`
ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΜΗΔΕΙΑ

*Μετάφραση*
Γιώργος Χειμωνάς

ΤΡΟΦΟΣ
Μακάρι να μήν είχε ποτέ φτερουγίσει η Αργώ
ανάμεσα στις Κυανές
τις Συμπληγάδες πέτρες
πετώντας για τους Κόλχους¨ μακάρι ποτέ
να μην είχε κοπεί στα δάση του Πηλίου
το πεύκο που έγινε κουπί
στα χέρια ανδρών σπουδαίων – μακάρι
ποτέ μην έφευγαν ποτέ να μην γυρνούσαν
φέρνοντας στον Πελία το μαγικό ολόχρυσο τομάρι¨
τότε, ποτέ κι η δέσποινά μου η Μήδεια
δεν θα ανάπαυε στης Ιωλκού τους πύργους
το τυραννισμένο από έρωτα για τον Ιάσονα κορμί της
– κι ούτε θα έκαμπτε ποτέ τις κόρες του Πελία
να σφάξουν τον πατέρα τους ¨ δεν θα ερχόταν πρόσφυγας
με τον άνδρα της μαζί και τα παιδιά της εδώ
στης Κορίνθου τα μέρη – υπάκουη
στον άνδρα της τον Ιάσονα, γιατί σώζει τον γάμο της
η γυναίκα που δεν σηκώνει στον άνδρα της κεφάλι.
Τώρα όλα μας εχθρεύονται κι ό,τι αγαπάω
πάσχει. Επρόδωσε ο Ιάσονας τα τέκνα τα δικά του
και την δικιά μου δέσποινα: σε γάμους
βασιλικούς επλάγιασε με το παιδί του Κρέοντα
του βασιλέα αυτής της γης. Ατιμασμένη
η Μήδεια βαρειά δυστυχισμένη
βοά τους όρκους του άνδρα της ¨ την μέγιστη την πίστη
που ο Ιάσονας της έταζε – μάρτυρες να γίνουν οι θεοί
με τί αμοιβή ο Ιάσονας ξεπλήρωσε
το χρέος του σʼαυτήν. Κοίτεται νηστικιά
το σώμα της στα άλγη παραδίνει
Στα δάκρυα διαλύει τον πηγμένο χρόνο
όλης της της ζωής, της χαλασμένης
από την αδικία του ανδρός.

`
ΛΥΔΟΙ ΚΑΙ ΦΡΥΓΕΣ
Κλέφτες Λυδοί και Φρύγες και Ασσύριοι
τώρα τι ψευτοκλαίτε για τα πλούτη τα χαμένα;
Εσείς πηγαίνετε στον Άδη κάτω αλητήριοι
και άλλοι τρώνε τα λεφτά σας τα κλεμμένα

Από τα πλούτη τα πολλά που ʽχατε κάνει
θα χρειαστείτε μόνο έναν οβολό
Τόσα χρειάζεται αυτός που θα πεθάνει
κι εγώ τα μούτρα σας κοιτάζω και γελώ

Κλέφτες Λυδοί και Φρύγες και Ασσύριοι
βρίσκεστε τώρα μέσα στο αιώνιο σκοτάδι
κι αν τυραννούσατε σκληρά τους σκλάβους αλητήριοι
σκλάβοι θα γίνετε κι εσείς εδώ στον Άδη

`
`
`
*
Ήσουν καλός κι ήσουν γλυκός
κι είχες τις χάρες όλες,
όλα τα χάδια του αγεριού,
του κήπου όλες τις βιόλες.

Το πόδι ελαφροπάτητο
σαν τρυφερούλι ελάφι,
πάταγε το κατώφλι μας
κι έλαμπε σαν χρυσάφι.

Νιότη απʼ τη νιότη σου έπαιρνα
κι ακόμη αχνογελούσα,
τα γερατειά δεν τρόμαζα,
το θάνατο αψηφούσα.

Και τώρα πού θα κρατηθώ,
πού θα σταθώ, πού θάμπω,
που απόμεινα ξερό δεντρί
σε χιονισμένο κάμπο;

Πώς θα γυρίσω μοναχή
στο ερμαδιακό καλύβι;
Έπεσε η νύχτα στην αυγή
και το στρατί μού κρύβει.

Ωχ, δεν ακούστηκε ποτές
και δεν μπορεί να γίνει
να καίγουνται τα χείλια μου
και νάμαι μπρος στην κρήνη.

**************************************************
Κυκλοφορεί από τις εκδόσεις IANOS το βιβλίο-CD «Επιτάφιος», μια απέριττη, γοητευτική εκδοχή του θρυλικού έργου των Μίκη Θεοδωράκη και Γιάννη Ρίτσου, με τη φωνή του Παναγιώτη Καραδημήτρη και την κιθάρα του Μιχαηλάγγελου Τουμανίδη. Εκτός της ηχογράφησης, η έκδοση περιλαμβάνει τα ποιήματα του Γιάννη Ρίτσου, εικαστικά έργα του Βασίλη Βαφειάδη, κείμενα του συνθέτη και του ερμηνευτή, καθώς και κείμενα για τη λογοτεχνική αξία του Επιταφίου και για τα ιστορικά γεγονότα του Μάη του ʼ36 που ενέπνευσαν το έργο.

`

`

Το 1993, στο δίσκο «Φυσάει», ο Γιώργος Τσαγκάρης στίχους από ποιήματα του Τάσου Λειβαδίτη φτιάχνει οκτώ τραγούδια με εξαιρετικές ενορχηστρώσεις που συνδυάζουν το λυρικό και κλασικό ήχο με τη ροκ ηχοποιία με την εξαιρετική ερμηνεία του Βασίλη Παπακωνσταντίνου.  Πολύτιμη η συνεισφορά του ηθοποιού, Γιώργου Μιχαλακόπουλου, ο οποίος συμμετέχει με την υποβλητική ανάγνωση των ποιημάτων, προσδίδοντάς τους τη θεατρικότητα, το λυρισμό και την ειρωνεία που τα χαρακτηρίζουν. Ο Παπακωνσταντίνου, σε τηλεοπτική συνέντευξη της εποχής του δίσκου, είχε δηλώσει σχετικά:
«Από τον επικό ήχο της ροκ και την κλασική παιδεία και έμπνευση του Τσαγκάρη έχει γίνει ένα πάντρεμα και υπάρχει ένα καινούργιο στοιχείο τουλάχιστον για τη σημερινή ελληνική μουσική και είναι αυτό το πάντρεμα που ακούμε, που είναι παντρεμένος ο ηλεκτρικός με τον κλασικό ήχο. Ο Γιώργος μού έβαλε πάρα πολύ δύσκολα. Με έβαλε να τραγουδάω με ένα σαξόφωνο να με συνοδεύει, και εκείνο αντί να με συνοδεύει, να με μπερδεύει, γιατί εκείνο είχε άλλη μελωδία και εγώ άλλη μελωδία. Στην πορεία όμως κατάλαβα γιατί είχε τον λόγο του. Τελικά εγώ έγινα ένα με το σαξόφωνο. Επέλεξα να τραγουδήσω σε αυτόν τον δίσκο γιατί κάθε φορά δεν τραγουδάμε αυτό που έχουμε, αλλά αυτό που μας λείπει. Μου λείπει η ποίηση και μια σοβαρή δουλειά. Έχω τραγουδήσει πάρα πολλά τραγούδια, καλά ή κακά. Έχω ζήσει τις παλιές εποχές με τον Θεοδωράκη, τον Χατζιδάκι, τον Λοΐζο. Νομίζω ότι πέρασαν πάρα πολλά χρόνια χωρίς μια προσπάθεια να γίνει κάποιο έργο. Ήταν αγωνία μου και ανάγκη μου και από ό,τι μου είπε και ο Τσαγκάρης και αυτός ήθελε να βγει προς τα έξω μια πιο ολοκληρωμένη δουλειά. Έτσι ταιριάξαμε με τον Γιώργο».

`

*

1. Χρωματίζω πουλιά

Τόσα άστρα και γώ να λιμοκτονώ
χρωματίζω πουλιά, χάρτινα πουλιά
και περιμένω να κελαηδήσουν,
και περιμένω να κελαηδήσουν
γιατί χειμώνιασε

Τόσα άστρα και εγώ να λιμοκτονώ
κάνε λοιπόν κύριε
να ʽχει κανείς ένα φίλο
δος του ένα σκυλί
ή ένα φανάρι του δρόμου
γιατί χειμώνιασε

Τραγούδι- Αφήγηση: Τάσης Χριστογιαννόπουλος, Αλέξης Κωστάλας, Νίκος Μαμαγκάκης
`
Εν τη Oδώ

Το συμπαθητικό του πρόσωπο, κομμάτι ωχρό·
τα καστανά του μάτια, σαν κομένα·
είκοσι πέντʼ ετών, πλην μοιάζει μάλλον είκοσι·
με κάτι καλλιτεχνικό στο ντύσιμό του
— τίποτε χρώμα της κραβάτας, σχήμα του κολλάρου —
ασκόπως περπατεί μες στην οδό,
ακόμη σαν υπνωτισμένος απʼ την άνομη ηδονή,
από την πολύ άνομη ηδονή που απέκτησε.
`
*
Το Διπλανό Tραπέζι

Θάναι μόλις είκοσι δυο ετών.
Κι όμως εγώ είμαι βέβαιος που, σχεδόν τα ίσα
χρόνια προτήτερα, το ίδιο σώμα αυτό το απήλαυσα.

Δεν είναι διόλου έξαψις ερωτισμού.
Και μοναχά προ ολίγου μπήκα στο καζίνο·
δεν είχα ούτε ώρα για να πιώ πολύ.
Το ίδιο σώμα εγώ το απήλαυσα.

Κι αν δεν θυμούμαι, πού — ένα ξέχασμά μου δεν σημαίνει.

A τώρα, να, που κάθησε στο διπλανό τραπέζι
γνωρίζω κάθε κίνησι που κάμνει — κι απʼ τα ρούχα κάτω
γυμνά τʼ αγαπημένα μέλη ξαναβλέπω.
`
********************************************************
`
Το πρώτο μου ενσυνείδητο τραγουδιστικό μου σκαρίφημα ήταν το ποίημα Εν τω μηνί αθύρι του Κ.Π. Καβάφη, ακριβώς πριν πενήντα χρόνια (1957) στο πρώτο χρόνο της σπουδής μου στην Ακαδημία του Μονάχου και το οποίο δυστυχώς δεν περιλαμβάνεται σʼ αυτή την εργασία.