`

Κύριε, είναι σήμερα η μέρα της γιορτής Σου·

Σʼ ένα βιβλίο παλιό τα θεία Σου πάθη διάβασα,

Την αγωνία, τα έργα Σου κι όλα τα θεία Σου λόγια,

Που κλαίνε στις σελίδες του μονότονα, γλυκά.

Για τη θανή Σου μου ʼλεγε ένας καλόγερος παλιός

Την ιστορία Σου γράφοντας με γράμματα χρυσά

Σʼ ένα βιβλίο λειτουργικό που ʼχε στα γόνατά του.

Κύριε, από Σένα εμπνέονταν κι ευλαβικά το δούλευε.

Κάτω απʼ τη σκέπη του βωμού ντυμένος στʼ άσπρα κάθονταν

Κι από Δευτέρα ώς Κυριακή μʼ αργό ρυθμό συνέχιζε.

Στου αναπαμού του το κατώφλι οι ώρες σταματούσανε

Κι αυτός αποξεχνιότανε, σκυμμένος στο πορτρέτο Σου.

Εσπερινός — στον πύργο ηχούσαν οι καμπάνες,

Μα ο μοναχός δεν ήξερε αν ήτανε η αγάπη του,

Ή αν ήτανε η αγάπη Σου, Κύριε, ή ο Θεός Πατέρας

Που χτύπαγε με δύναμη τις πόρτες της μονής.

Μοιάζω με τον καλόγερο απόψε, είμαι ανήσυχος.

Στο διπλανό δωμάτιο, πίσω απʼ την πόρτα αμίλητος

Προσμένει μες στη θλίψη του κάποιος να τον καλέσω:

Συ Κύριε, ο Θεός, εγώ — η Αιωνιότητα.

Δεν Σε είχα τότε, Κύριε, γνωρίσει — μα ούτε τώρα.

Και προσευχές δεν έκανα σαν ήμουνα παιδί.

Όμως απόψε η σκέψη Σου μʼ έχει γεμίσει τρόμο

Κι η ψυχή μου, μια χήρα που βαρυπενθεί στα πόδια του Σταυρού·

ΔΙΗΓΩΝΤΑΣ ΤΗ ΠΟΙΗΣΗ
Ανάμνηση της Έλενα Σαλίμπρα

Όπως νομίζω έχει συμβεί με πάρα πολλούς φοιτητές των μαθημάτων επί πτυχίω Φιλολογίας, Επικοινωνίας και Διδασκαλίας του Θεάματος στο Πανεπιστήμιο της Πίζας, η συνάντηση μου με την Έλενα Σαλίμπρα υπήρξε προ πάντων μια συνάντηση με την ποίηση. Και πριν απʼ όλα μια συνάντηση με τους στίχους και τα βιβλία των ποιητών που αποτελούσαν το αντικείμενο των μαθημάτων της, αλλά επίσης και μια συνάντηση με τους ίδιους τους ποιητές προσωπικά τους οποίους εκείνη προσκαλούσε στο μάθημα ώστε οι φοιτητές να έχουν τη δυνατότητα να τους ακούνε και να συνομιλούν μαζί τους.
Και φυσικά η συνάντηση με την Έλενα Σαλίμπρα υπήρξε – μολονότι η ίδια μες στην αίθουσα ήταν πάντα άκρως διακριτική – μια συνάντηση και με τη δική της ποίηση, με την ποίηση που εκείνη έγραφε και με τις συλλογές που βλάσταιναν ένα χρόνο μετά τον άλλο.
Μας άρεζε να την βλέπουμε να έρχεται με ένα από εκείνα τα τετράδια της γεμάτα σημειώσεις, μας άρεζε να την βλέπουμε με πόσο συμμετοχικό ενθουσιασμό μας εξηγούσε τα θέματα, όπως και μας ξάφνιαζε η προσοχή και η αυστηρότητα με τις οποίες διάβαζε και έκρινε τα σεμινάρια μας ένα καυτερό Ιούνη στη Πίζα.
Η Έλενα Σαλίμπρα μας εξέπλησσε όχι μόνο γιατί ήταν μια ένθερμη διδασκάλισσα, μια ποιήτρια τόσο γλαφυρή και ώριμη, αλλά ιδιαιτέρως και προπαντός γιατί ήταν μια λεπτότατη αναγνώστρια. Ήξερε πώς να ερευνήσει τους στίχους, τις στροφές, τις συλλογές διατηρώντας άθικτο το θαύμα της ποίησης. Ήξερε πώς να αναγνωρίζει υα γεμίσματα και τα κενά της γραφής, να φωτίζει τις ορμές, τις σιωπές, τους αντίλαλους. Διέθετε την ακρίβεια του κριτικού, αλλά και σαφέστατα το αυτί του ποιητή.
Θυμάμαι την αγάπη της για τις ατάκες σε δακτυλικό ρυθμό και τις προπαροξύτονες λέξεις, ικανές να υποδείξουν μια βραδύτητα και αιώρηση, την επιμονή της για το σημασιολογικό βάρος και συνάμα για την μουσικότητα κάθε λέξης, κάθε κλίσης, συλλαβής, τομής. Θυμάμαι ακόμη την προσοχή της για την εσωτερική πνοή του στίχου και του ποιήματος, για τον ρυθμό αλλά και για τις «αρρυθμίες», όπως είχε μάθει – νομίζω – μέσα στη μακροχρόνια συναναστροφή με έναν πολύ αγαπημένο της ποιητή, τον Αττίλιο Μπερτολούτσι.
Σκέφτομαι πως σαν ποιήτρια που ήταν, θα πρέπει να έχει παλέψει πολύ με το ενστικτώδες αυτί της, με την άκρα ευαισθησία της, καρπούς ενός χαρίσματος μεν, αλλά και χρόνων αυστηρών σπουδών. Έτσι, είναι ακριβώς ετούτη η ένταση – η οποία διακρίνω να υφέρπει κάτω απʼ την επιφάνεια των στίχων της – που αποτελεί και μια από τις πλέον αναγνωρίσιμες μορφές της γοητείας που προκαλεί ο ποιητικός της λόγος.

`

Η κληματαριά της Αγάπης

Έχω ένα δέντρο, ένα μπόλι της Αγάπης,
Που στη καρδιά μου μέσα, αυτό έχει ριζώσει.
Λυπημένα εκτιμώντας τα μπουμπούκια και οι ανθοί του
Και παγερή θλίψη είναι οι καρποί του.
Εν τούτοις, καθώς ήταν ένας τρυφερός βλαστός,
Που ατελείωτη εξάπλωση είχε της σκιάς του το σαράκι,
Τόση που απο κάτω της κάθε χαρά πεθαίνει,
Κι όλες οι ευτυχισμένες μέρες από σιμά μου έχουν πετάξει,
Ούτε να το σκοτώσω μπορώ, ούτε να τ’ αντικαταστήσω
Φύτεψε οποιοδήποτε δέντρο, σώζεται αυτό από μόνο του.

Αχ, κι όμως, για μεγάλο χρονικό διάστημα
Τα δάκρυά μου ήταν για τη ρίζα του βροχή.
Σπανίως αναζητούσα καλύτερο καρπό
Απ’ αυτόν που προσεκτικά είχα τοποθετήσει
Στη σιταποθήκη, για το πικρό ψωμί
Επί του οποίου η ανίαρη ζωή μου θρέφεται:
Αχ, καλύτερα ήταν το έδαφος άσπαρτο
Όπου οι αρκούδες μεγαλώνουν – μα η Αγάπη αντικαθίσταται,
Δε θα φυτέψω κανένα δέντρο, αυτό να μείνει μόνο του.

Αχ, μπορεί αυτή η νέα άνοιξη, από κάποιον να ‘ναι δωσμένη
Τα φύλλα και τα λουλούδια άφθονα στον βλαστό του,
Να κλαδευτούν τα κλαριά της πικρόπνοης ετούτης ρίζας
Μα έχει αυτό κι ένα μεγάλο κλωνάρι, παρηγοριά
Μ’ ευτυχισμένους ανθούς κόκκινους και λευκούς,
Έτσι η ηδονή οφείλει τον πόνο να εξαγνίσει,
Ούτε η Αγάπη σκοτώνει το δέντρο αυτό, ούτε τ’ αντικαθιστά
Φύτεψε οποιοδήποτε δέντρο, μα αυτό να μείνει μόνο του.
`

`

Κυκλοφόρησε στη Γερμανία η Ανθολογία ποιημάτων της Κατερίνας Αγγελάκη Ρουκ σε μετάφραση Dirk Uwe Hansen & Γιώργου Καρτάκη με επίλογο του Σπύρου Αραβανή.

`
Για να γεννηθεί ένα ποίημα θέλει
να το γεννήσει μια πληγή.
Damit ein Gedicht entstehen kann,
muss es eine Wunde geben.
`

*

GESCHICHTEN VON AUGEN
Die Augen lieben es,
sich den kleinsten Falten
der sichtbaren Welt zu widmen,
während die Werkstatt im Inneren
die Bilder zu Engeln erklärt,
oder zu Abschiedskarten
mit Pinien darauf.
Die Augen reisen
festgeschraubt an den Körper,
mitgerissen von seiner Geschwindigkeit.
Sie widersetzen sich halbherzig,
aber folgen dann doch
und suchen andere neue Blicke,
bis allmählich auch das Gedicht
überzeugt wird
und beginnt,
sein neues Gesicht zu zeigen.
Wenn sie alt werden,
verweilen die Augen bei einer Wolke
in der Oberfläche einer Pfütze,
die glänzt
und sie fortführt
von der Schönheit der Landschaften
und den braunen Ebenen deiner Pupillen
an einen Ort,
an dem das Auge die Welt ist,
sieht und gesehen wird,
und es ist wie ein Spinnennetz,
das unter der Schädeldecke
schwebt.
(1978)

`

Άλμπα

Τόσο δροσερή, όσο τα ωχρά μουσκεμένα φύλλα
του κρίνου της κοιλάδας
Έγειρε δίπλα μου την χαραυγή.

*

Alba

As cool as the pale wet leaves
of lily-of-the-valley
She lay beside me in the dawn.

`

*

Η Συνάντηση

Ενόσω συνομιλούσαν για τη νέα ηθική
Τα μάτια της μʼ εξερευνούσαν.
Και όταν εγέρθηκα νʼ αποχωρίσω
Τα δάχτυλά της ήσαν ιστός
Ιαπωνικού χάρτινου μανδηλιού.

*

The Encounter

All the while they were talking the new morality
Her eyes explored me.
And when I rose to go
Her fingers were like the tissue
Of a Japanese paper napkin.