‘

`

**********************************************************

`

«Εμορφα που ʼνʼ τα μάτια σου κι έμορφα που κοιτάζουν,/ απʼ ένα μίλι κι από δυο τον άνθρωπον εσφάζουν»
`
*
«Ποιος είδε τέτοιον πόλεμο / να πολεμούν τα μάτια,/ δίχως μαχαίρια και σπαθιά/ να γένονται κομμάτια;».
`
*
Και τα μήλα σου και τʼ αθη/ μʼ έβαλαν σε πλήσια πάθη,/ τα κλωνάρια του δεντρού σου/ να ʼκρουγαν του ποθητού σου,/ να ʼσωνα εις τον αθό σου,/ όντε κάμνεις τον καρπό σου,/ ως για να ʼπιανα τα μήλα/ με πολλά κλαδιά και φύλλα».

`
*
Ο έρωτας είναι φωτιά,/ τʼ ανθρώπου τρελαμάρα,/ του Χάρου παραδέρματα, της πιστολιάς λαχτάρα”».
`
**********************************************************
ΑΦΘΟΝΟ ΚΑΙ ΑΚΑΤΑΣΧΕΤΟ ρέει το αίμα στην επικράτεια του έρωτα, όπως τη γεωγραφεί η δημοτική ποίηση, από τις παραλογές έως τα καθαυτό ερωτολογικά τραγούδια, εκτενή ή δίστιχα. Της αγάπης τα αίματα, στη μεταφορική ή την κυριολεκτική τους χρήση, λειτουργούν σαν απόλυτο τεκμήριο της ψυχικής συγκίνησης, σαν ακράδαντο πειστήριο της πίστης και της αφιέρωσης. Και σαν αδιαμφισβήτητη μαρτυρία του ερωτικού πάθους, και των παθημάτων που αναπόφευκτα συνεπάγεται.
Ένα κόκκινο ποτάμι διασχίζει την επικράτεια της αγάπης, και με τη ροή του υπηρετεί τον μέγα στόχο: Να γίνει νόημα το αίμα. Να ειπωθούν καθαρά και να ακουστούν δίχως παρερμηνείες ιστορίες κορυφωμένων αισθημάτων, ακόμα και καταστροφικών ή αυτοκαταστροφικών.

`
ΡΙΛΚΕ
Στην έξαρσή του ο ποιητής μας δείχνει τη στιγμή
στον ήλιο της απόγνωσης, ακίνητη σαν σαύρα.
Ρίξε το βλέμμα πάνω της – δες το σαν προσταγή-
και νιώσε τα σπαράγματα και τη στυφή τους αύρα.

Ο Ρίλκε είναι μεγάλος.
Με στόμα που γελά,
όταν ο θάνατος θαρρεί
πως ξεχειλίζει από ζωή,
τολμά να κλάψει, ο ποιητής,
στο κέντρο της καρδιάς του!*

Οι κόγχες μας δανείζονται τα μάτια αλλονών,
οι λέξεις μας μυρίζουνε χαμό και χαμομήλι,
λιώνουν τα ακροκέραμα στα σπίτια των τρελών,
του κόσμου το παιχνίδισμα, πόρτα είναι που τρίζει.

Ο Ρίλκε είναι μεγάλος.
Με στόμα που γελά,
όταν ο θάνατος θαρρεί
πως ξεχειλίζει από ζωή,
τολμά να κλάψει, ο ποιητής,
στο κέντρο της καρδιάς του!

Αρχίζουνε το βέλασμα οι ψάλτες και τʼ «αμήν»,
παίρνουν και τʼ αναλόγια μόνα τους να γυρνάνε.
Του ανθρώπου παρακάμπτεται η ατέλεια «προς στιγμήν».
Τώρα νυχτώνει απότομα κι οι γρύλοι τραγουδάνε:

«Ο Ρίλκε είναι μεγάλος.
Με στόμα που γελά,
όταν ο θάνατος θαρρεί
πως ξεχειλίζει από ζωή,
τολμά να κλάψει, ο ποιητής,
στο κέντρο της καρδιάς του!».

*Το ρεφρέν είναι αντιστροφή-διασκευή του ποιήματος του Ρίλκε «Επίλογος»:
«Ο θάνατος είναι μεγάλος.
Είμαστε δικοί του κι όταν γελούμε.
Κι εκεί που θαρρούμε
πως η ζωή μας ζώνει,
τολμά να κλάψει εντός μας».
(Μετάφραση Άρης Δικταίος)

`

Ερμηνεία: Σταύρος Σιόλας, πιάνο: Λουκάς Θάνος.

* Από την  ποιητική συλλογή του Πάνου Δημητρόπουλου, «Χρόνος ερωτικός» που κυκλοφόρησε το 2014 από τη Σειρά Ποιείν των εκδόσεων Μετρονός. Περισσότερα ΕΔΩ

`

Ε (Απόσπασμα)

Αν ήτανε στο χέρι μου
θα έδενα στου ήλιου τις αχτίδες
κάθε σου σκέψη αστραφτερή
να λάμψει ο τόπος

κι αν μπορούσα να μεθύσω έναν καταρράχτη
να φανερώσω την αγωνία μιας τρικυμίας

θα έστελνα τη δύναμη αυτή στο σπίτι του Κακού
να ησυχάσει η αγριότητα
για σένα

θέλω να χτυπήσω με σπαθί
την παρακμή του κόσμου
να διώχνω το κρύο που μαζεύεται κοντά μας

δεν αλλάζει ο κόσμος εύκολα, μου είχες πει
είναι αλυσοδεμένη η σκλαβιά
τρελάθηκε το γένος κι εκμεταλλεύεται
βράχνιασε από το ουρλιαχτό

μα οι καλύτεροι είπες μένουν
για τη λευτεριά να δίνεις τη ζωή σου
έτσι και τώρα

`

Μελοποιημένη ποίηση του G.Α. Becquer. Μουσική Ν. Χατζηελευθερίου, Ποιητική απόδοση Περουλής Σακελλαρίδης. Ερμηνεύουν Χριστίνα Πουπάλου, Δημήτρης Βουτσάς.
`

`

************************************************************

Ο Γκουστάβο Αδόλφο Μπέκερ ( 1836-1870) υπήρξε, μαζί με την Ροσαλία ντε Κάστρο, πρωταγωνιστής της μετά-ρομαντικής περιόδου της Ισπανικής ποίησης. Το έργο του αν και σχετικά μικρό σε όγκο επηρέασε καταλυτικά το έργο σημαντικών μορφών όπως ο Ρουμπέν Νταρίο, ο Αντόνιο Ματσάδο και Χουάν Ραμόν Χιμένεθ καθώς και την ποιητική γενιά του 1927 (Λόρκα, Σαλίνας, Θερνούδα κ.α.). Ένα μεγάλο μέρος της κριτικής τον έχει αποδεχθεί ως θεμελιωτή της σύγχρονης, Ισπανικής ποίησης. Το έργο του είναι γεμάτο έντονες αντιθέσεις όπως ήταν άλλωστε και η ταραχώδης και γεμάτη αντιξοότητες ζωή του, η οποία λόγω μιας φυματίωσης, που τον ταλαιπώρησε από πολύ νωρίς, τερματίστηκε πρόωρα, όταν ήταν ακόμη 34 ετών. Τα «Ποιήματα» (Rimas) το σπουδαιότερο ποιητικό του έργο, που του χάρισε ευρύτατη αποδοχή απʼ όλα τα κοινωνικά στρώματα και παγκόσμια αναγνώριση , είναι χωρισμένο σε τέσσερις ενότητες: Ποίηση (I-XI), Έρωτας ( XII-XXIX), Ερωτική απογοήτευση (XXX-LI), Πόνος, αγωνία (LII-LXXVI). Επίσης έγραψε σπουδαία κείμενα σε πρόζα, με επιρροές από τον Πόε και τον Χόφμαν, τα οποία συγκεντρώθηκαν εκ των υστέρων σε ένα τόμο με τον τίτλο «Μύθοι» (Leyendas). Ο ίδιος ο ποιητής προλογίζοντας την έκδοση των δύο προαναφερόμενων έργων, τον Ιούνιο του 1868, ξεκινούσε την εισαγωγή του ως εξής: « Μέσα από τις θεοσκότεινες γωνιές του εγκεφάλου μου, σε εμβρυακή στάση κι ολόγυμνα , κοιμούνται τα εκκεντρικά τέκνα της φαντασίας μου, περιμένοντας στη σιωπή, να τους ντύσει η τέχνη με το λόγο για να μπορέσουν να εμφανιστούν με αξιοπρέπεια στην σκηνή του κόσμου»

Στέργιος Ντέρτσας

[ Ποιήματα σε μετάφραση Στέργιου Ντέρτσα στο Αρχείο του Ποιείν: ΕΔΩ]

`

Κύκλος τραγουδιών. Μελοποιημένοι στίχοι και κείμενα από τις ποιητικές συλλογές του Πέτρου Χρονά: ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΑ ΦΙΔΙΑ ΚΑΙ ΣΤʼ ΑΗΔΟΝΙΑ και ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ. Αφηγείται ο Σταμάτης Κραουνάκης.
`
ΕΙΣΟΔΟΣ
Ένας ολόκληρος χειμώνας
Και τα βουνά της Ταϊτής
Μεγαλωμένα απʼ τον καημό μας
Κάποιοι ακολούθησαν τον ταύρο
Πέρα μακριά στην ακμή του
Αφού περάσαν το γεφύρι

Εκείνο που πατά στην άλλην όχθη
Με το στερνό του τόξο
Τόσο κουρασμένο
Μέρες που μας κομμάτιασαν τα νεύρα
Δενδροστοιχίες απʼ ανθρώπους τραγικούς
Φωνάζοντας με τεντωμένα χέρια
Και λαιμούς

Κι άλλοι στην κουπαστή
Με δέκα δάχτυλα
Την ώρα που σφυρίζουν στο λιμάνι
Αποκεφαλισμένα ρυμουλκά
Με μια φωνή λιγνή κι απελπισμένη

Τα συλλογιέσαι σαν βαδίζεις
Μέσα στʼαργό σουρούπωμα
Της πόλης
Φλεβάρη Μάρτη
Όταν αλλάζει κάτι στη φωνή των πωλητάδων
Ή στο κλειστό τσαρσί
Γεμάτο αρώματα
Σμύρνα ξύλο ή λάβδανο
Σαν το παλιό βιολί

Όλα τα πράγματα σαν τη φυγή μας
Μʼένα μικρό ανάστημα
Κι ένα μεγάλον ίσκιο
Τρομάζεις μια στιγμή
Όταν δεν έχεις συνηθίσει
Γυμνή ψυχή
Μες στη φθορά της αντοχής σου

Όταν αισθάνεσαι το φως να σε διαλέγει
Καμιά φορά
Κανένας δεν μπορεί να προχωρήσει
Οι λέξεις σταματούνε στις κλειδώσεις
Και βάλανε τη θάλασσα
Ανάμεσα στα δυο παιδιά
Κι είπα να σκάψω μέσα μου
Και βρήκα αγάλματα σκασμένα