Ο Μάνος Κατράκης  εδώ

Τα 4 + 1 Χορικά ή Ιντερμέδια παρεμβάλλονται μεταξύ των επιμέρους πράξεων της γνωστής πεντάπρακτης τραγωδίας του Κρητικού Αναγεννησιακού Θεάτρου, που γράφτηκε μεταξύ των ετών 1595–1600, και η οποία άσκησε μεγάλη επίδραση στην κατοπινή εξέλιξη της νεοελληνικής δραματουργίας. Οι λέξεις με πλάγια γραφή παραπέμπουν σε γλωσσάρι στο τέλος των Χορικών. Χρησιμοποιήθηκε η έκδοση του έργου που έγινε το 1988, με την επιμέλεια της αγαστής συνεργασίας των Στ. Αλεξίου και Μ. Αποσκίτη. Ο Χορός συγκροτείται από κορίτσια, από τα οποία το ένα –στο τέλος ή πριν την αρχή της επόμενης πράξης– ξεχωρίζει και λέει «ετούτα τα βέρσα»:

Χορικό Α΄ / Του Έρωτα

Έρωτα, που συχνά σʼ τσι πλια μεγάλους
κι όμορφους λογισμούς κατοικημένος
βρίσκεσαι, τσι μικρούς μισώντας τσʼ άλλους•

κʼ έτσι ʼσαι δυνατός και μπορεμένος,
και τόσην χάρην έχου τʼ άρματά σου,
που βγαίνεις πάντα μʼ όλους κερδεμένος•

μάλλιος τόσα ʼνʼ τα βρόχια τα δικά σου
γλυκιά, και μετʼ αυτό τόση έχου χάρη,
πʼ όποιο κι αν εμπερδέσα ευχαριστά σου.

Κι άγριος ως θέλει να ʼναι και λιοντάρι
πάσα κιανείς, συμπέφτει μετά σένα
και πεθυμά πληγή από σε να πάρει.

Κι όχι οι αθρώποι μόνο γνωρισμένα
σʼ έχουσι τι μπορείς και πόσα ξάζεις,
μα τα βερτόνια αυτά τʼ ακονισμένα

στον ουρανό, όντα θέλεις, ανεβάζεις
μʼ αποκοτιά και δύναμη μεγάλη,
και την καρδιά του Ζευ την ίδια σφάζεις•

και τόση παιδωμή και τόση ζάλη
του δίδεις, απʼ αφήνει το θρονί του
κʼ έρχεται εδώ στη γη με πρόσοψη άλλη.

Για χάρη σου ο γιαλός μες στο καυκί του
στέκει κʼ η γης για σένα δε γυρίζει,
και μιαν οδό ουρανός κρατεί δική του.

Για σένα πάσα φύτρο πρασινίζει,
πάσα δεντρό πληθαίνει και ξαπλώνει,
κι αθούς και πωρικά μασε χαρίζει.

Δάσος, τόσʼ άγριο ζο ποθές δε χώνει,
γη ψάριν ο γιαλός, τη δύναμή σου
να μη γροικού κι αυτά να τα πληγώνει.

Στω γυναικώ τʼ αμμάτια το θρονί σου κρατείς,
κʼ εκ τα χιονάτα κι όμορφά τως
προσώπατα πληθαίνει η μπόρεσή σου.

Στα χρουσωμένα κείνα τα μαλλιά τως,
στα δροσερά τως στήθη τʼ ασημένια,
στα κοραλένια χείλη τα γλυκιά τως,

πετέσαι ολημερνίς και μαραμένα
τα μέλη να θωρείς συχνιά σʼ αρέσει,
τʼ αμμάτια ταπεινά κι ανακλαημένα•

για να μπορούσι στο ʼστερο όσοι κλαίσι
για κόρης ομορφιά κι αναστενάζου,
περίσσα αδικοκρίτη να σε λέσι,

κι εκείνη τη χαρά που δοκιμάζου
του πόθου, πλια γλυκειά και πλια δροσάτη
και πλια χαριτωμένη να λογιάζου.

Για κείνο του Πανάρετου γεμάτη
πάντα ʼχες την καρδιά καημούς και βάρη
και πάντα ταπεινός στη γη επορπάτει.

Τώρα επειδή τον έκαμες να πάρει
τέτοια άξα πλερωμή στη δούλεψή του,
τέτοιο άξο θησαυρό, τέτοιο λογάρι,

κάμε, παρακαλώ σε, τη δική του
κόρη να του φυλάσσεις σαν τυχαίνει,
κʼ εις κίντυνο μη βάλεις τη ζωή του.

Τούτη την προξενιά την πρικαμένη
φοβούμαι δυνατά, πολλά τρομάσσω,
κι όλη γροικώ η καρδιά μου και λιγαίνει,

τα μέλη μου χωρίζου κι όψη αλάσσω
κʼ εις χίλια μέρη ο νους μου διασκορπάται,
σα να ʼμου βραδιασμένη σʼ άγριο δάσο,

μην την αποδεχτεί, μην πει φοβάται
το βασιλιό που θε να την παντρέψει,
γιατί μεγάλο πράμα ευθύς γεννάται.

Τούτη την τύχην, Έρωτα, να στρέψει
ξοπίσω την κακή, χάρη του δώσε,
και πλιο ουρανός κιαμιά μηδέν του πέψει,

σα θέλει, δυσκολιά, παρακαλώ σε.

Ποιήματα, Λάρνακα 1972

In perspective

Σα μια σταγόνα διαλυμένη

μέσα στην κάψα του μεσημεριού

φέρνεις στα χείλη τη μακάρια

γεύση από πρώιμο καλοκαίρι∙

κιʼ έτσι ως γυρνάς το πρόσωπο

απʼ τη ζωή, μακριά που δίνεται

διάφανη μες στο φως του βάθους

μοιάζεις αλήθεια κι όνειρο —

το χτες, το σήμερα, τʼ αύριο: ένα.

ΠΟΙΗΜΑ

Ποίημα είναι το κενό

πέρα από την τελεία

της τελευταίας προτάσεως

τα περιθώρια,

ό,τι χωρίζει τον

ένα στίχο από τον άλλο

πάρτε τα για προδιάθεση·

ο ποιητής θʼ αρχίσει να μιλά

ύστερα από την τελευταία

τελεία.

ΠΑΛΙΟ   ΣΠΙΤΙ

Κάποτε αφήνεις το σπίτι όπου γεννήθηκες

όπου έζησες δέκα χρόνια, είκοσι χρόνια,

ολόκληρη ζωή.

Ένα, ένα σηκώνουν τα έπιπλα.

Μένει το κρύο βλέμμα των γυμνών τοίχων

να σε συντροφιάζει.

Δένεις τις μνήμες κόμπο στο μαντήλι σου

και φεύγεις…

Όμως, πριν περάσει το βλέμμα σου

τελευταία φορά τα δωμάτια,

πριν κλείσεις πίσω σου στερνά την πόρτα

μη ξεχάσεις τα  σημάδια των βημάτων

π ου άφησες.

Σκούπισε  τη σκόνη τους σε μια γωνιά

να μην την ταράξουν

τα πατήματα εκείνων που έρχονται.

Διαβάστε περισσότερα

Φωτογραφία Γλαύκου Κουμίδη: Παλαιό Κοιμητήριο Λευκωσίας, «Ονούφριος Κληρίδης».

Ήταν εργάτης χρόνια τώρα
στʼ Αγγλοκυπραίικο μεταλλείο
δώδεκα μίλια από τη Χώρα.
Μάχεν ο πόλεμος αρχίσει,
το μεταλλείο είχε σταματήσει,
δεν έμεινε καμμιά άλλη λύση
και γράφτηκε πια στο στρατό
μʼ άλλους πολλούς, ένα σωρό.
Αποχαιρέτησε μια αυγή
με βαρεμένη την ψυχή
(πόλεμος ήταν˙ ποιος μπορούσε
να ξέρη αν θα ξαναγυρνούσε;)
τη γυναικούλα του, το γιο του,
ξένο ή δικό, όλο το χωριό του.
Στα Πολεμίδια βιαστικά
διδάχτηκε λίγο-πολύ
λόγχισμα, μαρς, σκοποβολή.
Τον πήραν έπειτα γραμμή
στην Παλαιστίνη, Σομαλία,
Αβυσσυνίαν, Ιράκ, Συρία,
Λιβύην, Ελλάδα κʼ Ιταλία˙
κʼ ήταν χωρίς αμφιβολία
αυτή η συχνή σκηναλλαγή
μιας πρώτης τάξεως ποικιλία.
Όπου τον πρόσταζαν χτυπούσε:
απʼ το Βορρά Ευρωπαίους ξανθούς,
νότιους Ασιάτες μελαψούς,
σγουρόμαλλους Αφρικανούς.
Δε δίσταζε και δε ρωτούσε.
Τι να ρωτήξη; Πολεμούσε
-τουλάχιστο άποψη δική του-
όπως και πριν, για το ψωμί του.

1, Δια να πλάση [] δεν είπε μόνον λόγον, μα έκαμε πρώτα ωσάν σκέψιν και βουλήν

2, Η εξομολόγησις: [] χωρίς πρόφασιν !

3, Το σήμερον είναι ιδικόν μου, το αύριον δεν ηξεύρω. Αν μετανοήσω,
ο θεός μου έταξε συγχώρησιν` αλλά δια να μετανοήσω, ο θεός δεν μου έταξε το
αύριον

4, Δεν είναι αληθινά συμέροντα όσα φαίνονται “συμφέροντα”.

5, Πληγωμένος, αιματωμένος, καταφρονημένος [] ο θεός μου !

6, Ομολογούμεν πως είμεσθεν θνητοί, πλην όμως πράττομεν [] ωσάν να
είμασθεν αθάνατοι

7, Κανένα [] τόσον βέβαιον ωσάν ο θάνατος. [] όλα τα άλλα [] αβέβαια.

8, Ένα από τα δυό: ή, αν θέλης να το κάμης, πρέπει να το κάμης το γληγορώτερον, ή, αν δεν θέλης
να το κάμης τ ώ ρ α, είναι σημάδι πως δεν θέλεις να το κάμης π ο τ έ !…

9, Του ανθρώπου η συνείδησις κάνει την κατηγορίαν και την απόφασιν.

Το Α΄ΜΕΡΟΣ ΕΔΩ: http://www.poiein.gr/archives/15994/index.html

ΒΙΒΛΙΟ ΔΕΥΤΕΡΟ : « Ο ΦΑΝΤΗΣ ΚΑΡΡΟ ΣΕ ΣΤΡΟΦΗ ΦΟΥΡΚΕΤΑ » , εκδόσεις ΕΡΑΤΩ, 1988

ΠΟΣΟΣΤΟ ΑΝΑΠΗΡΙΑΣ

Σου είχα πει και τότε
πως ο χρόνος είναι ο θάνατος
ας περιμένουμε αποταμιεύοντας
λίγη ανάσταση…
Αλλά κάθε δική μου αλήθεια είναι φρενίτιδα
κάθε δική μου λέξη
για τις ενοχές, για το παρελθόν
για την αμοιβαιότητα των δακρύων
είναι φρενίτιδα.
Ο πόνος τώρα ανεμίζει μεσίστιος
στις αντένες της νύχτας
ο έρωτας δραπετεύει
με άλματα αγαλμάτινα
με διασκελισμό γεμάτο αστέρια.
Σου το΄ χα πει και τότε
πως ο Άχρονος είναι ο άτρωτος
κι η φράση ακούστηκε
σαν παρανοϊκό θρόισμα ουρανού
κάπως σαν τράνταγμα της ύλης…
Τώρα το βλέπεις
πως κάθε δική μου αλήθεια είναι επικίνδυνη
κι αλλόκοτη για τους ανθρώπους…