`

ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΟ

Ήσουν του Στάλιν θυγατέρα
του Χίτλερ ήσουν η εταίρα
και του Πολ-Ποτ η εκλεκτή,
γι’ αυτό ξέρω από πρώτο χέρι
τι κόστισε στου κόσμου το ασκέρι
εκείνο το σατανικό χαρτί
που υπέγραψαν στον Εωσφόρο εμπρός,
ο κόκκινος ματοβαμμένος Τσάρος,
ο χολιασμένος κίτρινος κουρσάρος
κι ο αιμοσταγής μελανοχίτων Βαυαρός,
για να μπορέσουν της μοίρας το αδράχτι
να το γυρίσουν όπως ήθελαν αυτοί.

Με τον καιρό άλλαξε η ιστορία τη σελίδα,
έσβησε τ’ όνομά τους απ’ τον χάρτη,
στο άδικο κάποιο πήγε να βάλει φράχτη,
όμως το πέρασμά τους άφησε στη γη
σύννεφο μαύρο και καπνό ντουμάνι,
και των φτωχών του κόσμου η ελπίδα
σκοτείνιασε κι έγινε γκρίζα κρύα στάχτη
κάτ’ από τις θερινές φωτιές του Άη-Γιάννη.

Μένει τώρα, μόνη αναλαμπή και θρυαλλίδα,
αυτό που πάντα αρνείται να πεθάνει:
η πίστη στον Μωάμεθ, στον Βούδδα, στον Χριστό,
για, στην Παναγιά και στην πατρίδα,
και για τους άλλους, σε ένα νεοπρόβλητο θεό
που προσκυνούν μονάχα τσαρλατάνοι.

`

Η πρώτη συνεργασία του Θάνου Μικρούτσικου με τη Μικρή Άρκτο, πραγματοποιείται με την κυκλοφορία σε βιβλίο και ψηφιακό δίσκο δύο έργων του Θάνου Μικρούτσικου, πάνω σε δύο κείμενα του Βέλγου λογοτέχνη Paul Willems. Τα δυο αυτά έργα σε σκηνοθεσία Henri Ronse, διακρίθηκαν ως μεγάλες επιτυχίες στο Εθνικό Θέατρο των Βρυξελλών το 1983 και το 1984.

Το Warna/ Βαρνά (έργο για σοπράνο, κρουστά, πλήκτρα και ορχήστρα εγχόρδων) ερμηνεύεται μοναδικά από τη Σόνια Θεοδωρίδου με τη συμμετοχή της Καμεράτα των Φίλων της Μουσικής υπό τη διεύθυνση του Αλέξανδρου Μυράτ ενώ το Nuit avec ombres en couleurs / Νύχτα με σκιές χρωματιστές (σουίτα για μέτζο σοπράνο και κουαρτέτο εγχόρδων) από την αγαπημένη ερμηνεύτρια των σύγχρονων συνθετών της δεκαετίας του ΄70 και του ΄80 Irene Jarsky και το κουαρτέτο εγχόρδων Razumowsky υπό τη διεύθυνση του ίδιου του συνθέτη.

Στην έκδοση που παρουσιάζει στο ελληνικό κοινό η Μικρή Άρκτος, η Τιτίκα Δημητρούλια μετέφρασε τα ποιητικά κείμενα του Paul Willems, και κείμενα για τις παραστάσεις και το έργο του Βέλγου λογοτέχνη .

Ο Θάνος Μικρούτσικος, στο συνοδευτικό του κείμενο για την έκδοση αναφέρει:

«… Αμέσως μετά, στο Εθνικό Θέατρο του Βελγίου (TNB) ο Ρονς σκηνοθέτησε τα έργα του Πωλ Βιλλέμς Νύχτα με σκιές χρωματιστές (Nuit avec ombres en couleurs) και Βαρνά (Warna).

Γνώρισα τον συγγραφέα Πωλ Βιλλέμς, καμάρι της βελγικής λογοτεχνίας και του θεάτρου. Κάποιοι τον είχαν χαρακτηρίσει ως τη γαλλόφωνη απάντηση στον Σάμουελ Μπέκετ. Δεν ξέρω πόσο βάσιμο είναι αυτό. Γνωρίζω όμως ότι ήταν ο αδιαφιλονίκητος πρύτανης και αγαπημένος θεατρικός συγγραφέας της σύγχρονης γαλλόφωνης Ευρώπης. Ένας κύριος με Κ κεφαλαίο, αριστοκρατικής καταγωγής, με βαθιά μόρφωση και ευγένεια.

Τα δυο αυτά έργα έγιναν μεγάλες επιτυχίες στο Εθνικό Θέατρο κι έτσι, το 1983 και το 1984, η μουσική μου ακούστηκε πάνω από 150 φορές στις Βρυξέλλες. Αποφάσισα με βάση τα θέματα που έγραψα για τις δύο θεατρικές παραστάσεις να δημιουργήσω δύο αυτόνομα μουσικά έργα.

Κι έτσι η πρώτη εκτέλεση του έργου Νύχτα με σκιές χρωματιστές έγινε στις Βρυξέλλες το 1984 με την Ιρέν Ζάρσκυ και το κουαρτέτο εγχόρδων της όπερας La Monnaie. Ακολούθησαν τα επόμενα χρόνια δεκάδες εκτελέσεις του έργου σε πολλές πόλεις της Ευρώπης —ορισμένες μάλιστα στη μορφή «σοπράνο και ορχήστρα εγχόρδων». Το ίδιο συνέβη και με τη Βαρνά, την οποία αρχικά έγραψα για φωνή και κουαρτέτο εγχόρδων, αλλά το 1996 το έργο πήρε την οριστική μορφή του για μέτζο σοπράνο, ορχήστρα εγχόρδων, κρουστά και τσέμπαλο (πιάνο). Τα δύο αυτά έργα, πέρα από το γεγονός ότι εκφράζουν την πιο σημαντική περίοδο της μουσικής ζωής μου, δικαιώθηκαν και από το γεγονός των δεκάδων εκτελέσεων που έγιναν και εξακολουθούν να γίνονται, με αποτέλεσμα να τα χαρούν και να τα αγαπήσουν χιλιάδες θεατές και ακροατές….»

`
Nα ΄ταν ο πόλεμος χορός (Πετροπόλεμος)

Κρυβόμουν πίσω από τη μέρα
είχαν οι πέτρες μου τελειώσει
φώναζες, φώναζα “Αέρα”
μα είχε η σφεντόνα μου παλιώσει
Κάτω απ΄τον ίσκιο ενός δέντρου
απότιστου και πληγωμένου
φέγγανε σαν μικρά διαμάντια
τα λάφυρα του νικημένου

Σπαθί ασημένιο το φεγγάρι
μαχαίρι χάρτινο η βροχή.
Πόλεμος και ανακωχή
μαζί πηγαίνανε ζευγάρι.
Σε σημαδεύω, μα δεν ρίχνω
φίλος μου είσαι και όχι εχθρός.
Να ΄ταν το τόξο μου δοξάρι
να ‘ταν ο πόλεμος χορός!

Νύχτα, σαν τέλειωνε η μάχη
φάνταζε πέτρινος ο κήπος.
Σώπαιναν άνθρωποι και βράχοι
κι άλλαζε της καρδιάς ο χτύπος.
Κρατούσε ο χρόνος το δρεπάνι
μα ήταν αθέριστη η ελπίδα
κι όταν λογάριαζε πως χάνει
πέταγε πέρα την ασπίδα

`

ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ

`

Μια ιστορία θα σας πω, για ένα βασιλόπουλο, ευτυχισμένο πρίγκηπα τον λέγανε, γιατί..
ποτέ του δε λυπήθηκε, δεν έκλαψε ποτέ του ,ευτυχισμένος έζησε και ξένοιαστος πολύ.
Σαν πέθανε, του στήσανε στην πόλη ένα άγαλμα…
Ρουμπίνια ήταν τα μάτια του και η στολή χρυσή..
Και ένα βράδυ έφτασε ένα χελιδονάκι
Στον ώμο του εκάθισε για να ξεκουραστεί…
-Τι έχεις πρίγκηπά μου, ποια πίκρα μυστική σε βασανίζει? Αν είσαι ευτυχισμένος,
γιατί κοιτάς την πόλη κι όλο κλαις?
-Μικρό μου χελιδόνι, τα βάσανα κοιτάζω των ανθρώπων..
Ποτέ σαν ήμουν ζωντανός, δεν είχα για κανένα εγώ νοιαστεί.
Πάρε χελιδονάκι μου, τα μάτια μου τα δυο τα ρουμπινένια..
Και το διαμάντι απ’το σπαθί και τη χρυσή μου κόψε φορεσιά
Και μοίρασέ τα στους φτωχούς κι εκείνους που υποφέρουν
Και γίνε εσύ τα μάτια μου και γύρνα να μου λες, ό,τι θ’ακούς…
Κι εκείνο τον λυπήθηκε και έμεινε μαζί του
Και έγινε του πρίγκηπα τα μάτια και τ΄αυτιά.
Μέσα στην πόλη πέταγε και του’λεγε ό,τι έβλεπε
Και το χρυσάφι μοίραζε τις νύχτες στα κρυφά…
Ηρθανε τα Χριστούγεννα, το χελιδόνι έσβησε
Κι η σιδερένια ράγισε, του πρίγκηπα η καρδιά…
Πετάξανε κι οι δυο μαζί καβάλα σ’ένα σύννεφο
Στο Νείλο με τις καλαμιές και τα χρυσά νερά….

`

***********************************************************

`
Ο ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟΣ ΠΡΙΓΚΗΠΑΣ, του Oscar Wilde
`
Ψηλά στην πόλη, σε μια ψηλή στήλη, βρισκόταν το άγαλμα του Ευτυχισμένου Πρίγκιπα.

Ήταν στολισμένο με λεπτά φύλλα καθαρού χρυσού, για μάτια είχε δύο φωτεινά ζαφείρια, και ένα μεγάλο κόκκινο ρουμπίνι έλαμπε στη λαβή του ξίφους του. Ήταν αξιοθαύμαστος.

«Είναι όμορφος σαν ανεμοδείκτης», παρατήρησε ένας από τους δημοτικούς συμβούλους, που ήθελε να αποκτήσει τη φήμη για το γούστο του στην Τέχνη, «μόνο δεν είναι και τόσο χρήσιμος», πρόσθεσε, φοβούμενος μήπως οι άνθρωποι σκέφτονταν ότι δεν ήταν πρακτικό πνεύμα, πράγμα που στ’ αλήθεια δεν ίσχυε.

«Μοιάζει σαν άγγελος», αναφώνησαν κάποια παιδιά βγαίνοντας από την εκκλησία.

«Πώς το ξέρετε;» Ρώτησε η καθηγήτρια των μαθηματικών, «έχετε δει ποτέ έναν άγγελο;» «Αχ, έχουμε, στα όνειρά μας!» απάντησαν τα παιδιά.

Και η καθηγήτρια των μαθηματικών κατσούφιασε γιατί δεν ενέκρινε να ονειρεύονται τα παιδιά.

Ένα βράδυ πέταξε πάνω από την πόλη ένα Χελιδόνι. Οι φίλοι του είχαν φύγει για την Αίγυπτο έξι εβδομάδες πριν, αλλά αυτό είχε μείνει πίσω, γιατί ήταν ερωτευμένο με την πιο όμορφη καλαμιά. Την είχε γνωρίσει στις αρχές της άνοιξης, καθώς πετούσε πάνω από το ποτάμι μετά από ένα μεγάλο κίτρινο σκώρο, και ένιωσε να τον ελκύει τόσο η λεπτή της μέση, που είχε σταματήσει να της μιλήσει.

«Να σ ‘αγαπώ;” είπε το Χελιδόνι, που του άρεσε να μπαίνει αμέσως στο θέμα, και η καλαμιά έκανε ένα χαμηλό τόξο.

`
Tα ποιητικά κείμενα δεν έχουν δεδομένο και σταθερό νόημα. Οι ερμηνείες των ακροατών είναι φυσικό να διαφέρουν ακόμα και για τα παραδοσιακά μουσικά είδη, που υποτίθεται ότι δημιουργούνται και ερμηνεύονται στη βάση γνωστών και καθιερωμένων κωδίκων. Τα μουσικά είδη είναι, παρόλα αυτά κοινωνικά φαινόμενα και οι ερμηνείες και αξιολογήσεις των ακροατών έχουν σε μεγάλο βαθμό συλλογικό χαρακτήρα και ακολουθούν λίγο πολύ κοινούς τόπους και τροπικότητες που μπορούν να ανιχνευθούν μέσα στην εθνογραφική έρευνα.
[….]
Η ανάλυση προσπαθεί να προσεγγίσει τον τόπο με τον οποίο τα κείμενα των τραγουδιών κατανοήθηκαν στην εποχή τους (1952-1967) από το λαϊκό κοινό μέσα από την εθνογραφική και κειμενική τους πλαισίωση.
[….]
Οι στίχοι των τραγουδιών αποτελούν πολιτισμικά κείμενα με μεγάλη επιρροή. Η μουσική επένδυση των κειμένων αυτών, η ενσώματη επιτέλεσή τους μέσα από τον χορό και άλλες σωματικές εκφράσεις, και η σύνδεσή τους με τελετουργικά πλαίσια και αντιδομικές μορφές κοινωνικότητας εμπλουτίζουν, αναβαθμίζουν και εντατικοποιούν το νόημά τους και της συμβολική τους αποτελεσματικότητα.

[Aπό την Εισαγωγή του βιβλίου]