Α΄ Μέρος: http://www.poiein.gr/archives/9016/index.html

Β΄ Μέρος: http://www.poiein.gr/archives/9061/index.html.

Το αληθινό έργο ενός Ποιητή είναι μια Μουσική που βγαίνει τώρα, για ν’ ακουστεί ύστερα από χρόνια.

Ν. Λ., 1911

1.

Ας επανέλθουμε στις, λίγο πολύ, άγνωστες ή γνωστές για τους λίγους και άγνωστες για τους πολλούς μελοποιήσεις του Ν. Λαπαθιώτη. Όχι στα 15 ανέκδοτα τραγούδια που καταγράφηκαν στον Β΄ κατάλογο – όπως και το 19α από τον Α΄, ή στα 16 από τα πολλαπλά μελοποιημένα ποιήματα πλην όμως ανέκδοτα τραγούδια από τον Γ΄, αλλά σ’ εκείνα για τα οποία συντρέχουν όχι μόνο βάσιμες αλλά κι ελπιδοφόρες ενδείξεις για την ύπαρξή των, καρποφόρες. Στην κατηγορία αυτή εμπίπτουν τραγούδια σε στίχους του ποιητή που, είτε έχουν εκδοθεί ή ερμηνευθεί ζωντανά είτε όχι, δεν ήταν εφικτός ο πλήρης εντοπισμός των. Μια πρώτη ομάδα αναφέρεται στα παρακάτω.

1α. Εξακριβωμένη είναι η κυκλοφορία ενός cd με τον τίτλο: «Γιάννης Νικολάου και η μπάντα του δρόμου», Vinilio Music, 2004. Ένα από τα τραγούδια βασίζεται σε στίχους του ποιητή. Άγνωστο ποιο είναι και ποιον από τους καταλόγους εμπλουτίζει, Α΄ ή Γ΄. Πρόκειται για το 86ο τραγούδι σε ποίηση Ν. Λαπαθιώτη.

http://www2.rizospastis.gr/wwwengine/story.do?id=2284450&publDate=2004-04-25%2000:00:00.0

1β. Το καλοκαίρι του 2009, ο συνθέτης Δημήτρης Παπαδημητρίου έδωσε μια συναυλία στο Ηρώδειο με τον τίτλο «Όσο υπάρχουν Αχαιοί». Στο δεύτερο μέρος της, μεταξύ των ανέκδοτων μελοποιημένων ποιημάτων που ακουστήκαν για πρώτη φορά δημόσια, ένα ήταν του ποιητή. Άγνωστο ποιο είναι και ποιον από τους καταλόγους εμπλουτίζει, Β΄ ή και Γ΄. Πρόκειται για το 87ο τραγούδι σε ποίηση Ν. Λαπαθιώτη.

http://efmag.blogspot.com/2009/06/blog-post_19.html

Στα μέσα της δεκαετίας του τριάντα ανηφορίζοντας από το Μαρούσι προς το δάσος της Μαγκουφάνας, αριστερά βρισκόταν η στάνη του μπαρμπα-Αποστόλη και δεξιά, στο υψωματάκι, δέσποζε, το σπίτι του Κατσίμπαλη, απλό, διώροφο, με μια μεγάλη βεράντα στο πάνω πάτωμα. Στην πίσω μάντρα του σπιτιού ήταν εντοιχισμένη μια μαρμάρινη πλάκα που έγραφε με κεφαλαία: Τριανέμι – Ο ομφαλός της Αττικής. Ο Κατσίμπαλης (ο κολοσσός του Μαρουσιού, όπως τον αποκαλούσε ο Χένρι Μίλερ στο ομότιτλο βιβλίο του) ήταν ο μέντωρ της γενιάς του τριάντα. Σε αυτό το σπίτι (που το βάφτισε Τριανέμι ο Ζαχαρίας Παπαντωνίου) τους μάζευε όλους και εκεί κουβεντιάζανε τα ζέοντα λογοτεχνικά θέματα της εποχής. Δίπλα στο σπίτι, μέσα στα πεύκα, ήταν το καφενεδάκι του Γεράσιμου και εκεί τα καλοκαίρια ξημεροβραδιαζόμαστε τα παιδιά για τραμπάλα, γκαζόζες και υποβρύχια.
Έλεγα λοιπόν στον Σεφέρη όταν γνωριστήκαμε, ότι ήταν γραφτό να βρεθώ πολύ κοντά του από την παιδική μου ηλικία. «Πόσο κοντά;» απόρησε. «Όσο απείχε η βεράντα του Κατσίμπαλη από την κούνια του Γεράσιμου» του είπα γελώντας.
Ήταν σαν να βρεθήκαμε έπειτα από τόσα χρόνια κοντοχωριανοί!
Το σπίτι πουλήθηκε στην Κατοχή σε έναν μαυραγορίτη. Άραγε η μπουλντόζα που πέρασε από πάνω μας κατάπιε και τη μαρμαρένια πλάκα;
Ο πόλεμος και η Κατοχή. Τα σκληρά ζωντανά χρόνια. Φως και παρηγοριά τα βιβλία και τα εφηβικά μας όνειρα. Από την πολλή αποστήθιση σκεφτόμασταν με στίχους. Αλησμόνητες σχεδόν μουσικές συγκινήσεις από τα διαβάσματα. Τα βαθιά νοήματα μπορούσαν να περιμένουν. Τι ζεστά που ήταν τότε τα βιβλία! Από τότε αγάπησα τον Σεφέρη οριστικά.
Αυτά όλα τα έγραψα πολύ πιο καλά πριν σαράντα χρόνια. (Μας βγάζει ο χρόνος τη γλώσσα του ή μου φαίνεται;) στο αφιέρωμα για τον Σεφέρη. Με παίρνει, μια Δευτέρα, ο Σαββίδης τηλέφωνο και με ρωτάει γιατί δεν του έστειλα ακόμη το κείμενό μου. Του λέω γιατί δεν το έγραψα ακόμη ­ μου λέει: «Κόψε το λαιμό σου, το θέλω ως το Σάββατο». Με το μαχαίρι στον λαιμό, το γράφω σε τρεις μέρες και το στέλνω. Πιστεύω ότι το ετοίμαζα μια ζωή αυτό το κείμενο για τον Σεφέρη ­ του το χρωστούσα ­ γι’ αυτό βγήκε τόσο αβίαστα, σε χρόνο ρεκόρ για μένα.

Σήμερα στο ΠΟΙΕΙΝ παρουσιάζουμε ένα απόσπασμα από ανέκδοτη εργασία του Λεωνίδα Αγγέλου,  Πρώην Πλοιάρχου Ε.Ν., Φιλότεχνου- Συλλέκτη, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας παρουσίαστηκε στο “Αφιέρωμα για τη Σοφία Βέμπο-100 χρόνια από τη γέννησή της” που έγινε στο Δεύτερο Πρόγραμμα από τις 25/10-29/10/11 με παραγωγούς τον Λεωνίδα Αγγέλου και τη Μαρίνα Λαχανά. Μέρος επίσης του αφιερώματος δημοσιεύτηκε και στο περιοδικό Μετρονόμος.

28 Οκτωβρίου 1940 στις 10 πμ. ο ραδιοφωνικός σταθμός Αθηνών μεταδίδει το πρώτο έκτακτο ανακοινωθέν του Γενικού Ελληνικού Στρατηγείου. Ο Κώστας Σταυρόπουλος, εκφωνεί ΕΚΤΑΚΤΟΝ ΑΝΑΚΟΙΝΩΘΕΝ. Το γλέντι του πολέμου αρχίζει, όλη η Ελλάδα γίνεται ένα κι αντιστέκεται νικηφόρα με τίμημα το αίμα.
Όλα τα θέατρα ακυρώνουν τις παραστάσεις τους και ανεβάζουν πολεμικές επιθεωρήσεις. Οι συγγραφείς, στιχουργοί, συνθέτες, ηθοποιοί, τραγουδιστές, δίνουν τον καλλίτερό εαυτό τους όπου κι αν βρίσκονται στην σκηνή ή στο μέτωπο. Όμως, όπως έλεγε ο Αλέκος Σακελλάριος, η πρωταγωνίστρια ήταν η Βέμπο. Στο θέατρο ΜΟΝΤΙΑΛ με επικεφαλής τη Βέμπο, ανεβαίνει ένα είδος βαριετέ και το πρόγραμμα της ΟΑΣΗΣ του Ζαππείου παρουσίαζε ο Μίμης Τραϊφόρος. Ο τίτλος της επιθεώρησης ήταν “Πολεμική Αθήνα” και ο θίασος αποτελείτο από τα πιο λαμπρά ονόματα του μουσικού θεάτρου, Άννα-Μαρία Καλουτά, Κοκκίνη, Φιλιππίδη Νέζερ, Λαζαρίδου, Σκιαδά, Γεωργία Βασιλειάδου, Αλίκη Βέμπο και το βαρύ πυροβολικό, τη Σοφία Βέμπο που χαλούσε κόσμο κάθε βράδυ με το ”ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΒΓΑΙΝΕΙ Ο ΙΤΑΛΟΣ” παρωδία σε στίχους του Γιώργου Θίσβιου πάνω στη μουσική του “ΣΤΗ ΛΑΡΣΑ ΒΓΑΙΝΕΙ Ο ΑΥΓΕΡΙΝΟΣ”. Η Σοφία έχει ακούσει πως ο Μίμης γράφει ωραίους στίχους και μια μέρα τον πλησιάζει και του ζητά να της γράψει ένα πολεμικό τραγούδι πάνω στη μουσική της “ΖΕΧΡΑ” του Μ. Σουγιούλ. Κατά τη διάρκεια της παράστασης ο Τραϊφόρος σκαρώνει το “ΠΑΙΔΙΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΠΑΙΔΙΑ”. Της το διαβάζει, αλλά η Σοφία βρίσκει σκληρό το τέλος που λέει “Αν δεν΄ρθήτε νικηταί, να μην έρθετε ποτέ”. Του ζητά να τα’ αλλάξει κι ο Μίμης αντικαθιστά τον στίχο “Με της Νίκης τα κλαδιά, σας προσμένουμε παιδιά”. Το ίδιο βράδυ η Σοφία το τραγουδάει συγκλονιστικά μέσα απ’ το χαρτί και μια και δύο και τρεις φορές. Το ακροατήριο παραληρεί. Το θέατρο είναι γεμάτο κάθε βράδυ. Οι μισές εισπράξεις πάνε στον ελληνικό στρατό. Το τραγούδι όμως αυτό στέκεται κι η αφετηρία ενός μεγάλου έρωτα. Ενός έρωτα που έπεσε σαν οδοστρωτήρας στη ζωή του Τραϊφόρου και δεν άφησε όρθιες ούτε τις αναμνήσεις του. “Ήμουν γεμάτος δέος απέναντι σ’ αυτή τη γυναίκα. Γιατί το μόνο που σου επέτρεπε ήταν να τη σέβεσαι. Δεν τολμούσα να σηκώσω τα μάτια μου να την κοιτάξω” γράφει στο βιβλίο του “Βέμπο-Τραϊφόρος / Μια ζωή”. Και μαζί με τον πόλεμο αρχίζει κι ένας τρελός έρωτας. Δεν έχουν τέλος οι προσφορές της όλη την περίοδο του πολέμου και της κατοχής. Το τραγούδι, “ΜΑΣ ΧΩΡΙΖΕΙ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ” σε στίχους Κ. Κοφινιώτη, ο Μιχ. Σουγιούλ το συνέθεσε στη μονάδα που υπηρετούσε και το έμαθε στη Σοφία παίζοντας το με το ακορντεόν από το τηλέφωνο. Μερικά από τα τραγούδια εκείνης της εποχής είναι και τα :

“ΔΥΟ ΑΓΑΠΕΣ” 1941
Μουσική : Μιχ. Σουγιούλ
Στίχοι : Κώστα Κοφινιώτη

“ΑΓΑΠΗΜΕΝΕ ΜΟΥ” 1941
Μουσική : Λεό Ραπίτη
Στίχοι : Μίμη Τραϊφόρου

και δεκάδες άλλα που χαλούσαν κόσμο κάθε βράδυ από το θέατρο ΜΟΝΤΙΑΛ.

Παλιά υπήρχαν τρία μέρη στον κόσμο· η Kυψέλη, η Eλλάδα και ο πλανήτης Γη. Tώρα βγαίνουν και λένε ότι ο κόσμος είναι ένας, όμως λένε ψέματα κι αυτό φαίνεται στα μάτια τους. Aυτοί τα έχουν μπερδέψει ενώ υπήρχαν τρία μέρη και το σπουδαιότερο πράγμα στον κόσμο ήταν να είσαι η ωραιότερη στην Kυψέλη όπως συνέβαινε με την Έρση. Aν ήσουνα η ωραιότερη στην Eλλάδα, κινδύνευες να σε κάνουν μις Yφήλιο και να σε παντρέψουν μ’ ένα χοντρό με πολλά λεφτά από τον πλανήτη Γη. Ήταν πιο δύσκολο να είσαι η ωραιότερη στην Kυψέλη γιατί εκεί σε έβλεπαν κάθε μέρα στο δρόμο, δεν σε ψήφιζαν βαμμένη, με μουσική από πίσω, ούτε σε γνώριζαν από τα περιοδικά, σε είχαν αγαπήσει χωρίς φωτογένεια. Σε έβλεπαν γελαστή, βιαστική, τσακωμένη με τη μάνα σου, ιδρωμένη, σκονισμένη. Ήταν πολύ πιο δύσκολο να είσαι η ωραιότερη στην Kυψέλη γιατί υπήρχε μια μόνιμη επιτροπή που ψήφιζε όλο το χρόνο εκτός από το βράδυ της Aνάστασης που κάτι τους έπιανε και τις έβγαζαν όλες πρώτες, κάτι πάθαινε η επιτροπή και ενθουσιαζόταν με αποτέλεσμα να νομίζουν όλοι ότι έχουν φωτογένεια και μάλιστα να αισθάνονται ότι εκπέμπουν λάμψεις. Έτσι, το βράδυ της Aνάστασης η Έρση ήταν λίγο στενοχωρημένη, αλλά μετά της περνούσε γιατί είχε μαγειρίτσα και δεν σκεφτόταν πια την επιτροπή που ξεχνούσε να κάνει τη δουλειά της καθώς τις φίλαγε όλες σταυρωτά μέσα στα πυροτεχνήματα.
Ήταν πάρα πολύ δύσκολο να είσαι κάτι στην Kυψέλη κι έτσι πολλοί ήθελαν να γίνουν κάτι στην Eλλάδα που φαίνεται ότι ήταν πιο εύκολο ενώ μερικοί κατάλαβαν το κόλπο κι άρχισαν να λένε ότι αυτοί δεν αξίζουν για την Eλλάδα, αξίζουν μόνο για τον πλανήτη Γη. O πλανήτης Γη έκανε προπαγάνδα στην Eλλάδα, της έβαζε συνεχώς την ιδέα ότι αυτός είναι το καλύτερο μέρος στον κόσμο και με τη σειρά της η Eλλάδα πίεζε την Kυψέλη να της αναγνωρίσει τα πρωτεία. Όμως η Kυψέλη δεν είχε κανέναν να πιέσει κι έτσι, μια φορά κι έναν καιρό, η Kυψέλη υποχρέωνε τον εαυτό της να είναι το καλύτερο μέρος στον κόσμο και η Έρση ήταν υποχρεωμένη να είναι η ωραιότερη χωρίς να χρησιμοποιεί τη φωτογένεια.

Για να  ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΘΟΥΜΕ , έστω για λίγο , από την ΘΛΙΒΕΡΗ  επικαιρότητα .
 Αφού έτσι κι αλλιώς δεν μπορούμε να την αποφύγουμε  .
( Μας …..βουλιάζουν και την  ΑΚΡΟΠΟΛΗ ! )
Τουλάχιστον ΕΜΕΙΣ  “επιστρέφοντας”  , ΛΕΦΤΑ μεν δεν θα βρούμε,
ωστόσο έναν…… ΑΠΟΛΛΩΝΑ  ή έναν ΟΜΗΡΟ   θα τον  συναντήσουμε !

      Αρκεί βέβαια να αναζητήσουμε επιτέλους τον  πραγματικό Όμηρο ,
τον ποιητή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας και ελευθερίας στην ΒΑΣΗ
της ανθρώπινης σεξουαλικότητας .
  Τον ποιητή που ΞΑΝΑΣΧΕΔΙΑΣΕ – μετασχημάτισε   τους Τρωικούς ΗΡΩΕΣ , 
σε  Λογοτεχνικούς  ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ , ως  ΕΞ ΟΛΟΚΛΗΡΟΥ  δικά του ΕΡΓΑΛΕΙΑ!!!
πλέον .
ΝΑΙ! ένα  ΑΠΛΟ εργαλείο , ένα “ΠΑΙΓΝΙΟ”  είναι στα “χέρια” του Δημιουργού του
ο ΟΜΗΡΙΚΟΣ Οδυσσέας και ο κάθε Ομηρικός Χαρακτήρας ( ΟΧΙ  Τρωικός ήρωας πλέον)!