Η μετάφραση των 10 ισπανικών ποιημάτων [Α + Β ΜΕΡΟΣ] έγινε, υπό την καθοδήγηση του καθηγητή του ΑΠΘ και μεταφραστή Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, στο πλαίσιο συλλογικής πτυχιακής εργασίας στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Επιμόρφωσης «Ελληνοϊσπανικές Σπουδές, Ιστορία, Λογοτεχνία, Μετάφραση [ΕΛΙΣ]» του Κέντρου Επιμόρφωσης και Διά Βίου Μάθησης του Ελληνικού Ανοικτού Πανεπιστημίου, τον Μάιο του 2025.
Συμμετείχαν οι σπουδαστές και σπουδάστριες:
Βασιλική Γάτσιου, Χρυσάνθη Γιαννιά, Θεώνη Κάμπρα, Μιχάλης Μερσίνης, Ειρήνη Οικονόμου, Βιβή Ουρανού, Μαργαρίτα Σαμψάκη, Γεώργιος Τζιρίτης, Γεώργιος Χατζητριανταφύλλου, Βασιλική Χρηστάκου.
ΑΦΙΕΡΩΜΑ: «Mικρή ποιητική ανθολογία ισπανικής ποίησης της δεκαετίας του ’90» [Α’ ΜΕΡΟΣ]
************************************************
José Antonio Mesa Toré
Bares de carretera
El lento planear de los ventiladores
sigue la melodía, frecuencia modulada
de una voz que demora sobre los mostradores
del carmín displicente el fin de madrugada.
A estas horas, el timbre de los despertadores
debe estar alertando a la ciudad velada
de que se acerca el día. Un trajín de ascensores
y un trueque de palabras que nunca dicen nada
será toda la historia. Pero tú, en la trinchera
de los últimos bares, resistes el combate
del recuerdo y esperas que un cuerpo te rescate
de otro cuerpo. Sin rumbo, tomas la carretera
y un veloz tiralíneas que temblase es el coche
en el que vas huyendo de ti o de la noche.
(El amigo imaginario, 1991)
**
Χοσέ Αντόνιο Μέσα Τορέ
Μπαρ της Εθνικής
Η αργή αιώρηση των ανεμιστήρων οροφής
τη μελωδία ακολουθεί, συχνότητα διαμορφωμένη
απ’ τη φωνή που καθυστερεί το χάραγμα της αυγής
πάνω στην μπάρα την ανόρεκτα πυροκοκκινισμένη.
Τέτοιες ώρες, τα ξυπνητήρια μ’ ένα κουδούνισμα
τη θολωμένη πόλη πρέπει να ειδοποιούν
ότι πλησιάζει η μέρα. Των ασανσέρ το ανέβασμα
και μια ανταλλαγή λόγων που τίποτα θε να πουν
είναι όλη η ιστορία. Στο χαράκωμα, όμως εσύ
των τελευταίων μπαρ, στο σφυροκόπημα αντιδράς
της μνήμης κι ένα σώμα να σε σώσει προσδοκάς
από άλλο σώμα. Στην Εθνική βγαίνεις απνευστί
και την ευθεία παίρνει τρέμοντας το αυτοκίνητό σου
για να σε γλιτώσει απ’ το σκοτάδι ή τον εαυτό σου.
(El amigo imaginario, 1991)
O Χοσέ Αντόνιο Μέσα Τορέ (Μάλαγα, 1963) σπούδασε Ισπανική Φιλολογία στο Πανεπιστήμιο της Μάλαγας όπου και δίδαξε για ένα διάστημα ως καθηγητής. Σήμερα εργάζεται στο Centro Cultural Generación del 27. Η ποιητική του συλλογή El amigo imaginario κέρδισε το βραβείο ποίησης Rey Juan Carlos. Εξειδικεύεται στα σονέτα.
*********
Vicente Gallego
Profesión de fe
Quizá debiera hoy felicitarme,
dejarme ya de versos tristes,
recibir mi cordial enhorabuena
por tantos equilibrios, por estar
aquí, sencillamente,
sencillamente pero nada fácil
habitar esta tarde, haberla conquistado
a través de batallas,
caídas, días grises, desamores, olvidos,
pequeños triunfos, muertes
muy pequeñas también,
pero también muy grandes.
Haber llegado aquí, hasta esta luz
que anoto para luego,
para acordarme luego, cuando sea difícil
admitir la existencia de esta tarde
a la que llego solo, disponible,
sano, joven aún, y decidido incluso
a olvidar el cansancio, la experiencia,
convencido de nuevo de que sí,
de que a partir de hoy, quizá, aún, todo
lo que tanto he soñado, todavía,
pudiera sucederme.
(La plata de los días, 1996)
**
Βιθέντε Γκαγέγο
Ομολογία πίστης
Ίσως έπρεπε σήμερα να με επαινέσω,
ν’ αφήσω πια τους θλιμμένους στίχους,
να δεχτώ τα θερμά μου συγχαρητήρια
για τόσες ισορροπίες, για το ότι είμαι
εδώ, απλώς,
απλώς αλλά καθόλου εύκολα
να κατοικώ αυτό το απόγευμα, να το ’χω κατακτήσει
μέσα από μάχες,
πτώσεις, γκρίζες μέρες, ερωτικές απογοητεύσεις, λησμονιές,
μικρούς θριάμβους, πολύ μικρούς
θανάτους επίσης,
αλλά και πολύ μεγάλους.
Να ’χω φτάσει εδώ, μέχρι αυτό το φως
που σημειώνω για μετά,
για να θυμηθώ μετά, όταν θα είναι δύσκολο
να αποδεχθώ την ύπαρξη αυτού του απογεύματος
στο οποίο καταφθάνω μόνος, διαθέσιμος,
υγιής, νέος ακόμη, ίσως κι αποφασισμένος
να λησμονώ την κούραση, την εμπειρία,
πεπεισμένος ξανά ότι ναι,
ότι από σήμερα, ίσως, ακόμη, όλα
όσα τόσο πολύ ονειρεύτηκα, μολαταύτα,
θα μπορούσαν να μου συμβούν.
(La plata de los días, 1996)
O Βιθέντε Γκαγέγο (Βαλένθια, 1963) είναι διακεκριμένος Ισπανός ποιητής το έργο του οποίου ανήκει στην «ποίηση της εμπειρίας» (poesía de la experiencia). Εγκατάλειψε τις πανεπιστημιακές σπουδές για να κάνει διάφορες δουλειές, όπως θυρωρός, χορευτής, διανομέας κ.ά. Η ποίησή του χαρακτηρίζεται από την ομορφιά και την αλήθεια του καθημερινού, καθώς και από τον ελεύθερο στίχο. Τιμήθηκε με διάφορα βραβεία ποίησης, όπως το Rey Juan Carlos.
***********
Jorge Riechmann
Bienvenido al club
Eres uno de los pocos que podían aspirar a esto, en realidad
te estábamos esperando sólo a ti.
Hemos sabido siempre que eras diferente,
ahora ya has llegado: relájate y disfruta.
Nota cómo te crecen los músculos viriles
y pliegues cerebrales bajo las yemas de los dedos.
Nosotros vamos a volverlos rabiosos.
Tu piel adquiere un bronceado envidiable,
se te esponja la próstata, tus esfínteres conversan en inglés.
Ahora te tensaremos hasta la excelencia.
Nota cómo te crece una memoria mejor.
Eres otro, ya no eres quien eras,
nunca fuiste quien eras
pero tenías que llegar tan alto con nosotros
para saberlo.
Ahora ya has llegado.
Te lo mereces todo y nos lo debes todo:
te lo cobraremos hasta la última gota.
Bienvenido al club.
(El corte bajo la piel, 1994)
**
Χόρχε Ριέτσμαν
Καλώς ήλθες στο κλαμπ
Είσαι απ’ τους λίγους που θα μπορούσαν να προσβλέπουν σ’ αυτό,
[στην πραγματικότητα
εσένα περιμέναμε μονάχα εσένα.
Πάντα γνωρίζαμε ότι ήσουν διαφορετικός,
τώρα που έφτασες πια: χαλάρωσε κι απόλαυσέ το.
Κοίτα πώς μεγαλώνουν τα αρρενωπά σου μούσκουλα
και εγκεφαλικές πτυχώσεις κάτω από τ’ ακροδάχτυλα.
Εμείς θα τα κάνουμε να εξοργιστούν.
Το δέρμα σου αποκτά ένα μαύρισμα αξιοζήλευτο,
σου πρήζεται ο προστάτης, οι σφιγκτήρες σου συνδιαλέγονται στα αγγλικά.
Τώρα θα σε τεντώσουμε μέχρι την αριστεία.
Κοίτα πώς γίνεται καλύτερη η μνήμη σου.
Είσαι άλλος, δεν είσαι πια αυτός που ήσουν,
ποτέ δεν υπήρξες αυτός που ήσουν,
αλλά έπρεπε να φτάσεις τόσο ψηλά μαζί μας
για να το μάθεις.
Τώρα πια είσαι εδώ.
Αξίζεις τα πάντα και μας χρωστάς τα πάντα:
Θα μας τα ξεπληρώσεις μέχρι τελευταίας ρανίδας.
Καλώς ήλθες στο κλαμπ.
(El corte bajo la piel, 1994)
O Χόρχε Ριέτσμαν (Μαδρίτη, 1962) είναι ποιητής, μεταφραστής λογοτεχνίας, δοκιμιογράφος και μαθηματικός. Σπούδασε επίσης Φιλοσοφία και Γερμανική Φιλολογία. Είναι καθηγητής Ηθικής της Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Βαρκελώνης και αντιπρόεδρος της Επιστημονικής Εταιρείας για το Περιβάλλον (CiMA). Πολυγραφότατος, έχει γράψει δοκίμια για την ποιητική και τον αισθητικό στοχασμό και ποίηση. Επίσης, μεταφράζει γαλλική και γερμανική λογοτεχνία. Για το ποιητικό του έργο έχει τιμηθεί με βραβεία όπως το Premio de Poesía Hiperión (1987) και το Premio Gabriel Celaya de Poesía (2000).
******************
Luis Muñoz
El mar nunca
El mar nunca propone la nostalgia
porque sólo regresa
en busca de un comienzo,
de unos ojos primeros,
de una torre sin marcas de combate,
de unos lentos tobillos indecisos
que lo sientan llegar con la extrañeza
del amor que precede al cuerpo del amor.
Pero tú eliges que las olas vengan
arrastrando fragmentos de un pasado
que simula el murmullo
azul de la memoria
y la alta noche lo corona de fuego
y lo secundan quietas ilusiones perdidas.
(Septiembre, 1991)
**
Λουίς Μουνιόθ
Η θάλασσα ποτέ
Η θάλασσα ποτέ δεν προκρίνει τη νοσταλγία
επιστρέφει απλώς
σε αναζήτηση μιας αρχής,
μιας κάποιας πρώτης ματιάς,
κάποιου πύργου δίχως μάχης σημάδια,
κάποιων αργών αναποφάσιστων αστραγάλων
που τη νιώθουν να έρχεται με την παραδοξότητα
του έρωτα που προηγείται του σώματος του έρωτα.
Όμως εσύ επιλέγεις τα κύματα να καταφτάνουν
σέρνοντας θραύσματα ενός παρελθόντος
που προσομοιώνει το γαλάζιο
μουρμουρητό της μνήμης
και η βαθιά νύχτα το στεφανώνει με φωτιά
και ατάραχες πλάνες ατελέσφορες το σιγοντάρουν.
(Septiembre, 1991)
Ο Λουίς Μουνιόθ (Γρανάδα, 1966) συγκαταλέγεται στους πιο καινοτόμους ποιητές της σύγχρονης Ισπανίας. Φοίτησε στο Πανεπιστήμιο της Γρανάδας, Ισπανική και Λατινική Φιλολογία. Υπήρξε διευθυντής του λογοτεχνικού περιοδικού Hélice (1992-2002). Από το 2012, διδάσκει Δημιουργική Γραφή στα ισπανικά στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα. Τελευταία του ποιητική συλλογή: Vecindad (2018).
**********
Ana Rossetti
Hay sueños que no mueren. Se empeñan
en ser sueños.
Ajenos a la comba de la esfera
y a las operaciones de los astros,
trazan su propia órbita inmutable
y, en blindadas crisálidas, se protegen
del orden temporal.
Por eso es que perduran:
porque eligen no ser.
Negándose se afirman,
rehusando se mantienen, como flores de cuarzo,
indestructibles, puros, sin dejarse arrancar
de su dormiente ínsula.
Intactos en el tiempo,
son inmunes a la devastación
que en cada vuelta acecha, inhumana,
a la pasión que exige y que devora,
a la desobediencia y extravío
que en los vagabundeos centellean.
Monedas que el avaro recuenta sigiloso
nunca salen del fondo del bolsillo.
No ambicionan. No arriesgan. No conquistan.
No pagarán el precio del fracaso,
la experiencia, la determinación,
la ebriedad o el placer.
Sólo son impecables subterfugios.
(Punto umbrío, 1995)
**
Άνα Ροσέτι
Υπάρχουν όνειρα που δεν πεθαίνουν. Εμμένουν
να είναι όνειρα.
Αδιάφορα στην ουράνια καμπύλη
και στις διεργασίες των άστρων,
χαράζουν τη δική τους απαράλλαχτη τροχιά
και, σε θωρακισμένες χρυσαλίδες, προστατεύονται
από τη ροή του χρόνου.
Γι’ αυτό διαρκούν
γιατί διαλέγουν να μην είναι.
Απέχοντας επιβεβαιώνονται,
απορρίπτοντας διατηρούνται, σαν άνθη από χαλαζία,
άφθαρτα, αγνά, αντιστεκόμενα στον ξεριζωμό τους
από το κοιμώμενο νησί τους.
Ανέγγιχτα στον χρόνο,
άτρωτα στον όλεθρο
που σε κάθε γωνιά παραμονεύει, απάνθρωπος,
στο πάθος που απαιτεί και που καταβροχθίζει,
στην ανυπακοή και την παρέκκλιση
που στις περιπλανήσεις αστραποβολούν.
Κέρματα που ο φιλάργυρος κρυφά ξαναμετρά
ποτέ δεν βγαίνουν απ’ το βάθος της τσέπης.
Δεν φιλοδοξούν. Δεν ρισκάρουν. Δεν κατακτούν.
Δεν θα πληρώσουν το τίμημα της αποτυχίας,
της εμπειρίας, του σθένους,
της μέθης ή της ηδονής.
Είναι απλώς άμεμπτα τεχνάσματα.
(Punto umbrío, 1995)
Η Άνα Ροσέτι (Σαν Φερνάντο, Κάδιθ, 1950) είναι Ισπανίδα ποιήτρια, δραματουργός και διηγηματογράφς, και έχει συνεργαστεί με καλλιτεχνικά περιοδικά όπως το Litoral. Εισέρχεται στο λογοτεχνικό στερέωμα το 1980 με την ποιητική συλλογή Los eventos de Erato λαμβάνοντας το Βραβείο Gules. Στην ποιητική συλλογή Punto umbrío, η ποιήτρια παρουσιάζει με ιδιαίτερο τρόπο τα ζητήματα του χρόνου και του έρωτα ως «τον άχρονο χρόνο της τέλειας ευτυχίας».
