«Νίκος Γκάτσος- Οδυσσέας Ελύτης: Μια συγκριτολογική προσέγγιση» [Γ΄ΜΕΡΟΣ] (γράφει ο Σταύρος Καρτσωνάκης)
2Ιου
Ο ΧΡΙΣΤΟΣ ΩΣ ΠΑΙΔΙ ΣΕ ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΩΝ ΕΛΥΤΗ & ΓΚΑΤΣΟΥ
Μια χαρακτηριστική του Γκάτσου αναφορά στο πρόσωπο του Χριστού που έχει παγιωθεί σε πολλούς στίχους του, δηλώνεται στον κύκλο Μυθολογία, στον τίτλο, αλλά και στους στίχους του Ήσουν παιδί σαν το Χριστό (66), που γράφτηκαν το 1965 περίπου:
Έμπαινες κι έλαμπε το σπίτι/ σαν το τριφύλλι1 τ’ ανοιχτό/
κι είχες το φως του Αποσπερίτη/ στ’ άγια σου μάτια φυλαχτό/
Άφηνες πάνω στο τραπέζι/ γάλα και μέλι και ψωμί/
κι έβλεπα τ’ όνειρο να παίζει/ στο πελαγίσιο σου κορμί.
Το Χριστό ως παιδί παρουσιάζουν σε δυο τους ποιήματα ο Ελύτης και ο Γκάτσος. Μπορούμε να παρατηρήσουμε την παράλληλη προσέγγιση σε αντίστοιχους άξονες και στίχους:
| ΤΙΤΛΟΣ | Του Σωτήρος2– ΕΛΥΤΗΣ | Ο Ξένος (198)– ΓΚΑΤΣΟΣ |
| ΟΝΟΜΑ | Κανείς δεν ξέρει πως τον λένε | Ποιος είναι ρωτάνε όλοι κι απορούν |
| Η ΠΑΡΟΥΣΊΑ ΤΟΥ ΩΣ ΠΑΙΔΙ | Είναι παιδί μελαχρινό | Μόνο σαν μεταλάβετε
τότε θα καταλάβετε πως ήταν άγουρο παιδί |
| ΕΠΙΒΟΛΗ ΣΤΟ ΘΑΝΑΤΟ | Και πότε ζει πότε πεθαίνει/ πότε τους άλλους ανασταίνει/ Τις αλυσίδες όλες σπάει | κράταγε στα χέρια του /μαζί με τ’ άλλα αστέρια του/ του παραδείσου το κλειδί3 |
Αλλά και ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ
| Ως προς την ‘ηλιακή μεταφυσική’ του Αιγαιοπελαγίτικου
Ελύτη & τις δημοτικές καταβολές του Γκάτσου |
Έχει μια θάλασσα με φάρους/ που ανάβουν μόνο για τους γλάρους | Άλλοι τον λεν Αυγερινό/ άλλοι τον λένε Χάροντα/…/ όμως δεν έμαθε κανείς /αν είναι αητός ή Διγενής |
| ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ | μας έρχεται απ’ τον ουρανό | ήρθε μιαν αυγή/ απ’ των παραμυθιών τη γη |
Μια, τώρα, σε επίπεδο ομοιοκαταληξίας, συγγενική γραφή:
Πέφτει βροχή- – Κοιμηθείτε κοιμηθείτε
την ώρα που σου γράφω το Θεό παντού θα βρείτε
πέφτει βροχή Στο κρεβάτι και στον τάφο
και στου Χριστού τον τάφο. σας το γράφω σας το γράφω
ΓΚΑΤΣΟΣ (361) ΕΛΥΤΗΣ (56)
Μια ενδιαφέρουσα ακόμη περίπτωση βρίσκεται στους στίχους
Κι εκείνοι που μ’ αρνήθηκαν/ Χριστέ μου παρακάλα
ν’ ανέβουν ξημερώματα/ του γυρισμού τη σκάλα (ΓΚΑΤΣΟΣ, 213).
αφού πρόκειται για μια ακόμη περίπτωση ‘αντιστροφής’ του υποκειμένου και της ενέργειας του ρήματος, σ’ ένα στίχο ανάλογο με τον ν’ ανάβουν οι άγιοι κερί στη χάρη των δυονώ μας4 του Ελύτη. Ένας ποιητής του Μεσοπολέμου, ή παλιότερος, θα έγραφε ίσως κι εκείνοι που σ’ αρνήθηκαν δίνοντας μια πιο ‘παραδοσιακή’ κατεύθυνση στο ποίημα.
Διαβάστε περισσότερα
