`

Το φαινόμενο Ελίζαμπεθ Μπίσοπ εισέρχεται στον ακαδημαϊκό κανόνα, κυρίως λόγω του συσχετισμού των γραπτών της με τη Βραζιλία. Οι Αμερικάνοι μελετητές εμπιστεύτηκαν την καινοφανή, μυστηριώδη και μη προφανή γραφή της, αποδεχόμενοι το κοινωνικό και ιστορικό περιεχόμενό της, όπως αυτό διατυπωνόνταν με τρόπο περίπλοκο ή και αντιφατικό, σʼ ό,τι φορά τη βραζιλιάνικη εμπειρία της. Ο κριτικός της εφημερίδας Guardian, William Boyd, συγκεκριμενοποιεί το ζήτημα διακρίνοντας τέσσερις περιόδους στη γραφή της Μπίσοπ: «Οι διαφορές ανάμεσα σʼ αυτές αποδίδονται κυρίως στη σχέση της με τη Lota. Εξερευνώντας τα έντεκα ποιήματα της συλλογής Brazil και τμήματα από τη συλλογή Questions of Travel, ανακαλύπτω ότι τα τουριστικά ποιήματα της Μπίσοπ ακροβατούν μεταξύ των προσδοκιών ενός τουρίστα στη Βραζιλία της μπανάνας και των δημοφιλών ταινιών της Carmen Miranda, και της πραγματικότητας που ανακαλύπτει, καθώς εξελίσσεται από εξερευνήτρια τουρίστρια σε εκπατρισμένη που προσπαθεί να ριζώσει. Στα ποιήματά της περιόδου της Σαμαμπάια γράφει από την οπτική που της παρέχεται από το περιορισμένο και υποβαθμισμένο κοινωνικό περιβάλλον, έξω από το RiodeJaneiro όπου είχε χτίσει η Lota στη φάρμα της. Η πολιτική αστάθεια στη Βραζιλία, την οποία η Μπίσοπ θεωρεί υπεύθυνη για τη διάλυση της σχέση της με τη Lota, την οδήγησε στην καταγραφή απλοϊκών απόψεων, τις οποίες η Lota περιφρόνησε».

ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΑΝΘΟΛΟΓΙΑ ΜΕΘΟΡΙΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ

Απο το εργαστήριο «Ποίηση και Σκιές»
της Αλεξάνδρας Ζαμπά
στο «Κέντρο Ημερήσιας Ψυχικής Φροντίδας Boemondo», στη Ρώμη
Μετάφραση ποιημάτων στα ελληνικά Αλεξάνδρα Ζαμπά

8.
ΑΓΧΟΣ ΚΑΘΥΣΤΕΡΗΣΗΣ

Πήγαινε έλα μπροστά πίσω στο κενό
Πίσω μπροστά και το ρολόι είναι σταματημένο
Είναι σταματημένο;
Κοιτάζω τους αδρανείς δείχτες
με κοιτάζουν
Το ψαλλίδι δεν διευρύνεται
οι αιχμηρές σκέψεις μένουν καβάλα
κρύβουν την ώρα που περνά
Που δεν περνά
Το άγχος καθυστέρησης δεν περνά…

9.
Η ΖΩΗ ΠΕΡΝΑ´

Αργά και σιωπηλά, γυρίζεις το κεφάλι και η ζωή άφαντη
Βλέπω αραιά τα παιδιά, τα τριαντάφυλλα και τα λίλιουμ μαραίνονται
στην αναμονή ο ήλιος μετατρέπεται φεγγάρι και
το σκοτάδι απλώνεται

Οι σκέψεις επικαλύπτονται

οι δικές μου, οι δικές σου αναμειγνύονται
συνυφαίνονται οστεώδη δάκτυλα
τρέχουν εδώ και εκεί –βρυχούνται
μέχρι που η αυγή ξανοίγει

`

[Ο πίνακας του εξωφύλου είναι έργο της εικαστικού Μαρίας Ξενούλη]

`

Ἐφʼ ὅσον ἡ Ὡραιότητα τῆς παρθενίας μιᾶς Ἄνοιξης,  ἐναπόκειται σὲ διαθέσεις ἐρωτομανοῦς Ἀπριλίου, ἄς μην μακρυγορoῦμε! Τὸ ἔαρ ἐπελαύνει “ΠΤΕΡΟΕΝ”. Δέν θα εὕρωμεν εὔκολα ἐξειδικευμένον ἰατροδικαστὴν νά διακριβώσει τήν ἀπώλειαν –ἢ μη– τῆς παρθενίας της

`
*
Χλόινες φωτιές
αποθέτουν στων ματιών
τη χόβολη το όνομα·
πράσινο γέλιο·
μάγεμα·
του Απρίλη χάδι.
Μια συμφωνία ερωτικών ιαχών
συγκροτείται
και παρατάσσεται
στις γραμμές του τετραδίου μου.
Με τις πρώτες συγχορδίες
αρχίζω να επισκευάζω
το καλάθι της συγκομιδής.
ΕΧΟΥΜΕ ΦΕΤΟΣ ΠΡΩΙΜΟ ΚΑΡΠΟ
ΣΤΑ ΠΕΡΙΒΟΛΙΑ ΤΗΣ ΑΝΑΜΝΗΣΗΣ.

`
Τί εἶναι αὐτό πού μπορεῖ νά ἑνώσει ἕναν κατεξοχήν ποιητή, ὅπως ὁ Τάσος Λειβαδίτης, μέ ἕναν καθαρόαιμο φύσει καί θέσει ρόκ δημιουργό, ὅπως ὁ Παῦλος Σιδηροπουλος; Τί κοινό μπορεῖ νά ἔχουν ἕνας ἀναγνωρισμένος θεατρικός συγγραφέας, ὅπως ὁ Ἰάκωβος Καμπανέλλης, μέ μία κοσμογάπητη λαϊκή τραγουδίστρια, ὅπως ἡ Ἑλένη Βιτάλη; Πάνω σέ ποιόν κοινό κώδικα «συνομιλοῦν» ἕνας ἐμπνευσμένος γελοιογράφος, ὅπως ὁ Μποστ, καί ἕνας ἀναγεννησιακός καλλιτέχνης, ὅπως ὁ Μάνος Χατζιδάκις; Ποῦ μποροῦν νά διασταυρωθοῦν συνθέτες διαφορετικῆς γενιᾶς, αἰσθητικῆς καί τεχνοτροπίας καί νά μελοποιήσουν λογοτέχνες καί ποιητές, ἐπίσης διαφορετικῆς ἐποχῆς καί σχολῆς, ὅπως ὁ Ὅμηρος, ὁ Βιτσέντζος Κορνάρος, ὁ Ἀλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ὁ Νικηφόρος Βρεττάκος, ὁ Γιάννης Ρίτσος, ὁ Κώστας Βάρναλης καί ὁ Μπέρτολτ Μπρεχτ; Κάτω ἀπό ποιά μουσικολογική σκέπη μποροῦν νά συνυπάρξουν ἑτερογενεῖς δημιουργοί, ὅπως ὁ Μάνος Ἐλευθερίου, ὁ Παῦλος Μάτεσις, ὁ Θωμάς Γκόρπας, ὁ Ἄλκης Ἀλκαῖος, ἡ Χάρις Ἀλεξίου καί ὁ Σταμάτης Κραουνάκης; H ἀπάντηση εἶναι μία. Ὁ Λόγος. Αὐτή ἡ δημιουργική ἰδιοφωνία, ἡ ὁποία προίκισε καί συνεχίζει νά προικίζει τό ἑλληνικό τραγούδι συνεισφέροντας τά μέγιστα στόν νεοελληνικό πολιτισμό μέ αὐτή τήν ἀξιοσημείωτη ὁμοιομορφία μέσα ἀπό τή διαφορετικότητά της.

`
Ἡ προσέγγιση τῶν ἔργων πού παρουσιάζονται στό βιβλίο βασίστηκε σέ ἕναν διπλό μεθοδολογικό ἄξονα. Ἀπό τή μία πλευρά, ὅσον ἀφορᾶ τή μελέτη τοῦ στιχουργικοῦ λόγου τῶν δημιουργῶν, ἐφαρμόστηκε ἡ ἀρχή τῆς «ποιοτικῆς ἀνάλυσης περιεχομένου», μία ἐρευνητική μέθοδος γιά τήν ὑποκειμενική ἑρμηνεία τοῦ περιεχομένου τῶν στοιχείων κειμένων, μέσω τῆς συστηματικῆς διαδικασίας ἐπεξεργασίας, ταξινόμησης καί ἀναγνώρισης τῶν θεμάτων, τῶν μοτίβων λόγου καί τῶν τεχνοτροπιῶν, διαχρονικά καί συγχρονικά. Ἀπό τήν ἄλλη πλευρά, χρησιμοποιήθηκε ἡ μουσικολογική-δημοσιογραφική ἔρευνα (ἀρθρογραφία, βιβλιογραφία, δισκογραφία, συνεντεύξεις) στίς μελέτες πού ἀφοροῦν τήν παρουσία τῶν μελοποιημένων κειμένων στήν ἑλληνική δισκογραφία (μέ ὁρατό πάντα τόν κίνδυνο παραλείψεων ἐξαιτίας τοῦ ἀχανοῦς καί πολλάκις ἀταξινόμητου δισκογραφικοῦ ὑλικοῦ).

Θα μείνω μέσα

Θα μείνω μέσα.
Έξω έχει τόσο κρύο
τόσο μίσος.
Θα μείνω μέσα που ʼναι μαλακά, που ʼναι ζεστά.
Δεν πρόκειται ρούπι να το κουνήσω.
Εδώ
στο χώμα.
Εδώ θα μείνω να σας κλαίω τους απέξω.
Δεν θα ʼβγω από τον τάφο μου.

Να δω δίχως φαντάσματα πώς θα χορέψετε απόψε.

Μπλε κοβαλτίου

Κοβάλτιο στάζουν τα μάτια σου.
Η απόγνωση ποτέ δεν ήτανε πιο μπλε.

Τον πόνο σου ξεπλένεις σε όχθες ποταμών.
Την αγωνία στρουφαλίζεις σε νεροσυρμές.
Σ’ ακόνες και νεροτριβές
τις πίκρες με μανία κοπανάς να μαλακώσουν.
Και στʼ άπειρο φωνάζεις, θλίψη, θλίψη

Πού θα βρεθεί τόσο νερό να σε συντρίψει;

Στον ορθοπεδικό

Ακούμπησε απαλά τον αστράγαλο,
τη γάμπα. Το γόνατο απαλότερα.
Τρυφερότητα απλώθηκε σʼ όλα τα μέλη. Και προσδοκία.
Δεν βλέπω κάκωση, ήρθε
η διάγνωση να διαμελίσει την ψευδαίσθηση.
Με σώσατε. Δεν ξέρετε τι
σας χρωστάω.
Πληρώστε στην κοπέλα
καθώς θα βγαίνετε στην έξοδο!

Την πόρτα πίσω κλείνοντας
το κάταγμα που υπέστη
συντριπτικό της όποιας προσδοκίας.

Συναίσθημα αποδημητικό

H θλίψη έχτισε φωλιές στα μάτια σου.
Ως το φθινόπωρο
κάτω απʼ τα βλέφαρά σου θα επιδημεί.
Στα πρώτα κρύα θʼ ανοίξει τα φτερά της για τον Νότο
γιʼ άλλες στεριές
για θάλασσες πιο μακρινές
για μάτια άλλα πιο ζεστά
πιο φωτεινά

Που τώρα ακόμη ανυποψίαστα κι αμέριμνα γελάν.

Άνοιξη

Τους πάγους λιώνω
των χρόνων που δε ζήσαμε μαζί.
Ρουφώ σταγόνες, ρύακες, ποτάμια.
Φουρτουνιασμένες θάλασσες
κατεβασιές.

Και στάλα να μη λέω να ξεδιψάσω!