το 2012.

1. ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ
Μια διαδρομή που ξεκινάει από τα όνειρα και τους εφιάλτες της παιδικής ηλικίας, περνάει από τα διόδια της…πραγματικής ζωής και μας κάνει συνεχώς ν’ αναρωτιόμαστε. Υπάρχει κάτι πέρα απ’ αυτό; Υπάρχει κάτι που να μας δίνει πραγματική ελπίδα; Υπάρχει κάτι ή κάποιος εκεί έξω που νοιάζεται για μας;
Αν δεν σας ενδιαφέρουν όλα αυτά, η ταινία του Τέρενς Μάλικ θα σας κουράσει πάρα πολύ. Αν όμως έχετε τέτοιες παράξενες απορίες δείτε το «Δέντρο της ζωής» -μια ταινία που φέρνει στο νου φιλμ του Αντρέι Ταρκόφσκι, του Κριστόφ Κισλόφσκι, του Μικελάντζελο Αντονιόνι αλλά και του Στάνλεϊ Κιούμπρικ. Ο Μάλικ είναι ένας δημιουργός –είδος υπό εξαφάνιση. Έχει εμμονές, έχει σκηνές που κρατάνε περισσότερο από όσο θα ήθελε ένας μέσος θεατής, έχει στιγμές που γίνεται δυσνόητος και αινιγματικός αλλά είναι δημιουργός. Εδώ, ξετυλίγει την ιστορία του από τον μικρόκοσμο μιας συμβατικής αμερικάνικης οικογένειας στο Τέξας τα χρόνια του ΄50 –προφανώς με αρκετά αυτοβιογραφικά στοιχεία- και ανοίγεται ως το …άπειρο με ένα φινάλε που θα μπορούσες να το πεις και λυτρωτικό.
THE TREE OF LIFE
Σκηνοθεσια-Σενάριο: Τέρενς Μάλικ
Πρωταγωνιστούν: Μπραντ Πιτ, Σον Πεν, Τζέσικα Τσάστεϊν
Διάρκεια: 138′